Nn. 736–780

736. Controversia. Hic autem ulterius inquiri potest num aliqua creatura creare possit. Jamvero certum est, contra Durandum Qt Biely nullam creaturam posse creationis causam q^?,q prificipalem; Patres enim, contra Arianos arguendo, saepe demonstrant Filium Dei non esse creaturam, quia vi creatrici pollet; quod certo supponit vim creandi ita Deo propriam esse, ut nulli competat creaturae; ita, v. g., S. Athancisius^ : " Neque enim vel Angeli possunt creare, ciim ipsi sint creati". Communiter etiam, contra P. Lombardujn^ asseritur nullamcreaturam posse creationiscausam instrumentaleni esse. Quod sic probari potest, duce S. Thoma* : Causa instrumentalis non potest adhiberi adaliquid faciendum, nisi ex se aiiquam proportionem habeat ad effedtum producendum, et per aliquid sibi proprium dispositive ad eumdem effedtum concur-

5 S. Athan., Conira Artan., or. II, n. 21, P. G., XXVI, 191; cf. S. Basii., Contra Eunom., 1. IV., c. 3; S. August., De Gen. ad lit., 1. IX, c. 15, n. 26-28, elc.

rat; ita securis non potest esse causa instrumentalis ad scindendum nisi in quantum acuitate sua aliquid concurrat ad incidendum. Atqui creatura ex se nihil proevium efficere potest quod sit dispositio ad creationem : nam nuUum est rnedium inter nihilum et ens, proindeque nulla creatura potest praevie disponere nihilum ut fiat ens, Ergo nuUa creatura tanquam causa instrumentalis creationis assumi potest.

737- 4° Onmes tandern creaturas bonas esse patet ex his verbis, quae saepe in hoc capite repetunturi : " Et vidit Deus quod esset bonum. . Vidit Deus cun6la quae fecerat, et erant valde bona ". Constat pariter ex dicendis infra de angehs et hominibus qui a Deo creati sunt boni et nonnisi propria culpa fa<5li sunt mali. Quod quidem errorem excludit eorum qui, cum Zoroastre posteaque Manichceis^ creaturas quasdam malas esse, et a principio malo fa6las esse impie asserebant.

Hinc C. Later. /Fdixit : " Diabolus et alii daemones a Deo quidem natura creati sunt boni, sed ipsi per se fa6li sunt mah " {snpra, n. 725).

Revera Deus, utpote summe Bonus, malum velle nequit, ut alibi probavimus {De Deo uno^ n. 479 sq.). Difficultates vero ex malorum existentia desumptae, soiutae manent ex di6lis ubi de Providentid (n. 504 sq.).

Ex hoc tamen non sequitur mundum a Deo creatum esse omnium perfe6lissimum. Cum enim bonitas et potentia Dei infinitae sint, per opus finitum exhauriri nequeunt, ideoqueDeus ah*as creaturas perfe6liores,aHoque perfe6liori modo ordinatas facere posset. — Dici tamen potest mundum esse relative optimum, quatenus nempe Deus optima media elegit ad consequendum finem quam sibi creando proposuerat.

738. Conclusio. Ex di6lis colhgi potest quantum Cosmogonia mosaica ceteris, quse apud varios populos inveniuntur, praecellat ^. Siquidem in his tum matericB ceternitas^

• Cf. Vigouroux, Les Livres Saints et la Critiqtie, t. III, c. 3, a. 2, § i. Traditiones apud varios populos vigentes circa originem mundi referunt Lenormant, Hist. de POrient, t. I, 1. I, c. 2, § i : Les Origines de l'Histoire, Append. I; Lagrange, 0. P., Etndes sur les relig. simitiquesy Paris, 1903, c. \yi.-'X.-yyiej^Ty Die eddische Kosrnogonie, Freiburg-im Br., 1891;}. P. Arendzen, in Catholic Encyclop. (Appleton) verbo Cosjnogony^ t. IV, 405-413.

tum polytheisinus^ vel dualismus, wt\ pantheisimis, multaque alia consignantur quae Deum prorsus dedecent. Mosaica autemnarratiOjlicetrudis populi ingenioadaptata,nil praesefert nisi Deo dignum, praecipuosque errores inter paganas gentes sparsos excludit. Ita dogma creationis in tuto collocando, seternitatem materiae condemnat; cum Deus solus res omnes creaverit, ipse solus omnium Dominus est, et sic rejicitur tum polytheismus, tum pantheismus; tandem, cum omnia a Deo creata sint bonitate praedita, manichaeismus e medio tolHtur. Quae quidem omnia adeo diversa sunt a ceteris cosmogoniis iisque superiora ut, nonnisi Deo inspirante, a Moyse scribi potuerint ^.

739- Corollaria. i° Deus munduin libere creavit. De fide est contra Abaelardum, Wiclefum, Giintherum, Hermesium, Rosmini aliosque 2. Nam, juxta Vaticanum^ Deus " Hberrimo consilio simul ab initio temporis utramque de nihilo condidit creaturam " ; et infra : " Si quis Deum dixerit non voluntate ab omni necessitatc Hber^, sed tam necessario creasse quam necessario amat seipsum, A. S. " 3.

