LXVI. De quatuor rivis, ex Sancti Spiritus fonte dimanantibus

Die levende fonteine des heylichs Gheests vloyt over met ‧iiij‧ rivieren, ghelikerwijs dat ic voirsproken hebbe¹. Die ierste riviere van gracien ende van doechden die vloyt in Orienten, dat is inden opsprong ons levens, en̄ gherijnt onse minnende cracht, en̄ eyscht onsen gheeste dat wi Christum navolghen in Gode, en̄ met hem besitten eenheit in minnen. En̄ alsoe leven wi in Gode, en̄ God in ons; daer besitten wi onbedwonghen vriheit van gheeste, onbeweecht, onghelet en̄ onghehindert, en̄ verhaven boven allen creaturen.

Die ander riviere van gracien vloyt van boven neder in Occidenten, dat is in onse sinlike leven, ende verclaert onse redene, ende gherijnt onse begherte, en̄ eyscht ons dat wy vleysch en̄ bloet dwinghen ende verwinnen, en̄ ghehoirsam sijn Gode en̄ der heyligher Kerken, en̄ dat wi al onse sinne, en̄ onse uutwendighe werke, regeren en̄ ordineren in rechter besceydenheit, naden liefsten wille Gods. En̄ alsoe blijft onse nature altoes in vreden, onbecommert, onbesorcht, simpel en̄ eenvoldich, in rechter ghesaetheit².

Die derde riviere der gracien Gods, die vloyt inde noertside ons levens, en̄ gherijnt onse herte en̄ onse ghemuede, en̄ eyscht ons ende gebiedt ons dat wi verduldich sijn, en̄ sachtmoedich, en̄ oetmoedich van herten, ghelaten en̄ ghestorven onder allen creaturen, alsoe dat wi draghen en̄ ghedoghen moghen al dat God op ons ghestaet, vanden viant ende vanden sondighen menschen. Alsoe sijn wi de sonen Gods, en̄ besitten onse siele en̄ onse inwendighe leven in vasten en̄ in ghedoechsamheden, en̄ sonder crijch en̄ wederwille in vreedsamheden.

Die vierde riviere der gracien Gods vloyt uut den heylighen Gheest; die is heet en̄ claer, en̄ vloyt inde zuytside ons gheestelics levens, dat is in onse binnenste, in onse siele en̄ in al onse crachte, ende gherijnt ons en̄ vervult met gracien, ende eyscht ongheveinsde caritate tot Gode ende tot allen menschen, en̄ sonderlinghe tot onsen evenkersten, die met ons ghedoept is in die doot ons Heren, ende den name Christi ontfaen heeft in kerstinen ghelove. Dien sijn wi sculdich in minnen al dat wi vermoghen, in rechter ordinancien te Gode³.

Die uut Gode gheboren sijn, die leven uut Gode tot Gode en̄ in Gode, en̄ God in hem. Si meynen en̄ minnen en̄ besitten Gode boven hem selven, en̄ boven al dat hi ghescapen heeft. Si wandelen met Gode in die hemele, en̄ die vrucht haerre werke⁴ is eewich. Si haten en̄ versmaden eyghenheit haers willen die uut den vleysche gheboren is, en̄ alle ongheordende lost en̄ liefde die aftreckende is van Gode. Si scuwen en̄ vlien al dat verbeelden mochte hare herte, met lieve ofte met leede, en̄ hinderen en̄ letten haren bloten inkeer tot der waerheit, die God is. Si gaen vore alle sondaren te Gode, met groter begheerten, met oetmoedigher herten, met ynnighen ghebede, dat hi die sondaren spare en̄ haer misdaet vergheve, en̄ al dat behoude dat hi gheroepen en̄ vercoren heeft te sijnre ewigher eren.

God wilt te male ons eyghen sijn, met alheit sijns selfs⁵; en̄ hi cyscht onse binnenste dat wi hem andwoerden, ende sijn eyghen sijn, met alheit ons selfs, mit al dat wi sijn en̄ vermoghen, alsoe dat wi hem allene dienen en̄ allen creaturen in sinen name⁶. Met ons selven, ende met allen creaturen, sijn wi sculdich Gode te levene, alsoe dat wy sijn ghetrouwe en̄ ghestadighe dienaren Gods: soe dienen ons alle creaturen, quade en̄ goede, tote onser ewigher salicheit. En̄ hier omme selen wi onderlinghe dienen yeghewelke den anderen, in goeden werken en̄ in allen dogheden. Dat is Gods gherechticheit. Die gloriose inghele dienen Gode en̄ ons; daer inne gheleecht haer ewighe salicheit. Christus, die Gods Sone, was ons ghesonden, om dat hi ons dienen soude in gherechter nederheit; en̄ hi hevet ons ghedient en̄ sinen hemelschen Vader, al toter doot, in gherechter ghehoirsamheit. En̄ sijn name is ghehoghet boven allen namen, in ewigher eersamheit; en̄ hi hevet ons ghecocht mit sijnre doet hem te levene in ewigher vriheit. Wi leven hem, en̄ hi levet ons; wi leven in hem, en̄ hi levet in ons; en̄ hi mint ons, en̄ wi minnen hem weder. En̄ hi is één in ons met minnen, en̄ wi sijn één met hem en̄ met allen sinen gheminden, in gracien en̄ in glorien: en̄ alsoe sijn wi vergadert in één heylighe Kerke, in gracien en̄ in minnen, en̄ in één heylighe kerstenheit, in hemel ende in erde. En̄ Christus heeft ons vercoren en̄ ghemint in sinen gheeste, met allen heylighen en̄ met allen inghelen. En̄ hi hevet ons verhaven met hem selven, alse sine gheminde familie, voer sinen hemelschen Vader: daer staen wi met hem gheenicht en̄ met allen den sinen, in enen gheest van minnen, in danke, in love, in reverencien, in minnen, in ewigher eren. Dat is die oefeninghe Christi, en̄ sijnre gheminder, voer die yeghenwoirdicheit Gods. Daer ghevoelen wi eenheit met Gode in minnen, inden heylighen Gheeste. En̄ die eenheit in minnen is fonteine en̄ oirsprone alre gaven, alre doghede en̄ alre heylicheit, en̄ alre goeder werke. Si vloyt altoes met gracien, en̄ in yeghewelken sonderlinghe, na sijn ambacht en̄ na sine weerde, en̄ na sine wise daer hi Gode in dient. En si is intreckende, in eenheit van minnen, al dat si ghegaeft heeft in ondersceede van gracien en̄ van dogheden, Ende eenheit in minnen is altoes inblivende, onbeweecht, een grondeloes abys in ghebrukene en̄ in salicheden. Dit is die naeste wech, dic ic my⁷ versta te lcvene in doechden en̄ in waerheden.

Footnotes

1. Zie hiervoren, cap. LIII. ↩

2. Sur. ac planè sedata. ↩

3. Sur. Iis enim ex amore debemus quicquid possumus, servato justo ac recto ordine ad Deum. ↩

4. Versta hunner werken. ↩

5. Sur. Deus quidem omnipotens omninò totus vult noster esse. ↩

6. Sur. ita ut sibi soli serviamus, et creaturis omnibus sua causa. ↩

7. G. alleen heeft nu. Zoo heeft Surius ook gelezen, vertalende: Denique haec proxima est, quam equidem in praesentiarum capiam, in virtutibus et veritate vivendi via. ↩