LXXXVIII. Vander deilinghen der offeranden

Ende hier omme, alse wi aldus ghestorven sijn ons eighens willen, soe leert ons die figure voert hoe wi leven selen na den liefsten wille Goods, ende sprect aldus dat Moyses die offerande deilde, ende dat hi nam van den weder al dat binnenste vette, den steert, ende de nieren met den cleinen nierkenen, ende die rechte scoudere, ende ·iij· broede sonder hefsel; ende alle dese dinghe die gaf Moyses Aaronne ende sinen sonen. Ende boven al dit leide hi die borst van den weder, ende si verhievent op vore Gode, ende gavent Moysesse, ende hi verbernet al op den outaer Goeds, omme dat was ·j· offer der consecracien.

In deser figuren moghen wi merken dat die selve poente¹, die ·j· gheestelec leven edel ende vri maken, die maken ·j· naturlec leven onedel ende onvri. Want ieghe- welc mensche, die een eighen dienst knecht es, gheboren van enen dienst wive², die en es sijns selfs niet, maer sijns heren; ende sijn here es sijns mechtech ende gheweldech³. Ende hier omme, overmids sine lijfleke gheborte, soe es hi ghevallen in onvriheit ende in onedelheit naturlecs levens. Maer ieghewele goet mensche, die overmids minne sijns selfs vertijt⁴, ende sinen eighenen wille overghevet in den vrien wille Goods ende in den wille sijnre prelaten, omme die ere Goods: hi wert eendrachtech met Gode ende met alle heileghen, ende sijn leven ende sine werke werden gheboren ute den gheeste Goods; ende daer omme es hi edel, ende vri, ende gheweldech alre dinc, ende sijn leven es ene eenvuldeghe gheheele offerande Goods⁵.

Ende gheliker wijs dat Moyses dien weder, die Gode gheoffert was, deilde in drien partien, alsoe doet Christus die in den mensche leeft: hi deilt des edels menschen leven in ·iij· partien. Al dat binnenste vette, die nieren ende die steert, dat behoert Gode allene toe; die rechte scoudere ende die borst den prelaet, ende al dat ander vleesch blijft den goeden mensche, te sijns selfs noetdorst, die Gode een willech offer worden es.

Nu verstaet mi wel rechte. Die mensche, die worden es een offer der consecracien, dat es een offer der heilecheit, hi es Gode gheheilecht ende Christo gheenecht, ende sijn binnenste vette dat verberrent Christus met heme op den outaer der sacrificien, dat es in enecheit des selfs menschen herten⁶.

Dat innechste ende dat verborghenste vette, dat enech mensche in heme ghevoelen mach nu ende ewelec, dat beghent ende wast daer⁷ daer die mensche ontfeet ·j· ghewarech ghetughe van Gode⁸ dat God sine es ende dat hi Goods es⁹. Ende alsoe dieke alse dese mensche, overmids minne, sijns selfs ghesterven mach in die overweseleke vriheit Goods¹⁰, eest in welden eest in ellinden¹¹, alsoe dicke vernuwet ende wast sine binnenste vetheit ende die viereghe brant sijnre minnen; want en verbernde Christus die vetheit niet in den selven oeghenblicke, die mensche soude heme selven behaghen, ende verwanen van groeter heilecheit: ende alsoe soude hi vallen in ene gheesteleke hoeverde, die boven alle dinc te ontsiene es.