Revera creatio est opus Dei ad extra. A6lio quidem creatrix in se spe6lata Qstformaliterimmanens, quia est a6lu5 inteHigentiae et voluntatis; sed in suo termino est virtualiter transiens^ quia efifeflum suum ad extra producit. Atqui Deus est Hber in omnibus operibus ad extra, ut probatum est in Tr. de Deo uno, n. 487.

^ Quod libenter concedit Dillmann {Genesls, p. 9), qui, licet rationalisticis faveat ideis, de mosaica cosmogonia scribit : " A tempore quo scriptores describere conati sunt, verbis humano intelleiflui accommodatis, creationis opus, quod semper nobis erit mysterium, impossibile evasit majori magnificentia aut dignitate illud exhibere. Merito igitur ex hac narratione argumentum eruitur quod sit revelata; nisi enim Deus seipsum manifestet, ejus opus redle delineari nequit. Opus equidem est Spiritus revelantis."

' Abalardtis contendebat " quod ea solummodo possit Deus facere vel dimittere, vel eo modo tantum, vel eo tempore quo facit et non alio" (Denzing"., n. 374, (316). Wiclefus dicebat omnia de necessitate absoluta evenire (Denz., n. 607, (503). Giinthertis asserebat Deum ex bonitate sua cogi ad creandum. Secundum Rosmini, amor quo Deus se diligit etiam in creaturis, etqui est ratio qua se determinat ad creandum, moralem necessitatem constituit, quae in ente perfe(5lissimo semper inducit effedlum (Denz., 1908 (1753)-

740. 2° Deus inundum creavit seciinduin ideas ceternas^ . ideoque est causa exemplaris mundi. Certum est.

Deus enim non operatur caeco instin6lu, sed ex intentione ideo*que prius mente concipit quod vult efficere; " non enim, ait Augustinus^^y quicquam extra se positum intuetur, ut secundum id constitueret quod constituebat; nam hoc opinari sacrilegum est". Effe^lus autem a Deo produ6lus imitatur ideam divinam, quae proinde est causa exemplaris omnium rerum creatarum.

741. 3° Finis primarius creationis est bonitas Dei manifestanda et glorificanda, finis autem secundarius est bonum creaturarum,

(A) Quoad primarium finem, Vaticanum declarat Deum creasse " non ad augendam suam beatitudinem nec ad acquirendam, sed ad manifestandam perfe^lionem suam per bona quae creaturis impertitur "; et definit : " Si quis mundum ad Dei gloriam conditum esse negaverit, A. S. " ^.

Deus enim, cum sit plenitudo entis, plane sibi sufficit, et in sui contemplatione et possessione perfe6lam beatitudinem invenit; non igitur creat ad aliquid sibi acquirendum. Han'' autem plenitudinem entis manifestare potest, creaturis bona impertiendo. Quod quidem in ipsius gloriam redundat : in quantum enim creaturae a Dto producuntury ejus bonitatem participant, et in quantum Ei aliquo modo similes sunt, eamdem manifestant. Haec est gloria Dei externa : ejus enim interna gloria, quae consistit in cognitione quam ipse habet suas infinitae perfe6lionis, augeri nequit. Gloriam Dei externam objedive promovent creaturae irrationales, quatenus vestigium exhibent ejus perfe6tionum; creaturae autem intellefiuales formaliter seu conscie Creatorem glorificant laude, cultu et amore.

742. (B) Finis secundarius creationis est bonum creaturarum. (a) Deus enim non potest suam gloriam intendere quin simul velit creaturarum bonum : in tantum enim hae gloriam Dei manifestant in quantum ejus bonitatem participant. Quod confirmatur ex iis Scripturae locis ubi asseritur

' In libro Sj qv(?st.^ q. 46, n. 2, P. L., XL, 30. « Denz., 1783 (1632), 1S05 (1652).

Deum diligere creaturas : " Diligis omnia quai sunt, et nihil odisti eorum quae fecisti...^ Qi-^id est homo quod memor es ejus? aut filius hominis quoniam visitas eum.'* Minuisti eum paulo minus ab angelis; glori^ et honore coronasti eum " 2. Jamvero amare est bene velle alicui; et, si de Deo agitur, bene velle idcm est ac bene facere.

(b) Aliunde creaturse, Deum glorificando, suam perfe6lionem et beatitudinem consequuntur. In tantum enim sunt perfe6l3e,ac consequenter beat3e,in quantum finem suum ultimum seu suum bonum consummatum prosequuntur et propius accedunt; atqui eo ipso quod creaturae hujusmodi finem seu bonum attingunt, Deum imitantur, manifestant, glorificant Eique inserviunt de quo di6lum est : cui servire regnare est.

