CII. Van enen anderen offere der aerme menschen

Maer die so aerm sijn dat si duven niet vercrighen en connen, die selen offeren vore hare sonden (sprect die wet) dat tienden deel bloemen¹ van eenre maten diemen nuemt ephi². Ende die mate houdt ·iij· mudde, ende elc mudde houdt ·xxij· sister³, ende elc sister es ·ij· pont. Dit sijn al te gadere ·c· pont ende ·xxxij· pont. De tiende hier ave dat es ·xiij· pont ende dat tiende deel van ·ij· ponden.

Nu verstaet wat ons dese figure leert. Ephi, die grote mate, die houdt ·iij· mudde, ende elc mudde dat ·xxij· sister houdt, dats volcomen; want modius dats soe vele gheseghet alse ene manire die volcomen es⁴. Doe God hemel ende eerde maecte, doe wrachte hi ·xxij· werke met ondersceede op ·vj· daghe⁵, ende doe waren alle dinc volmaect. Ende ·xxij· gheboerten sijn van Adame tote Jacobbe den patriaerke, van wies sade comen es al dat volc van Israel. Ende dat oude Testament heeft oec ·xxij· boeke tote Hesterre; ende ·xxij· letteren onthouden alle die heileghe screfture⁶. Ende omme edelheit des ghetaels ende der wet⁷, so maecte Moyses sijn mudde van ·xxij· sisteren; want met ·iij· mudden, dat es met ·iij· volmaecten wisen der wet, begripen⁸ wi alle die wet van beghinne der werelt tote den inde.

Die ierste wise, die Adaem begonste⁹, dat was die wet der naturen, ende die was volcomen in hoer selven. Die ander wise, die Moyses begonste, dat was die wet der sacrificien, ende die was oec volcomen in haren tiden. Die derde wise, dat es die wet der Ewangelien die Christus begonste, die volmaect dat ghetal van ·iij· mudden, ende vervult die mate diemen ephi nuemt.

Ende ieghewelc sondare, hoe aerm hi es, hi moet offeren vore sine sonden dat tiende deel van deser maten bloemen. Dat tiende deel alle der wet ende alle der scrifturen, dat es gheloeve, hope ende minne: dit moet ieghewelc sondere Gode offeren ende der heilegher Kerken, hoe aerm hi es, ochte sine sonden en werden heme niet vergheven; ende dit weecht ·xiij· pont ende dat tiende deel van ·ij· ponden. Die ·xij· artikele ons gheloeves, met volcomenen hope in Gode, die maken ·xiij· pont, ende elc pont heeft ·xij· oncen. Want al es elc artikel volmaect in hem selven ende in sinen begripe, nochtan moeten alle die andere daer toe sijn, saelt gheloeve volmaect werden: ende aldus heeft elc artikel ·xij· oncen, want het beveet hem selven ende trect toe heme alle die andere in een ghewarich gheloeve; ende waer een ghebrect, daer en es gheen in der waerheit¹⁰ Ghewarich hope hanct ane dit gheloeve¹¹, ende weecht oec ·j· pont; want al dat wi gheloeven dat hope wi te vercrighene, ende ieghewelc sonderlinghe, alsoe alse wijt ghe- loeven¹². Maer nu moeten wi hier noch toe doen die tiende van ·ij· ponden bloemen, op dat die waghe effene sta¹³ ende onse ghewichte volmaect werde. Ende hier mede versta wi iet godleker minnen, hoe cleine si es, in dien dat minne es, die dat ghewichte volmaken moghe¹⁴. Nu steet ons te merkene waer omme dese dinghe bloeme ghenuemt sijn in die heileghe Scriftuere. Dat es daer omme, dat al die nature wiken moet den gheloeve ende der minnen Gods¹⁵, ende ·j· te wreven oetmoedich herte dat en sal God niet versmaden, sprect die prophete¹⁶. Ende hier omme segghe ic, wanneer dat des sondeers herte iet beroert wert met contricien ende met minnen te Gode weert, soe heeft die priester ene hant vol bloemen van tsonders weghen, ende dat es dat goede begrijp des herten¹⁷: dat sal hi verberren op den outaer Gods vore die sonde. Met deser bloemen en sal hi doen noch wierroec noch olie, want en es gheen offer der eeren ochte der blisscap, maer der sceemden¹⁸ ende der bedroeftheit¹⁹. Alle die ander bloeme sal bliven den priester ende der heileghen Kerken, want overmids gheloeve so leeft die heileghe Kerke, en overmids hope ende trouwe in Gode so wert si ghespijst ende ghevoedt, ende overmids minne so es die heileghe Kerke te Gode ghevoecht, ende so es haer leven salich ende ewech.

Ende dit es die leste offerande die men vore sonden doet, die wi aerme sonderen alle sculdich sijn ende betalen moeten, sele wi salich sijn.

