LXXV. Hora sexla. Quae Dominus Jesus hîc pertulerit; quae beneficia nobis contulerit, et de Testamento ejus

Hier na volghet die seste ure vanden daghe der passien ons Heren, die is gheheten middach in onsen ghetiden. Doe namen Pylatus ridderen en̄ der Joden knechten Jhesum, en̄ leydene in die onreine stat van Calvarien, daer men misdadighe menschen plach te dodene. En̄ want Jhesus die ierste priester was der kerstenheit, soe woude hi dat men sinen outaer bereide, daer hi op soude doen die hoechste sacrificie en̄ die edelste offerhande die ye gheoffert was ofte emmermeer mach werden. En̄ die offerhande is beghin, einde en̄ oirsake al onser salicheit. Doen daden die ridderen boren drie gate in dat cruus ons Heren; en̄ si hadden ‧iij‧ plompe naghele, luttel minre dan een menschen vingher. En̄ doen ontcleden si Jhesum al moeder naeet, en̄ leydene op dat hout des crucen; en̄ si nichelden¹ beide sine voete met enen naghele in dat nederste gat des crucen. En̄ si recten uut sine hande en̄ sine arme alsoe men een laken rect aen die rame. En̄ si sloeghen doer elke hant enen plompen naghel in elke side van den cruce, en̄ alsoe hieven si hem op in die lucht, en̄ settene in midden tusschen ‧ij‧ mordenaren. Ende mit sinen preciosen bloede dat uut sinen handen en̄ uut sinen voeten ran, soe wijde hi en̄ heylichde hi den outare des crucen, daer hi Gode in diende, en̄ hem selven offerde in die doot. Doen deylden die ridderen sine cledere in vieren, elken ridder een cleet, en̄ op sinen roc² die was gheweven sonder naet, dien en wouden si niet scoren: doen maecten si lote wien hi vallen mochte. Doe screef Pylatus enen tytel, jeghen der Joden wille, boven Jhesus hoeft: ‘Jhesus Nazarenus, coninc der Joden³.’ Doen ginghen die priesteren en̄ die outste vanden volke voir dat cruus en̄ spouwen opwaert in dat aenschijn ons Heren, en̄ spraken: ‘Vach, die den tempel Gods brect, en̄ in drien daghen weder maect: bistu Gods Sone, com hier neder, soe gheloven wi di⁴.’ Si spraken onderlinghe: ‘Ander mensche maccte hi ghesont; hem selven en mach hi niet behouden: es hi Gods Sone, God behouden⁵, ofte hi wilt. Coninc van Israel, com hier neder vanden cruce, dat wi dat sien en̄ gheloven⁶.’ Doe liet dic sonne haren scijn, ende die locht verdonkerde over al die werelt. Vele meer versmaetheden en̄ onwerden daden si hem met woerden ende met werken, en̄ hi zweech en̄ antwoerde een woert niet; mer hi stond ghenagelt met handen en̄ met voeten in dat cruce, en̄ hi begheerde alle die ghene te behoudene, die ghenade sochten ane hem.

Omtrent die ‧vij‧⁷ ure vanden daghe, woude Jhesus maken sijn testament, want het nakende sere sijnre doot. Hi hief op sine oghen inden hemel, en̄ offerde sinen hemelschen Vader sine ghescapenheit met oetmoedigher ghehoirsamheit, sijn leven en̄ al dat hi ontfaen hadde, in dancbaren love; en̄ hy vertoende sinen inghelen dat hi waer Gods Sone, God ende mensche, verheven boven al dat God ghescapen heeft, ende, nader menscheit, een medeknecht met hem⁸, Gode te dienene ende allen menscen in die ere Gods. Dit was hem⁹ een nuwe bliscap, die si te voren nye en hadden, en̄ een nuwe testament dat hem ewelic bliven sal. Hi hevet ons ghemint eer wi waren; en̄ daer omme hevet hi ons ghescapen te sinen beelde en̄ te sinen ghelike, op dat wi hem ewelic weder minnen souden: en̄ dat is ons oec een nuwe ende een eewich testament, dat ons heylich ende salich maect. Hi leert ons metten werken dat hi¹⁰ allen menschen ghelijc an liefeliker¹¹ nodorft¹²; want hi hevet hemel en̄ erde en̄ alle creaturen ghemein ghescapen, om alre menschen noettorft, om dat si hem allene minnen ende dienen souden boven al, en̄ hem selven en̄ alle creaturen orboren souden, en̄ ordineren souden te sinen love¹³. Daer na volghet hem ewich leven.