Quamvis autem Deus omniapropter semetipsum ultimo operatus sit, non est tamen egotismi reus, prout falso dixerunt Gunther et Hermes : ''Non enim, ait S. Irenceus^^ quasi indigens Deus hominis, plasmavit Adam, sed ut haberet in quem collocaret sua beneficja... ipse autem sequentibus et servientibussibi vitam,et incorruptelam et gloriam seternam attribuit, beneficium praestans servientibus sibi ob id quod serviunt, et sequentibus ob id quod sequuntur, sed non beneficium ab eis percipiens". Quod et S. Thomas^ sic contrahit : " Unde patet quod Deus suam gloriam non quaeritpropter se, sed propter nos ".

Attamen Deus vult primario gloriam suam et secundario nostram, quia amor redle ordinatus vult ut bona participata amentur propter bonum imparticipatum.

743. 4° Creatio est a6lio tribus divinis personis vere conimunis. Certum est et fidei proximum contra Gilnther, qui, pro suo falso Trinitatis conceptu (supra, n. 675) singulis divinis personis diversas operationes adscribebat. Jam enim Florentinum declaraverat : " Pater et Filius et Spiritus San(51:us non (sunt) tria principia creaturas, sed unum principiiim " 5. — Revera in Trinitate omnia sunt communia ubi non obviat relatio originis; atqui creatio, utpote opus intelle6lus et voluntatis et quidem ad extra, non dicit relationem originis divinarum personarum, ideoque non distin6lae persona^, sed toti naturse divinas tribui debet.

3 Adv. hceres.^ 1. IV, c. 14, n. i, P. 6"., VIIT, loio. , * .S". theoL^ 2. 2., q. 132, a. I, ad I. — s Denz., 704 (598)

Attamen Grreci dicere solebant Patrem creare per Filium in Spiritu San6to, ut ita significarent virtutem creandi th Patre communicari Filio, et ab utroque Spiritui Sandlo. Id vero minime prohibet quominus ipsa aHio creandi sit tribus communis.

744. 50 Ex quibus coHigitur : (a) causam efficientem creationis esse Deiim triimm; (b) causam exemplarem vero esse ideas ceternas; (c) c?iUS2im Jinalem esse gloriam Dei; (d) nullam vero esse causam materialem^ cum mundus sit ex nihilo,

745. Thesis 2* ; In capite I Genesis non describitur scientifico more intima rerum constitutio ordoque creationis completus, sed delineatur narratio historico-popularis, captui hominum hujus temporis accommodata.

Certum est ex responso Commissionis de re biblicd, n. 730.

746. 1° Narratio mosaica est historica, seu res vere gestas tradit " quse obje6liv3e realitati et historicae veritati respondeant " ^ Id enim constat : (a) ex generali indole historicd Geneseos^ ubi, toto decursu libri, facEla, non fabulae aut mythi, referuntur, nempe generationes vere historicae Adam, Noe et filiorum ejus, Sem, Thare, Ismael, Isaac, Esau et Jacob ; quando igitur prima rerum origo necnon generationes caeli et terrai describuntur, hae pariter pro historicis habendae sunt; (b) ex pecuhari trium priorum capitum inter se et cum sequentibus capitibus nexu : sicut enim in sequentibus capltibus narratur prima populi judaici origo, ita et in prioribus dehneatur origo totius gcneris humani et mundi ipsius; pariter si conferuntur inter se priora capita, satis clare apparet ibi describi successivam creationem massae confusae et informis, postea vero produ6lionem diversorum entium, primi hominis primaeque muHeris formationem, praeceptum cis datum, eorum tentationem et lapsum; porro haec omnia inter se conne6luntur tanquam historica fa6la; (c) ex aHis locis Scripturns, in quibus pariter ut historica commemorantur fa6la in prioribus capitibus relata : ita saepe laudatur opus creationis a Deo pera6lum 2, recensetur Adami formatio ejusque lapsus 3, etc.

' Gen., XIV, 19; Isa., XLII, 5; XLV, 18; Prov., III, 19; VIII, 22; Snp., IX, 9; Ps. XXXII, 9; CXLV, 5; II Mac, VII, 28. — 3 Sap., X, 1-2.

Ex quo sequitur narrationem biblicam : (a) non esse/adu- /as, ex veterum populorum mythologiis et cosmogoniis depromptas et ab au6lore sacro, expurgato quovis polytheismi errore, do6lrinae monotheisticae accommodatas, prout quidam cum Lenormant contendebant; (b) nec a/le- S^orias et symbo/a, fundamento obje6livae realitatis destituta, sub historiae specie ad religiosas et philosophicas veritates inculcandas proposita, prout asserunt ii qui symbo/ice dogmata ii.terpretantur (supra, n. 277); (c) nec /egendas cx parte historicas et ex parte fi6litias 2,d. animorum instru6lionem et aedificationem Hbere compositas, sicut quidam Idealistae putabant. Haec enim omnia non satis cum indole historic^ libri consistunt.

