XCVIII. Vander naesten offeranden des volcs

Die naeste offerande die hier na volcht, dat was ·j· boc vore die sonde des princen. Dien doetde Aaron, ende nette sinen vingher in dat bloet, ende daer mede bestreec hi die hoerne van den outare der sacrificien. Al dat ander bloet storte hi op die baesche¹ hi der eerden; maer wart sijn cleet besmet van den bloede, dat moest hi ute waschen ochte ute berren. Ende al dat vleesch was sine, ende dat was heilich; ende niemen anders en mochts² eten dan ghewide priestere, ende op den selven dach: ende al dat overbleef tote in den anderen dach, dat moeste men verberren.

Gheesteleec te merkene, so es vriheit ons willen³ alse ·j· prince al ons levens ende al onser werke. Eest dan dat wi in doetsonde ghevallen sijn met vriheiden van wille, ende overmids onbekinnesse, alse die lettere sprect⁴ (want die sonde verblent), ende hier omme, alse wi ons selven in doetsonden vinden ende bekinnen⁵, so moete wi Gode offeren enen boc. Dat es ·j· heet, oncuusch, stinkende dier met enen langhen baerde, ende overmids sine heete ghelost heeft hi ·j· scaerp doersienich ghesichte⁶. Ende in deser selver manieren, onse inwendeghe mensce die Gode ende hem selven onghetrouwe heeft gheweest, hi moet onwerdich ende stinkende sijn vore onse oghen; ende overmids die gracie Gods ende onsen goeden wille, so sele wi onse inwendicheit heet maken te Gode ende te goeden werken, alsoe alse wi ghelostich ende heet hebben gheweest in sonden⁷. Ende met deser heeter ghelost sele wi comen vore Gode ende den priester in Gods stat⁸, ende met vrien moede sele wi ons selfs ute gaen⁹, ende offeren ons in die hande des priesters al dat te doene ende te ghedoeghene, daer onse salicheit in gheleghet. Ende in desen stervene ende overghevene ons selfs sal die priester sinen vingher netten in onsen bloede, ende daer mede bestriken die hoerne ons outaers, want dan es onse penitencie heilich ende alse ·j· offer Gods. Want dat versche heete bocs bloet scoert¹⁰ den adamant, dat harde steenken dat en ghene andere cracht scoren noch verwinnen en mach: alsoe gheliker wijs, alse die sondare sine sonden bekint ende belijt, ende hi heme willichleec ende met gheloste overgheeft in die hande Gods ende sijns priesters: daer, in den overghevene¹¹ so net die priester sinen vingher in dat versce heete bloet, ende daer mede scoert die adamant¹², dat es dat ordeel der gherechticheit Gods, dat wart ghesaecht¹³ ende verwandelt in ghenadicheit, dat men anders niet scoren noch verwinnen en mach.

Ende al dat ander bloet sal die priester storten op die baessche van den outare bi der eerden¹⁴; want al des menschen leven moet ghehoersam sijn ende onderworpen der heilegher Kerken. Ende die inwendicheit des menschen sal hebben enen langhen baert, dat es discrecie ende wijsheit in allen doechden; ende overmids minne ende heete ghelost, so sal hi den bocke gheliken, ende hebben ·j· scaerp doersiende ghesichte te Gode weert. Al die inwendeghe vetheit die sal men Gode offeren ende verberren, gheliker wijs dat vore gheseghet es ende ontbonden¹⁵. Maer wert des priesters cleet besmet in den offere met onsen bloede, alsoe dat hi overmids sine onconsticheit¹⁶ ons te lettel penitencien set, ochte te vele, ochte anders es in der biechten dan hi sijn soude: dat water der ghenaden Gods wasschet ave overmids sinen goeden wille; ende oec die minne die hi hevet te Gode ende tote onser salicheit, die berrent die smetten ute den cleede sijnre goeder werke. Ende al dat vleesch van der offeranden dat es sine: want die den sondare hulpt bekeeren, hi heeftene ghewonnen, sprect onse Here¹⁷. Ende van desen vleesche en mach niemen anders eten dan priesteren, want niemen en mach den sondare benden ochte ontbenden van Gods weghen dan die priestere, dient bevolen es van Gode ende van der heilegher Kerken. Ende al dat vleesch dat overblijft in den anderen dach, dat sal men verberren: dat es, alse die priester ieghewelken sondare hulpt ende berecht na sijn verstaen ende sijn vermoghen¹⁸, al dat heme dan ontblijft¹⁹ dat sal hi den viere, dat es der minnen Gods bevelen: ende alsoe blijft hi vri ende onbedruct van herten²⁰, ende alsoe mach hi in elken daghe, dat heme God den sondare toe sent, nuwe offerande doen, ende hulpen ende berechten ieghewelken die heme bevolen es, na sijn vermoghen.

Ende aldus wart die boc ghedoedet ende Gode gheoffert vore die sonden, die men in blender onbekinnessen met vrien wille hevet ghedaen.

Footnotes

1. Sur. ad basim ejus (altaris). ↩

2. Dat is, mogt des eten. Het werkwoord wordt gebruikt met den genitivus partitivus. Thans zegt men mogt er van eten. Zie Grimms Grammatik, IV, bl. 649. ↩

3. Sur. voluntatis nostrae libertas, seu liberum arbitrium. ↩

4. Sur. ex ignorantia, ut litera habet. ↩

5. Sur. ubi peccatum nostrum agnoverimus. ↩

6. Sur. et ob ferventem appetentiam, acuti ac perspicui visûs est. ↩

7. Sur. sicuti antè ad vitia et peccata perpetranda malè ferbuimus, malèque adspiravimus. ↩

8. Sur. ad Deum Deique vicarium sacerdotem accedamus. ↩

9. Zie over dien genitivus, Grimm, IV, bl. 678. ↩

10. Zie, voor de onderscheidene beteekenissen, waer dit woord in gebruikt werd, de Woordenlijst van De Vries, bl. 590. Surius vertaelt het zeer wel door dissolvere, dat zoo wel breken als smelten aenduidt, letterlyk ontbinden. Zie wat Plinius zegt van die kracht des bokkenbloeds, Hist. Nat. Lib. XX, cap. 1, num. 2, en stelliger nog, Lib. XXXVII, cap. 15, (aliàs IV), num. 4. ↩

11. Sur. in ea ipsa resignatione. ↩

12. Sur. quo tum adamas frangitur ac dissolvitur. ↩

13. Dat is verzacht, by Surius mitescit. Zie de Woordenlijst van De Vries op den Leken Spieghel, bl. 580. ↩

14. Sur. Reliquum autem sanguinem fundet sacerdos ad basim altaris juxta terram. ↩

15. Sur. ut antè dictum et explicatum est. ↩

16. Sur. ex imperitia vel ignorantia. ↩

17. Cfr. Matth. 18, 14. ↩

18. Sur. pro suo captu et intelligentia et pro viribus suis. ↩

19. Sur. quidquid indè reliquum sibi fuerit. ↩

20. Sur. sicque liber et absque cordis angore et pressura permanebit. ↩