XXXI. De coelo stellato, de Stellis fixis et errantibus, carumque efficientia

Want Moyses leert ons dat God maecte dat firmament, dat is die hemel daer die sterren aen staen. Hi¹ is boven die elemente, want hi deilt en̄ middelt tusscen die naturen der elemente en̄ die nature der hemele, tusscen die watere die hier sijn beneden den hemele² en̄ die watere die sijn boven die hemele³, dat is die cristalen hemel, diemen den watere ghelijct dat in yse vervorsen⁴ is. Dit is die hemel die middelt tusscen dat firmament en̄ die ierste beroeringhe der hemele, ende hi is vloyende in claerheden en̄ in hemelscher subtylheden ghelijc der wilder zee⁵; en̄ hi is doerscinich in claerheden, ghelijc den firmamente daer die sterren in staen. En̄ die planeten die en sijn niet doirschinich, maer si sijn verlicht en̄ wederblickende van claerheden der sonnen en̄ der hemele. Die sterren die gaen omme metten firmamente, neder en̄ hoghe, yeghewelke in hare stat, na diere wijs dat si van Gode gheordent sijn. Mer die ‧vij‧ planeten die staen in ‧vij‧ ringhe, die beweecht werden vander icrster beroeringhen des hemels, niet na de wise noch naden lope des firmaments; maer yeghewelc sonderlinghe na die ordinancie der wijsheit Gods, die alle creaturen wel gheordent heeft na diere wijs dat wijs behoeven. En̄ hier omme sijn die planeten onghelijc en̄ contrarie onderlinghe in naturen, in werkene, in formen en̄ in ghedaenten; en̄ alsoe moest van node sijn, souden si regeren die elemente, en̄ die nature alre creaturen die hier beneden sijn. Nochtan en sijn die planeten noch die sterren in hem selven heet noch cout, droghe noch nat; maer si gheven hare cracht hier beneden in allen creaturen, en̄ werken met hem al dat ghesciet en̄ ghcwracht wert, na lope der hemele en̄ eyghenheit die hier beneden leeft in die creaturen⁶. En̄ hier omme, na dat die menschen ghe- neycht sijn van complexien en̄ van naturen te goede ofte te quade, min ofte meer, daer na werct die hemelsche nature van boven, dat si dat volbringhen moghen na gheneychtheit haerre naturen. Maer boven onsen vrien wille en hevet nyeman macht, noch hemelsche nature, noch alle creaturen, noch nieman dan God allene ende wi selve. Hi hult⁷ ons altoes tot allen goede, ende hi treet ons en̄ hehoedt ons van allen quade, eest alsoe dat wi hem volghen willen⁸ als hi ons leert met hem selven en̄ met sinen creaturen⁹.