747. 2° Hcec atttem narratio est sijnu/popiUaris, non scientifica. Dec/aratur. Scopus enim au6loris sacri non est docere scientias p/iysicas, astronomiam, geologiam aut biologiam, etc, sed veritates necessarias ad salutem. Quare de origine et formatione mundi loquitur popu/ari modo : (a) non describit igitur scientifico more intimam adspe6labilium rerum constitutionem, v. g., naturam luminis aut firmamenti seu caeh', strata geologica aut legesbiologicas; sed res prout apparent, seu prout communis sermo per ea ferebat tempora; (b) nec ordinem creationis comp/etum describit, proindeque non recenset omnia entia aut phaenomena, sed solum ea quae populo magis nota sunt, nempe diem et no6tem, lucem et tenebras, caelum et terram, maria et aridam, plantas et arbores, solem, hmam et stellas, reptilia et volatilia, pisces et aves, et postremo hominem, ut longa hujusmodi recensione vividius inculcare valeat omnia vere esse a Deo; (c) nec semper sequitur ordinem stri5le chrono- /ogicum : ita quando lux fa6la dicitur prima die, luminaria autem quarta die, inferri nequit ex sola hujusmodi narratione lucem praecessisse ipsam formationem soh*s; vult enim primario au6tor sacer ostendere lucem et luminaria Deum habere au6lorem; (d) aliquando adhibentur locutiones metap/ioriccB aut antltropomorp/iiccB, ad modum dia/ogi ut res vividiori modo describantur, v. g., dixit : fiat /ux; et fa6ta est /ux; quae proinde non possunt HtteraHter accipi; sed, praesupposito historico sensu, nonnuUorum locorum inter- pretatio allegorica admitti potest, praefulgente san6lorum Patrum et Ecclesiae ipsius exemplo.

748. Probatur. (A) Jam 5. Thomas (a) animadverterat nihil certi eirca modum et ordinem creationis ex Scriptura erui posse, quia quae in e^ h^c de redicuntur, diversimode a Patribus exponuntur : " Circa mundi principium aliquid est quod ad siibstantiain fidei pertinet, scilicet mundum incepisse creatum, et hoc omnes san6li concorditer dicunt. Quo autem modo et ordine fa6lus sit, non pertinet ad ndem nisi per accidens, in quantum in Scriptura traditur, cujus veritatem diversd expositione san6li salvantes, diversa tradiderunt " ^ Quod quidem ex variorum systematum expositione magis patebit. (b) Pariter asserebat Moysen,quando de rebus astronomicis agit, non do6liorum morem, sed communem loquendi modum sequi : " Moyses autem rudi populo condescendens secutus est quae sensibiliter apparent " "^. Quod principium Leo XIII sancivit in Encyc. Providentissimus, ubi ait : " De cujus aequitate regulae in consideratione sit primum scriptores sacros, seu verius " Spiritum Dei, qui per ipsos loquebatur, noluisse ista (videlicet intimam aspe6labilium rerum constitutionem) docere homines, nulli saluti profutura " 3; quare eos, potiusquam explorationem naturae re6le persequantur, res ipsas aliquando describere et tra6i:are aut quodam translationis rnodo, aut sicut communis sermo per ea ferebat tempora, hodieque de multis fert rebus in quotidiana vita, ipsos inter homines scientissimos "4.

749. (B) Res autem aperte declarata est a Commissione de re biblicd, 30 Jun. 1909, ad VII, ubi, proposito dubio : " Utrum, cum in conscribendo primo Geneseos capite non fuerit sacri au6loris mens intimam adspectabilium rerum constitutionem ordiriemque creationis completum scientifico more docere, sed potius suae genti tradere notitiam popularem, prout communis sermo per ea ferebat tempora,

• In lib. II Sent., dist. XII, q. I, a. 2. — ^" Sum. theoL, I, q. 70, a. i, ad 3. 3 S. August, De Gen. ad lit., II, 9, 20, P. /.., XXXIV, 270. *> S. D. N. Leonis Fapa XIII AllocutioneSy Epistola ..., vol. V, p. 219 (ed. Desclee).

sensibus et captui hominum accommodatam, sit in horum interpretatione adamussim semperque investiganda scien^^ifici sermonis proprietas? Responsum est : Negative". Declaratum est pariter, ad VIII, sumi posse vocem Yojn (diem), sive sensu proprio pro die naturah*, sive sensu improprio pro quodam temporis spatio ^.

750- Corollarium : judicium de variis systematibus a Catholicis excogitatis ad concihandum primum Geneseos caput cum scientiis hodiernis.

Principium generale est libere propugnari posse omne systema quod, ex una parte, servet sensum historicum et litteralem hujus capitis, et ex altera, non aperte contradicat fa6lis certo probatis^.

Jamvero haec systemata ad tria revocari possunt : litterale^ allegoricumy et systema periodistarum seu concordistarum.