Siet, aldus moeten alle gheloeveghe menscen hare sielen Gode oetmoedeghen ende offeren, bloet stortende overmids penitencie ende bedwanc der naturen, ende doedighen haers willen ten alre iersten eer si hen offeren moghen al te verberne in minnen. Want ute oetmoedeghen nederganghe wert ghesaect een werdich opganc te Gode in eeren ende in minnen²⁰. Ende dit leert ons Maria die moeder Gods; want doen si ghesproken hadde tote den inghel: ‘Siet hier de dierne Gods, mi geschie na dinen worde²¹,’ dat was ·j· oetmoedich nederganc. Ende altehans daer na sprac si: ‘Mine siele maect groet den Heere, ende mijn gheest heeft heme verblijdt in Gode die es mijn heil²²,’ dat was ·j· werdich opganc, ende ·j· salich offer al te verberne in minnen.

Ende aldus moesten die Joden altoes offeren voer hare sonden, eer si holocaustum daden, dat een offer was der salicheit dat men al verberren moeste. Want onse Here en woude niet gheoffert hebben op sinen outaer taerwe noch honich, dat sijn levende herten die noch niet te wreven en sijn met contricien vore hare sonden: die sijn noch taerwe; ende uutgheneichde sielen²³, die leven sonder bedwanc na lost der senne ende ghenoechte des lichamen: die sijn honich, Ende dit sijn ·ij· dinghe die men Gode niet offeren en mach; maer den priesteren sal men hier ave gheven tote haerre noetdorst dat ierste ende dat precioeste, dat heeten primicien: maer si en moghens op den outaer niet doen²⁴. Dat ierste dat die sondare den priesteren gheven mach, dat es ingheboerne natuerleke neighinghe ter doghet ende ten goeden werken; maer dit blijft altoes tarwe, ende onghemalen, alsoe langhe alse die minne Gods niet en verdrijft die sonde. Primicien van honeghe, dat es alse die sondare heeft inwendich kinnesse ende berespen sijnre sonden²⁵, ende hope dat hi noch bekeeren sal. Siet dese dinghe sal die sondare toenen ende gheven den priesteren, ende dan selen si vore heme bidden: ende al ware hi seere verdronken in sonden, si hopen der ghenaden Gods, ende daer inne werden si ghespijst; maer si en moghenen²⁶ Gode niet offeren, want hi es noch tarwe ende honich²⁷. Maer die sonderen die des niet en hebben, noch en gheven den priesteren, maer leven sonder kinnesse ende sonder vreese, ende sonder neighinghe te goeden werken, ende onachtsam goeder liede ghebeeds: dese sijn seere te ontsiene, want het scijnt dat si sondeghen in den heileghen Gheest ende toe der ewegher doet. Maer dat ordeel Gods es ons verborghen; ende hier omme sele wijt sijnre goetheit bevelen, die sonder mate vermach boven al dat wi verstaen: ende hier mede laten wi ons ghenoeghen, ende bliven alles dincs in vreden.

Footnotes

1. Versta tarwebloem. Het woord staet in genitivo. ↩

2. Sur. similae partem ephi decimam. ↩

3. C. sextier. D. zister. Sur. sextarios. ↩

4. Sur. Modius enim secundum quosdam à modo dicitur, tanquam qui sit suo modo perfectus. ↩

5. Sur. sex diebus viginti duo peregit opera distincta. ↩

6. Sur. totidemque elementis apud Hebraeos omnis divina Scriptura absolvitur. De schryver wil zeggen dat het hebreeuwsch alphabet uit twee-en-twintig letteren bestaet. Daer houdt men 't nog voor ↩

7. Sur. ob numeri hujus legisque dignitatem. ↩

8. Sur. omnem legem à primis mundi initiis ad finem usque compraehendimus. ↩

9. Sur. Ex quibus primus modus ab ipso Adam coeptus. ↩

10. Sur. ubi verò aliquis deficit articulus, ibi revera nullus habetur. ↩

11. Sur. Cohaeret autem huic fidei spes vera. ↩

12. Sur. idque etiam singulatim singuli, perindè ut credimus. ↩

13. Sur. quo fiat aequamentum sive equilibrium. ↩

14. Sur. divinae charitatis quandam particulam, quamvis minutam, significat, modo tamen charitas sit, qua pondus compleatur. ↩

15. A.D. den gheloeve in der minnen Gods. Surius heeft vertaeld: quòd natura omnis fldei et charitati cedere debeat. ↩

16. Cfr. Ps. 50, 19. ↩

17. Sur. id est bonum animi propositum. ↩

18. C. der scanden. ↩

19. Sur. quandoquidem non honoris aut gaudii, sed moeroris et delicti oblatio est. ↩

20. Sur. Enimvero ex descensu humili nascitur venerabundus ascensus ad Deum, conjunctus cum amore et reverentia. ↩

21. Cfr. Luc. 1, 38. ↩

22. Cfr. ib. 46-47. ↩

23. Sur. et animae foràs ad externa propensae et effusae. ↩

24. Sur. sed sacerdotibus pro illorum usu ac sustentatione primitiae eorum offerendae sunt, altari autem minimè imponentur. ↩

25. Sur. eùm peccalor intùs jam agnoscit peccatum suum, ob idemque intùs repraehenditur. ↩

26. Versta mogen hem. ↩

27. Sur. et licèt in peccatis submersus sit, sperabunt tamen Deum illi propicium fore; atque indè reficientur, sed Deo offerre non debebunt; adhuc enim istiusmodi peccator frumentum et mel est, ↩