LXXXIII. Vanden vette dat die binnenste bedecte, van het netteken der leveren, vanden tween nieren, ende van dat vette dat over hen was

Maer van dien calve dat die Joden offerden vore hare sonden, soe gheboet God sunderlinghe dat men al dat vette dat die binnenste bedecte, ende dat netteken der leveren, ende die ·ij· nieren, ende dat vette dat over hen was, dat men dit al verberren soude op sinen outaer.

Gheestelec te merkene, onse lichame, ghemortificeert ende Gode gheoffert in een hart leven van penitencien, dats onse calf. Die vetheit onser binnenste, onser leveren ende onser nieren, dat sijn alle die delectatien ende die smake, die comen van doechden, van minnen ende van inwendeghen ghevoelne: dit wilt God dat wi al verberren in sijnre eeren.

Ghi wet wel dat, in die binnenste ons lichamen, wert onthouden onse naturleke leven, overmids voetsel van buten ende eendrachtecheit met den elementen¹: alsoe gheliker wijs in die binnenste ons gheests², dat sijn die crachte onser zielen, daer inne wert onthouden onse overnaturleke leven, overmids inwendech voetsel der gracien Goods, met heileghen werken, ende eenwillech te sine met Gode³. Al dat vette dat onsen live ane wast overmids voetsel van buten, dat sele wi Gode offeren ende verberren in penitencien; ende al dat vette inwendegher delectation ende smaecs, dat onsen gheeste van binnen ane wast overmids doechde ende voetsel der gracien Goods, dat mote wi oec al weder offeren ende verberren in die eere Goods; maer sunderlinghe dat netteken daer onse levere inne bewonden es, dat es die delectatie die van minnen comt: want minne en es nimmer sonder smaec.

Ghi selt weten dat in der leveren onsprinct alle die hitte der naturen, want si es ene stat des viers⁴. Hare hitte verwandelt spise ende dranc in vleesche ende in bloede. Si sent hare hitte in die hersenen, ende in die oeghen, ende in alle die senne. Si gheeft leven ende varuwe alle den leden. Si leert minnen ende begheren, smaken ende ghevoelen. Maer leve wi na den vleesche ende na den bloede, dat es na cische der naturen, soe en moghe wi dat rike Goods niet besitten. Ende hier omme dat netteken der delectatien, daer onse levere, dat es onse naturleke minne, inne bewonden es, dies sele wi altoes darven ende verberrent in die eere Goods: soe moghe wi vri bliven ende onghevaen⁵.

Noch vende ic in ons ene viereghe stat die der leveren ghelijct, ende dat es onse minnende cracht. Dat vier, dat in hare leeft, dat heet karitate; ende dit vier es ene gave Goods: het ghevet ordene ende varuwe allen doechden. Dit vier gheeft ons ·j· overnaturlec leven, dat ewech es. Dat netteken, daer dese minnende cracht met haerre minnen in bewonden es, dat es ene gheesteleke vroude. Dese vroude es alse ene inwendeghe vetheit, die wi altoes offeren ende verberren selen in die eere Goods. Dese vetheit wert ghesaect ute der grocien Goods, ende ute inwendegher oefeninghen van minnen⁶. Altoes wast ende meerret die inwendeghe vetheit, overmids ernstachteghe ufeninghe van minnen: ende soe die vetheit meerre es, soe die brant der minnen altoes meerre moet sijn; want die vetheit sal altoes berren op dat roesterken onser begherten, in enecheit ons herten. Eest dat wi in deser vetheit raste ende ghenoechte soeken, soe cesseert onse werkeleke minne, ende soe verliesen wi die inwendeghe vetheit ghewaregher vrouden; maer verheffen wi onse inwendeghe oeghen ende onse herte te Gode, boven al dat in der tijt smaken ende ghenoeghen mach, soe meerret vetheit, vroude, ende die brant onser minnen altoes, ende onse offerande wert in lanc soe meer bequame Gode⁷. Noch mote wi Gode offeren ende verberren onse ·ij· nieren, ende al dat vette dat over hen es; want ghi selt weten dat die nieren sijn ene stat ende een voetsel alre oncuuscheit⁸. Ende hier omme gheboet onse Here in der ouder wet datmen, vore sonden⁹, die nieren ende al hare vette verberren soude op sinen outaer; want elc priester es sculdech, van minnen ende omme die eere Goods¹⁰, te versmadene alle manieren van oncuuscheiden, ende alle die ghenoechte die heme daer ave comen mochte. Die dit doet, hi verberrent sine nieren ende hare vette: anders¹¹ en mach hi en ghene ghewareghe offerande doen vore sine sonden.