751. 1° Litterales dicuntur illas expositiones quae verba Moysis litteraliter interpretantes, tenent dies genesiacos stridle esse dies 24 horarum : duse sunt.

i'A) Prior sat communis fuit inter Patres ecclesiarum Syria^ 1 1 Cappadocise, prsecipuosque propugnatores habuit S. Basilitim Ccesariensem^ S. Chrysostomum et S. Ambrosium^; insuper a plerisque scholasticis et theologis usque ad initium saeculi nostri approbata fuit, et hodie paucos etiam defensores habet. Juxta eos, materia omnium rerum simul creata fuit, ut in 1° versu Genesis describitur, et ex ea singulse res edudtae sunt intra spatium sex dierum natura- Hum. Moderni tamen, qui hoc systema adhuc propugnant,addunt fa^la geologica et palaeontologica recentius observata, diluvio universali satis explicari ''.

^ Quodjam suo tempore innuebat S. Thomas, i, q. 68, a. i : " Respondeo dicendum quod, sicut Auguslinus docet, in hujusmodi quaestionibus duo sunt observanda. Primum quidem, ut veritas Scripturoe inconcusse teneatur. Secundum, cum Scriptura divina multipliciter exponi possit, quod nulli expositioni aliquis ita praecise inhaereat, ut si certa ratione constiterit hoc esse falsum quod aliquis sensum Scripturoe esse credebat, id nihilominus asserere praesumat; ne Scriptura ex hoc ab infidelibus derideatur, et ne eis via credendi prsecludatur ". .

• A. Bosizio, in Periodico La Scienza italiana, 1878- 18 79; Laurent, Etudes gMogiqties... sur la Cosmogonie de Moise, 1863; G. J. Burg, Biblischt Chronologie, 1894.

(B) Posterior, quae theoria restaurafionis dicitur, et praecipuos au(5lores habuit Buckland, Wiseman et Westermayer \ tria docet : (a) in 1° vers. Gen. tradi originem totius mundi et omnium stratorum formationem; (b) vers. 2 ejusdem, ruinam describi, quae nonnisi post multa ssecula evenit; (c) in sequentibus autem, mundi collapsi restaurationem.

752. Utrumque tamen systema merito communiter hodie rejicitur. (a) Frius enim Geologiae et Palaeontologiae certis fadtis repugnat. i) Qui enim Geologice studuerunt norunt imam terrce corticem ex massa lapidea constare, qu8e'primum igne resoluta, paulatim coaluit ad ingentem altitudinem; super quam ab inundantibus aquis effusa sunt strata telluris parallela decursu temporis solidata, novisque stratis cooperta quae pariter maximam altitudinem attigerunt. In hisce stratis sepultae inventae sunt vegetalium et animahum reliquiae petrificatae, qwdisfossilia vocant : quod quldem longa tempora supponit, nam multae inveniuntur species quae amplius non existunt, et quae ita sunt dispositae ut una alteri successerit; immo integrae insulae ex animalculorum coacervatis reliquiis natae sunt, quales sunt insulae madreporicae et coralicae; creta ipsa, cujus ingentes moles in terrae visceribus exstant, nihil aliud est nisi animalculorum acervatio^ Quis vero credat strata illa terrestria, cum omnibus fossilibus ibi inventis, cum reliquiis escarum in stomachis animalium repertis, immediate simulque a Deo creata fuisse? Nonne tunc Deus esset deceptor? Neo ad miraculum confugere Hcet; nam, ut re6le ait 6". Thomas 3, " in prima institutione naturae non quseritur miraculum, sed quid natura rerum habeat, ut Augustinus dicit ".

2. Ahunde diluvium non potesthaec omniaexpHcare; nam fossilia ita disposita inveniuntur, ut violentam perturbationem saltem universalem excludant, sed successivum progressum postulent; praeterea, si omnia fossiha sunt postadamitica, certe inter ea inveniri deberent ossa humana : porro nulla inventa sunt in stratis tertiariis aut antiquioribus; tandem omnes geologi, etiam catholici, concedunt multo longiores periodos requiri ad stratorum efformationera quam ab illis auciloribus conceditur.

753- (b) Posterius autem pluribus etiam laborat difficultatibus : i) vers. 2 statum terrae describit antequam formari inciperet, non autem statum ad quem post multas vicissitudines per supervenien-

^ Cf. Buckland, Geology and Mineralogy, vol. I, c. 2; Wiseman, Ledtures on Ihe connedlion between science etc, 1. 5; A. Westermayer, Das Alte Testament und seine Bedeutung, i86t.

' Vide varios Geologiae audlores, quorum doctrinas contrahit Corluy, op. cit., I, p. 187; prsesertim A.de Lapparent,7>azV/^<? G^ologie^ 2. p., sect. I, c. 2; Abr^g^ de G^ologie^ l. 2, p. 159; Dana, New text-book of Geology, 4* edit., p. 93.

tem turbationem reda6la fuerit : nihil enim in textu aut contextii talem perturbationem indicat. 2) Strata telluris nullam destru(5lionem hujusmodi universalem ostendunt, nec separationem inter fossiha specierum destru61;arum et specierum a6tuahum. 3) Minus probabile est tellurem, jam ornatam vitaque plenam, a Deo destrucStam fuisse antequam homo crearetur, et statim intra sex naturales dies modo miraculoso fuisse restauratam; miracula enim non sunt multiplicanda sine necessitate.

