Skip to the text

LXXVI. Vander achtender vlecken

Hier na volcht die achtende vlecke, dat waren die ghene die onsuvere hoefde hadden. Hier mede versteetmen gulsecheit ende oncuuscheit; want dese twe sonden, boven alle andere sonden, soe makense onsuver dat gheesteleke hoet des menschen, dat es sine vriwilleghe ghedachte, die op gherecht soude staen Gode te scouwene ende te besittene in purheiden: die wert neder ghetrocken, overmids dese ·ij· sonden, in een beestelec leven; ende daer inne wert die mensche alsoe verkeert, dat heme God onsmakelec went ende alle doechde.

Want wanneer dat ghelost des lichamen overgheet des menschen ghedachte1, soe es sijn hoet onsuver, want hi wert vermiddelt ende verbeeldt met senleken beelden2, ende met vleeschleker neighinghen: ende daer inne wert hi alsoe verdwaest ende verblent, alsoe dat hi verliest kinnesse ende smaec van allen gheesteleken goede. Ende dan verdrinct hi in ene blende wellust der naturen, ende alsoe dat heme dunct dat heme onmoghelec es weder te Gode te keerne. Ende dit merke wi in der Ewangelien met den ghenen die sprac dat hi ·j· wijf ghetrouwet hadde, ende daeromme en mochte hi niet comen ten avont etene. Ende onse Here leert ons oec dat die rike man, die alle daghe at ende dranc verweendeleke3, ende droech preciose cledere ende sachte: hi wart in die helle begraven. Ende aldus ghedane4 liede beweende Sente Pauwels, ende sprect dat si sijn viande des crucen ons Heren; hare inde sal sijn, sprect hi, een verderfnesse, want hare buuc es hare God5. Ende hi sprect voert: ‘Die niet en smaken dan ertsche dinghe, hare vroude ende hare glorie sal verwandelt werden in confusien ende in scanden6.’ Ende hier omme seldi merken roet ernste dese ·ij· sonden. Gulsecheit, sprect Sente Augustijn, dat es ene onghesaedte ghireghe ghelost te spisen ochte te dranke; ende hier na volcht ·j· ghirech verslendende eten ende drinken. Ende in desen etene en laet heme die gulseghe mensche niet ghenoeghen met noedorste der naturen; maer hi wilt hebben preciose leckere spise, ende kume can hi ghebeiden dat die spise bereet es7. Dicwile edt hi ende drinct te vele, ende meer trectene die smaec der spisen dan die hongher, want hi soect meer ghelost dan noet des lichamen. Hier ute comt ommate ende onordene8, vele sprekens9, idele waerde10 ende onnutte waerde, truffen11 ende boerden12, ongheordende bliscap13, onghesaetheit der naturen14, ende ombesette seden15, onbedwongenheit der senne16 ende verblentheit der redenen17, uutwendeghe ende inwendeghe traeeheit toe den dienste Goods, ende plompheit der ghedachten18, onnutte ghepeise, dronkenscap ende onweettentheit, ende menegherande onsuverheit van buten ende van binnen. Maer dese dinghe en sijn altoes niet doetsonde; maer wanneer dat si comen ute der wortelen der gulsecheit, dan sijnse altoes swaerre ende meer te ontsiene19. Voertmeer, atse men gulsecheit ende alle dese dinghe niet en wedersteet noch en verdrijft, soe valt men harde lichte in oncuuscheiden, ende dan wert die vlecke twevoldech.

Footnotes

  1. Sur. Cùm enim carporis voluptas mentem hominis superat el occupat. ↩

  2. Sur. siquidem imagines sensitivae vel sensuales, carnalesque affectus et propensiones, medium illi praestant, eumque depingunt et occupant. ↩

  3. Sur. splendidè. De beteekenis van hoerlyk, prachtig is eigen aen dat woord van onzekeren oorsprong. Zie het Glossarium van De Vries, bl. 657, en Bormans op Christina, bl. 370. ↩

  4. Versta dusdanige, dergelyke, en zie Bormans, bl, 422. ↩

  5. Cfr. Philip. 3, 18-19. ↩

  6. Cfr. ib. ↩

  7. Sur. vixque dum praeparetur cibus, temperare sibi et expectare potest. ↩

  8. Sur. Ex hoc vitio nasci solet immoderatio, inordinatio. ↩

  9. Sur. multiloquium. ↩

  10. Sur. vaniloquium. ↩

  11. Het woord komt, met het oud fransche truffe, van het italiaensch truffa, en beteekent bedrog, leugen, beuzelry. Zie Kiliaen. ↩

  12. Het woord is afkomstig van het fransche buorde, en heeft daer ook de beteekenis van, by Kiliaen, nugae, jocus. ↩

  13. Sur. inepta laelitia. ↩

  14. Sur. corporis indispositio vel mala affectio. ↩

  15. Sur. mores incompositi. ↩

  16. Sur. sensuum irrefrenatio. ↩

  17. Sur. caecitas rationis. ↩

  18. Sur. mentis hebetudo. ↩

  19. Sur. Non tamen isthaec semper exitialia et mortifera sunt peccata; sed cùm ex gulae radice proficiscuntur, semper gruviora magisque verenda sunt. ↩

Chapter 77 of 159