LVI. Collatio praelatorum Ecclesiae islorum temporum cum illis, qui primitivae Ecclesiae praefuerunt

Die religie, die Christus en̄ sine discipulen hebben ghesticht van beghinne, die destrueren Sathanas en̄ sine jonghere. Christus en̄ sine apostelen waren arm van ertschen goede, ende rike van hemelschen doechden; die prelate en̄ die priesteren die nu die heylighe Kerke regheren, die sijn rijc van goede ende arm van doechden: nochtan vint men noch vele goeder prelaten en̄ heyligher priesteren. Maer ghi moecht merken dat onder die ‧xij‧ Apostelen en was mer een gheveinst quaet, die goet sceen van buten ende quaet was van binnen; nu, onder hondert prelaten en̄ priesteren die de heylighe Kerke regheren, en̄ leven van der patrimonien die Christus ghecocht hevet met sinen bloede, soe soudmen cume énen vinden die Christum na volghede van buten en̄ van binnen, alse die Apostelen deden. Christus en̄ sine discipulen die stichten en̄ fundeerden, inden beghinne der heyligher kerstenheit, heylich leven en̄ ghewarighe religie, want si waren vol gracien, en̄ si versmaden dat verganclijc is, en̄ si sochten en̄ vonden dat ewich es; maer die meeste partie die nu regheren die heylighe Kerke in kerstenen ghelove, dat sijn Judas discipulen: die sijn ydel van gracien en̄ van dogheden, want si sueken dat verganckelic is en̄ versmaden dat ewich is, ende dat bewisen si met haren werken alle der werelt; want men vindt nemmeer¹ phariseeuse, maer pupplicane, dat sijn openbaer sondaren. Christus hevet ons, sonder onse verdiente, hem selven ghegheven en̄ ghelaten in den heilighen Sacramente sine passie ende sine doot, sine gracie ende sine gaven, sine Sacramente en̄ al dat hi vermach, God en̄ mensce; en̄ hi gheboet sinen discipulen dat si souden dispenseren ende dienen yeghewelken mensche, sonder wederloen in rechter caritaten, alle die Sacramente en̄ alle dat gheestelic goet dat sy van Gode onfaen hadden. En̄ alsoe daden die Apostelen ende die heylighe priesteren inden beghinne; en alsoe doen si noch die Christum navolghen en̄ sinen discipulen, die leven na die regule die Christus leerde, en̄ die bescreven is in de wet der Evangelien en̄ der heyligher kerstenheit. Maer Judas discipulen, die nu regneren en̄ regheren die heylighe Kerke, die sijn ghierich, nydich en̄ vree, en̄ si hebben al gheestelic goet te cope. Waert moghelijc, en̄ hadden sijs macht, si souden den sondaren vercopen om ghelt Christum, sine gracie en̄ ewich leven, want si gheliken haren meester die Christus leven vercochte den sondighen Joden om ghelt, en̄ hem selve verhine in die ewighe helsche pine. En̄ alsoe eest noch in allen denghenen die om tijtlijc ghewin Christum laten, sijn leven en̄ sine gracie versmaden en̄ doeden in hem: die werden alle van Gode versmaet, verworpen en̄ verhanghen in die ewighe doot der hellen. En̄ al vercopen si den sondaren die heylighe absolucie, ende ban², en̄ al dat verganckelije is, si en moghen niet vercopen dat ewich is, die gracie Gods, en̄ die menichfuldiche gaven die verborghen sijn in die Sacramente, diemen copen noch vercopen en mach: die gheeft Christus den sinen dies weerdich sijn.

Men vindt noch in die heylighe Kerke ghewarighe herden, die Christus vercoren heeft en̄ gheseint boven al sijn volc, dat sijn goede en̄ quade³. En̄ hi gheeft hem sinen gheest, sijn macht en̄ sine wijsheit, dat sijn die slotele des hemels die hi Sinte Peteren gaf, en̄ anderen apostelen, en̄ haren navolgheren die regheren die heylighe Kerke tote inden lesten dach. Si openen den hemel den onnoselen met Christus hant, in sinen name; en̄ si onsluten den hemel den sondaren die, met ghelove en̄ met ghewarighen rouwe, ongheveinst haer sonden belien en̄ ghenade soeken aen⁴ die ontfermherticheit Gods: die en moghen niet bedroghen werden. Christus is die overste priester die machtich is in hemel en̄ in erde, die sluten en̄ ontsluten mach; en̄ sonder hem en vermach die priester niet. En̄ hier omme, al sijn die prieste- ren selve in dootsonden ende ter hellen ghebonden, si en moghen die Saeramente niet besmetten noch ontreynen; maer si moghen binden en̄ ontbinden metter macht Gods in Christus persoen, al sijn sijs onweerdich. En̄ Christus ghevet sine macht, in oefeninghen der Sacramente, den quaden priesteren ghelijc den goeden, die van boven gheordent en̄ gheset sijn over dat volc ons Heren dat hem bevolen is; want die heylighe Kerke en mach niet dolen, noch die onnosele en moghen niet bedroghen werden overmits quaetheit der priesteren. Ende hier omme, wildi uwe siele behouden in dat ewighe leven, soe seldi merken ondersceit tusseen die herden die Christus vercoren heeft en̄ gheset boven sijn volc en̄ die mersenarise die hem selven meynen, en̄ rijcdom en̄ heerscap soeken en̄ begheren, in die heylighe Kerke, boven dat volc ons Heren.