754- 2° Allegoricum^ seu idealisticum systema, plurimis modis fuit propugnatum.

(A) Do(5tores sive Judaei, ut Aristobulus et F/iilo, sive Christiani scholse AlexandrincE^ ut Clemens Alex., Origenes, Athanasius, Gregor. Nyss., et, inter latinos, S. Augustinus, docuerunt mundum integrum uno instanti creatum fuisse, Moysen vero sex dies distinguere, ut ordinem logicum in sua descriptione ponat; ** coramodissime in illo Kbro, ait S. Augustinus\ quasi morarum per intervalla fa6larum a Deo, rerum digesta narratio est, ut ipsa dispositio, quag ab inferioribus animis contemplatione stabili videri non poterat, perhujusmodi ordinem sermonis quasi istis oculis cerneretur ". Albertus Magnus, paucique ahi theologi eamdem sententiam amplexi sunt; 6". Thomas Q2im ut probabihorem in Co7nvient. in librum Sentent."^, ut probabilem in Summa theol.^, admisit.

755- (B) Moderni nonnulli, ut Michelis, Faye, Hummelaicer, aUique ^ putant Moysen rion chronologicam rerum successionem describere voluisse, sed logicum ordinem aut ordinem subjectivum visionum propheticarum, quibus creatio ipsa revelata est : ordo autem ille non est chronologicus, sed logicus, ab imperfectioribus creaturis ad perfectiores gradum faciens.

Res ita concipi potest : Adamus, cui revelata est, visionis ope, prima rerum origo, primum videt lucem fieri, Deo ita jubente, et terram conspicit aquis coopertam; lux recedit, finemque accipit prima dies. Lux prophetica redit : Adamus videt Deum dividentem aquas; luce recedente, desinit secunda dies. Iterum lux effulget, videtque Adamus terram ex aquis ascendentem plantasque in ea crescentes; haec est tertia dies, et ita de ceteris. Dies igitur suntvisiones diversae; niane etvespere lucem propheticam apparentem et evanescentem designant. Ordo autem quem Moyses in visiones referendo sequitur, est logicus potiusquam chronologicus;

^ Michelis, Natur und Ofenbarung; H. Faye, Stir l^origine du monde; Hummelauer, op. cit., p. 70 sq.; Reusch, qui primum dies-periodos admiserat, sed in tertia editione sui operis {Bibel und Natur, 1870) Idealistarum systema propugnavit; Semeria, La Cosmogonie Mosdique, in Revue Biblique, oOi. 1893, p. 487 sq. ; avril 1894, p. 182 sq.

seu, aliis verbis, quod objedlive his diebus respondet, sunt divina opera in sex classes distributa. — Quod satis consentaneum est iis quse tradit S. T/tomas\ Triplex opus, juxta eum, in primo capite Genesis describitur : opus creationis^ per quod caelum et terra produdta leguntur; opus disiin^ionis, per quod caelum et terra sunt perfecSla; opus ornatHs, per quod caelum et terra decorem accipiunt. Opus creationis tria complectitur : cselum, terram et aquam. Opus distinctionis tria pariter : primo die lux dividitur a tenebris, secundo aquae superiores dividuntur ab inferioribus, tertio mare distinguitur abarida. Similiter in opere ornattis : quarto die, producuntur luminaria, ad ornatum caeli, quinto aves et pisces, ad ornatum aeris etaquae, sexto animalia, ad ornatum terrse^

756. (C) Huic systemati affinis est sententia Clifford^ Cliftoniensis episcopi, qui tenet mosaicam descriptionem non esse historicam narrationem, sed carmen liturgicum singulos hebdomadis dies singulis Creatoris operibus dedicans;- siquidem Moyses, populum Judaeum avertere volens ab ^gyptiorum superstitionibus, qui singulos hebdomadis dies septem planetis, quasi diis, sacrabant, singulos illos dies voluit ad praecipua opera unius Dei Creatoris referre, simulque sabbaticam requiem commendare exemplo ipsius Dei, qui, postquam sex diebus operatus est, die septima quievit.

757. Systema allegoricum, prout a S. Augustino traditum, hodie nuUa probabiUtate gaudet, propter argumenta supra (752) allata, ex quibus certo constat mundum nonnisi per longa saecula fuisse efformatum. — Hodierna autem ideahstica systemata reformari debent secundum recens decretum Commissionis de re biblicct.

Admitti quidem potest Deum Adamo revelasse opus creationis in sex visionibus; sed simul fatendum est in his visionibus inveniri historicam et popularem descriptionem operum Dei. Ordinem vero logicum cum chronologico componi posse, patet ex eo quod historici, vitam aiicujus principis narrando, saepe non describunt quid hic egerit singuHs diebus et annis, sed primum referunt quid pr^estiterit ut dux exercitiis, quid ut legislator, quid ut persona privata. Moyses igitur eodem fere modo narrare potuit quid Deus fecerit quoad creationem, distifi&ionem et ornattwi creaturarum. * I Pariter fieri potest ut au6tor sacer opus creationis in sex dies distribuerit, eo fine ut totam hebdomadam, secundum praecipua creationis opera, ad Deum referret. Sed dici nequit narrationem mosaicam esse tantumtnodo carmen liturgicum; fatendum est eam esse historicam, etsi au6tor simul forsan sibi proposuerit singulos dies hebdomadae Deo speciatim consecrare.