Hi hevet noch mere minne bewijst allen menscen met hem selven; want hi is vanden oversten hemel neder comen in dese elende, en̄ hevet alre menscen nature aenghenomen, en̄ hevet ons gheleert, gheleeft en̄ ghearbeit, al toter doot, om onse sonden, om dat wi al toter doot die sonden scuwen souden, en̄ hem minnen, en̄ sine ghebode houden souden. Jhesus, God en̄ mensche, mint al die werelt salich te sine¹⁴, want hi wilt allen menschen¹⁵ behouden ende niemen verliesen. Die willen dat hi wilt, die sijn alle behouden: en̄ hier omme hevet hi allen menschen ghegeven vrien wille en̄ eene verstendighe nature, ende gheneychtheit der naturen in haer beghin, dat God is. En̄ dit is een ewich testament van Gode, dat gheoefent is van beghinne der werelt, van inghelen en̄ van menscen. Ende dit testament hevet Jhesus vernuwet in sinen daghen; want hi sant sine Apostelen, sine leraren, sine propheten in al die werelt, die tuuchden en̄ leerden dat hi comen ware verlossere en̄ behoudere alre creaturen. Die in hem vrielijc gheloven willen, en̄ in sine doot ghedoept werden, en̄ hem ghetrouwen, minnen en̄ dienen, die sijn alle behouden; want hi is die Sone Gods; sine ghenade is hem allen bereet, die tot hem comen willen. Mer die onghelovich sijn, en̄ hem versmaden ende sinen hemelschen Vader, kerstene wet ende die gheboden Gods, en̄ der werelt dienen, den sonden, den duvel en̄ haren vleysche, en̄ daer in bliven en̄ sterven: die sijn alle verdoemt. Die Christum met minnen verkiest, hi es vercoren; maer die hem versmaet, hi blivet verloren. Dit is Jhesus testament, dat hi ghemeine ghelaten heeft in al die werelt.

In dien daghe, doe Jhesus sijn testament volmaecte, ordinierde, confirmeerde ende beseghelde met sijnre doot, daer¹⁶ waren over vele notarise uut allen landen, van allen tonghen (want het was die groetste feeste van alden jare), die mercten en̄ screven die passie ons Heren, en̄ dat grote wonder dat si saghen, en̄ hoe dat daer ghesciede in dien daghe: maer haerre alre scrift en is niet ontfaen in die heylighe Kerke. Maer dat Ewangelium dat die ‧iiij‧ Ewangelisten screven, dat is ghecondicht, ghepredict en̄ gheopenbaert in al die werelt, en̄ ontfaen met gheloeve in alle die heylighe kerstenheit.

Footnotes

1. Synoniem van nagelen. Zie Kiliaen. ↩

2. Onze dry Hss. hebben op sinen roc ofschoon dit voorzetsel niet strookt met het vervolg van den volzin. ↩

3. Vglk. Joann. 19, 19. ↩

4. Vglk. Math. 27, 40. ↩

5. Versta behoude hem. ↩

6. Vglk. Math. 27, 42-43. ↩

7. F. die sevenste. ↩

8. Sur. secundùm humanitatem autem ipsorum (hominum) conservum. ↩

9. Versta sinen inghelen. ↩

10. Dit hi staet in G. niet. ↩

11. Beter in F. lijflijker. ↩

12. Het woord an is de derde persoon enkelvoud praesentis indie. met de vocael van het imperf. des werkwoords onnen, dat is gunnen, met den dat. pers. en den génit. rei. Sur. Ipsis autem factis suis nos docet, mortalcs omnes rebus necessariis ex aequo se velle gaudere. ↩

13. Sur. seipsis autem et creaturis omnibus utantur, easque referant ad ipsius laudem. ↩

14. Sur. totius mundi diligit optatque salutem. ↩

15. Aldus onze dry codices. Lees echter alle menschen. Sur. siquidem omnes vult salvos fieri, perire neminem. ↩

16. D. kwalyk, dat. ↩