Voertmeer, al inwendech smaken ende ghevoelen, in welker wijs dat comt, daer op en mach men niet rasten noch bliven; maer men moedt al verberren in den viere der minnen Goods. Ende hier omme in eweghen rechte soe woude God¹² hebben gheoffert van den Joden al dat binnenste vette van renderen, ende van scapen, ende van gheiten: des en mochten si nemmermeer eten noch orboren; maer si moestent al verberren in die ere Goods. Maer dat vette dat met den vleesche gheminct was, dat mochten si eten ende orboren. Hier inne werde wi gheleert dat al onse offerande drivoldech moet sijn. Wi moten ons Gode offeren alse arbeitende rendere, in penitencien ende in abstinencien, in starker oefeninghen alre goeder werke: ende wi moten ons Gode offeren alse eenvuldeghe scape, in onnoeselheiden, in sachtmoedecheiden, in verdraghene al dat ons jeghen es; ende alle onse ufeninghe moet hebben ·j· scarp ghesichte, ende ene heete ghelost tote alre doecht. Daer mede ghelike wi den gheiten. Al dat vette dat met den vleesche een es, dat moge wi eten: dat es alle die smaec ende alle die gheesteleke vroude, die met goeder ufeninghen gheminct es, die es ons gheorloeft. Ende soe wi in onser ufeninghen meer ghelosts ende smaecs ghevoelen¹³, soe onse ufeninghe edelre es ende Gode bequamere, indien dat wi op den smaec niet rastende en bliven, maer dat wialtoes verschere ende levendere werden in meerre werken¹⁴. Maer die binnenste vetheit al onser doechde ende al onser goeder werke, dat es onse inwendeghe vriwilleghe ane cleven ane Gode¹⁵: wanneer dat wi alselcke materie Gode offeren, soe ontfunct hise altoes met den viere sijnre minnen; ende dan eest onse binnenste vetheit daer alre meest smaecs ende vrouden inne gheleghet. Siet dese vetheit vernieutet ende verteert alle sonden, ende si es bovengaende allen doechden¹⁶; ende si en es anders niet dan ene opgaende viereghe vlamme onser minnen, altoes pleghende haers selfs, ende altoes berrende in die ere Goods. In ufeninghen ieghewelker doghet moghe wi deser vetheit ghevoelen; maer in hare en conne wi anders niet ghevoelen dan haers selfs¹⁷: want boven alle doghede es si verhaven; nochtan verciert si alle doghede. Dit es die binnenste vetheit die God ghebiedt in eweghen rechte al te verberne in sijnre eeren. Dese vetheit heeft al onse binnenste overdect ende in hare ghewonden¹⁸: wi en moghense in ons niet udewert trecken; maer si trect ons inwert in hare. Want na die wise haers selfs en mach si niet neder noch udewert comen, maer si eischt ons gheheel opwert ende inwert in hare. Wi en moghense niet orboren, maer si orbort ons ende drijft ons tote allen dogheden; want si es sake alre doghede. Dese inwendege vetheit en es met den vleesche, dat es met onser ufeninghen, niet gheminct: ende hier omme en moghe wise niet eten noch orboren; maer si verslent ende verteert ons in hare, ende si blijft selve ene ewege opgaende offerande, berrende in die ere Goods.

Footnotes

1. Sur. et cum elementis concordia. ↩

2. Sur. in visceribus spiritus nostri. ↩

3. Sur. vita nostra supernaturalis interno divinae gratiae nutrimento, sanctis operibus et voluntalis cum Deo consensione conservatur. ↩

4. Sur. Est enim epar ignis locus. ↩

5. Sur. sicque liberi et expediti, nec usquam irretiti et implexi, manere poterimus. ↩

6. Sur. Causa autem efficiens hujus pinguedinis, Dei gratia est et interna amoris exercitia. ↩

7. Sur. nostrumque sacrificium in dies Deo fil gratius et accomodatius. ↩

8. Sur. Renes nanque sedes sunt et fomentum libidinis. ↩

9. Sur. pro peccatis. ↩

10. Sur. ex amore et ob Dei honorem. ↩

11. Sur. qui vero secùs agit. ↩

12. Sur. Atque eamobrem jure perpetuo voluit Dominus. ↩

13. Sur. Immo quo majorem nostris in exercitiis appetentiam et gustum experimur. ↩

14. Sur. sed magis ac magis efficiamur alacres et vivaces ad plura agenda bona opera. ↩

15. Sur. qui est interna liberae voluntatis nostrae ad Deum adhaesio. ↩

16. Sur. virtutesque omnes excellit ac superat. ↩

17. Sur. atqui in ipso (adipe) non nisi ipsum sentire valemus. ↩

18. Sur. atque in sese involvit. ↩