» Cf. Dublin Review, April. 1881, April. 1883; P. de Foville, 1. c, Les jours de la Semaine et les (Euvres de la Cr^ation; Encore les Jours de ta Cr4aiion,

758. 3° Systema concordistarum seu periodistarum multi recentioris sevi interpretes propugnarunt, quales sunt Pianciani^ Pahnieri^ Meignan^ Vigouroux^ Corluy^ Hamard^ J. d'' Estienne^ Pozzy^ aliique '. Dicebant siquidem sex dies creationis non esse dies 24 horarum, sed periodos indeterminatae durationis. Siquidem vox hebraica yom (dies) non solum durationem 24 horarum, sed etiam temporis spatium indefinitum designat, ut ex nonnullis Scripturse locis patet; sic, V. g., dicitur : ^^ In die quo fecit Dominus caelum et terram ", ubi indie idem sonat ac in tempore; '' Erat Abraham senex, ^/>r/^;;/que multorum'"', i. e. ejus vita jam longa fuerat. Immo eruditi contendunt in lingua hebraica non aliud esse vocabulum ad periodum designandam quam yom 3. Praeterea tres primi dies non possunt esse dies sensu communi accepti, cum absente sole eiapsi fuerint. Ahse autem voces ereb (vespere) et boqer (mane) eodem modo inteUigi debent : vespere siquidem fitiem operis, inane autem initium designat, cum homines mane soleant opera incipere, etvespere ab eis cessare. Hinc dies septimus mane quidem habuit, vesperam autem nullam. Nec dicatur voces illas talem non pati significationem; nam ahbi sensu analogico adhibentur : " Visio vespere et mane... Usque ad vespe?'am et mane dies duo miUia trecenti " ^

Quibus praenotatis, ostendi potest concordiam esse inter Genesim et scientias naturales saltem quoad magna lineamenia. Cum enim scopus Moysis esset veritates rehgiosas tradere, de quibus in i'' thesi^ non de omnibus a Deo creatis disseruit, sed de iis solum quorum cognitio majoris erat momenti, et ordinem chronologicum nonnisi per summa capita dehneavit ^ Sic, v. g., vita animahs incoepisse dicitur quinto die, dum constat fossiha non pauca animahum in stratis silurianis et devonianis inventa fuisse, qu?e ad epocham primariam pertinent; ratio estquia sacer au6lor in quacumque periodo ea solum descripsit quae prss ceteris huic veluti propria erant, de ahis tacendo; jamvero setatis primarise pars ultima vegetahum copia prae ceteris viguit, dum setas secundaria reptihbus insignis fuit, tertiaria autem et quaternaria quadrupedibus abundavit.

^ Pianciani, In historiam creationis Mosaicam; Palmieri, th. 16; Meignan, Le monde et P honime primitif; Vigouroux, Mati. Bibl.y I, n. 263 sq. ; Hamard, &Tp\idiJaugeyy Dictionnaire apolog^ique^ \QxhoJours de la Criation; J. d'Estienne, Comment s^est formd tunivers\ Pozzi, La terre et le rdcit biblique, Raingeardy IVotions de Giologie^ z. 22; Corluy, Spicilegium^ I, p. 185 sq.; Ch. Robert, La Cr^ation d^aprls la Genese et la Sciejtce^ in Reviie Biblique^ juil. 1894, p. 387.

• Gen., II, 4; XXIV, i; cf. Exod., X, 6; Lev., VIT, 35-36; Deut., IX, 24; XXXI, 17, 18; XXXII, 7 etc.

s Cf. Corluy, 1. cit., p. 225; Paquet, disp. V, q. 3, p. 293-294. Jam dixerat .5'. Thomas (I, q. 69, a. 2 ad 3) : " Moses ea tantum proposuit quse in manifesto apparent ".

DE OPIFICIO MUNDI. 453

Multi tamen catholici hodie hoc systema rejiciunt, quia, juxta scientias naturales, plantae et animaha sive aquatica, sive terrestria jam primis periodis simul apparuerunt, dum, si admittitur Concordismus, plantse, animaha aquatica et terrestria diversis periodis assignantur. — Insuper na.rmtio _popu/aris, Jud?eorum ingenio accommodata, scientifica non est, nec proinde varias phases geologicas describit, etiam quoad magna h*neamenta.

759- Conclusio. Ad difficultates solvendas, necesse non est positivam concordiam quaerere inter primum caput Genesis, in quo res non describuntur scientifico modo, et scientias naturales; sed sufficit ostendere discrepantiam nullam argui posse inter narrationem, historicam quidem, SQdpopularem^ quae stri6le ordini chronologico non adhaeret, et scientias quae seriem strifte chronologicam describere conantur.