Siet, alse dese vetheit smeltende wert overmids hitte der minnen, soe es si alse ene doregaende zalve¹², die ganst ende gheneest alle quetsuren van sonden; ende si es alse een condimentum, dat es een consele¹³, dat wel smaken doet al dat men omme die ere Goods doeghen ende liden mach¹⁴, nu ende ewelec. Maer alse dese vetheit te male berrende wert in den edelen mensche¹⁵, soe es hitte ende storm van minnen soe groet, dat hi verghet sijns selfs, ende Goods, en alre dinc, ende en weet niet dan minne allene, daer hi mede gheenecht es ende doergaen¹⁶. Na desen storme comt die mensche weder tote heme selven, in ene ghesaette stilheit, ende die oeghen sijnre redelecheit werden verclaert ende op ghedaen¹⁷, alsoe dat hi bekinnen mach alle die volcomene weghe inwendechs levens: dat sijn die vrie opganghe met eweghen love toe der hoecheit Goods, ende die octmoedeghe nederganghe met vertiene eighens willen onder die moghentecheit Goods, ende die doechtsame uutganghe tote allen menschen met ghemeinre trouwen ende minnen, ute der rijcker meltheit Goods; ende hi bekint oec die eenvuldeghe inganghe, met verghetene alre dinc, in een omhelsen der enecheit Goods. In desen ·iiij· weghen ghevoelt hi volheit ende rijcheit alre gheesteleker ufeninghen; maer die grondeloese rijcheit, daer dese ·iiij· weghe inden ende beghinnen, die en mach ghene creature ghespreken, begripen, noch vergronden¹⁸ Ende hier omme, die des ghevoelt, heme ghelust alre gheesteleker ufeninghen ende alre doechde; ende noch vele meer lust heme sijns selfs te stervene ende alre doechde, in die overweseleke rijcheit Goods die hi ghevoelt.

Siet, dese dobble gelost te Gode ende tote allen doechden, si es doregaende siele ende lijf, ende si es noturlee ende overnaturlee. Ende sijn sijn die inwendeghe nieren die God ghebiedt al te verberne in den viere sijnre minnen, met den cleinen nierkenen¹⁹, dat sijn die sinne ende die lijfleke crachte met haren werken, die sijn altoes onehanghende den gheeste ende sinen werken²⁰. Ende dese nieren sijn al bewonden ende bedect met inwindegher vetheit, dat es met troeste, ende met vrouden, ende met overvloedeghen smake gheesteleker soetecheit. Ende hier omme es die mensche van binnen heet ende onghedurech; want die nieren en sijn anders niet dan ene vicreghe ghelost, ende al bewonden in vetheit. Alse nu Christus die viereghe ghelost gherijnt, ende stoect met sijnre gracien, ende vet ende vier te gadere comt, soe wert die hitte der minnen soe groet, dat si al verslint ende verteert dat te voren met onderscede was ghemint ende beghert; ende die mensche wert alsoe eenvuldech in minnen, dat hi anders niet en weet noch en can dan minne liden ende ghevoelen.

Footnotes

1. Sur. eadem ipsa quae, enz. ↩

2. Sur. Quisquis enim servus natus est ex foemina servituti obnoxia. ↩

3. Sur. is non sui juris est, sed Domini sui, qui illius pleno dominio politur. ↩

4. Sur. ex amore seipsum abnegans. ↩

5. Sur. vitaque ejus simplex et integrum sive perfectum est sacrificium Dei. ↩

6. Sur. in ipsius corde concremat. ↩

7. Sur. illic initium capit et crescit. ↩

8. Sur. ubi verum alicui praestatur testimonium à Deo. ↩

9. Sur. quod et ipse sit Dei, et ipsius sit Deus. ↩

10. Sur. in superessentialem Dei libertatem seu liberam voluntatem. ↩

11. Sur. sive id in internis deliciis sit, sive in miseria el desolatione. ↩

12. Sur. instar penetrantis est unguenti. ↩

13. C. cunsel. E. heeft ook consele, en voegt er op den kant by ene sause of soulinghe. Het woord is eigentlyk condsel of cundsel, maer de d wordt er hier zachtheidshalve uitgelaten, gelyk het by de middeleeuwsche schryvers gewoonte was. Kundsei beteekent by Kiliaen condimentum, en is een verbale van kunden, kundselen, dat zelf uit condire ontstaen is. Zie Bormans, Aenteekk. op Christina, bl. 204. ↩

14. Sur. quae... perferri ac tolerari queant. ↩

15. Sur. Ubi verò adeps hic lotus in hoc praeclaro homine conflagrat et ardet. ↩

16. Sur. quodque totum eum penetravit. ↩

17. Sur. aperiuntur. ↩

18. Sur. nulla creatura neque verbis assequi, neque compraehendere, neque satis pervetigare potest. ↩

19. Sur. unà cum renunculis. Zoo heeten zy ook in de Vulgaet. ↩

20. Sur. quae semper spiritui et illius actibus adhaerent. ↩