Si igitur contendunt increduli longa tempora necessaria fuisse ad intimam mundi constitutionem, et ordinem a Moyse descriptum minime respondere ordini quem geologia et palaeontologia manifestant, respondetur Moysen non excludere hujusmodi longas periodos, ut constat ex variis interpretationibus superius allatis ; et aliunde non omnia descripsisse, sed solum prcecipua quae oculis magis apparent, eaque non more physicorum, sed prout communiter a vulgo intelligi possunt. Aliunde non constat au6lorem sacrum voluisse ordinem stri6le chronologicum sequi ; proindeque ab eo exspe6lari nequit scientifica cosmogoniae expositio.

Art. II. De Transformismo ^

760. Status qucestionis. Hucusque de origine mundi : nunc de origine viventium agendum est. Viventia omnia,

• 'EjSo\x\oxi^vci sine restri(flioney inter alios, propugnant : Lamarck, Philtsophie zoologique, 1809; Histoire des animaux sans vertebres, 1816-1822; Ch. Darwin, Origin of species by means of natural seledlion, 1859 » A. R. Wallace, Darwinism, an Exposition of the theory of natural selet^ion 1889; T. H. Huxley, Man' s place in nature, 1863; H. Spencer, Principles of Biology, 1898; E. Haeckel, Generelle Morphologie der Organismen, 1866; Natiirliche Schdpfungsgeschichte, 1868; gallice Morphologie g^nerale ; Histoire de la cr^ation des etres organish, Paris, Schleicher; A. Weismann, Vortrage iiber Descendenztheorie"^ , 1904; K. von Nageli, Mechanisch-physiologische Theorie der Abstammungslehre, 1884; Yves Delage, Struiflure du protoplasmcy Paris, Schleicher; Le Dantec, Lamarckiens et Darwiniens^ Paris, Alcan, 1904; Bergson, V^ohition cr^atrice^ Paris, Alcan, 1907.

sive vegetabilia sive animalia a Deo creata fuisse ex primo capite Genesis certo constat, ut jam probavimus. Nostris autem diebus ortum est systema, quod Transformismum vel Evolutionismum vocant, cujus au6lores tenent species hodiernas ex uno vel pluribus typis primitivis, per modum progressivae evolutionis, derivatas fuisse.

Jam nonnuUi antiqui Philosophi, ut Anaximander Milesius'', et Empedocles transmutationes hujusmodi admiserant. Linnceus eamdem theoriam tanquam conjecSluram proposuit : " Suspicio est quam diu fovi neque jam pro veritate indubil venditare audeo, sed per modum hypotheseos propono, quod scilicet omnes species ejusdem generis ab initio unam constituerint speciem, sed postea per generationes hybridas propagatae sint" ^.

Sed priEcipui hujus theoriae au6lores fuere Lamarck^ Darwin^ A. Wallace, H. Spencer, G. Mivart, quos sequuntur scientiae cultores permulti; non omnes tamen eodem modo evolutionem explicant. Lamarck a.dmittlt o^enerationem spontaneam quoad infimas viventium formas; viventia autem e formis simplicioribus ad formas magis complexas successive transire, secundum ordinem a Creatore praefixum; hanc evolutionem partim adscribendam esse adjun5lis externis, quae indigentias quasda^n {des besoins^ procreant; indigentia vero facultates et organa generari, quae usu et consuetudine perficiuntur.

Juxta Darwin^ duae sunt praecipuae causae mutationis specierum : lu6la pro existentid (struggle for life), qua ani-.

Mitigatam evohUiomtn advocant : Mivart, On the Genesis of species, London, 1871; A. Gaudry, Les enchainements du monde animal dans les temps giologiques, Paris, 1883-1895 ; Essai de paUontologie philosophiqney 1896; Cochin, Vevolution et la vie ; Orban, Transformismy Philadelphia, 1891; Maisonneuve, Mation et Evolutiony 1896; Guillemet, Pour la th4orie des ancetres communs^ 1894; Zahm, Evolution and Dogma^ Chicago, 1896; P. Leroy, VEvolution restreinte^ 1891 ; Abbe Leroy, Ponr et contre P Evolution, Paris, Bloud, 1901; Wasmann, S. J., Die moderne Biologie und die Entzvicklungstheoriey Freiburg-im-Br., HQxd&Xyi^o^', Der Kajnpf wfi das Entwicklungsproblem in Berlin^ 1907; Die psychischen Fdhigkeiten der Ameisen, 1909; A. de Lapparent, La Providence criatrice^ Paris, Bloud, 1907; C. Deperet, Les Transformatiofts du Monde animal, Paris, Flammarion, 1908; Lebrun, Criation et Evolution, Paris, Gabalda, 1909; J. Guibert, Les Origines, Paris, Letouzey, 19 10; O. Daumont, Les preuves, les principes et les limites de V Evolution, 19 10.

mantia perpetuo confli<5lantur cum elementis et inter se, ut vitam servare et amplificare possint : qu^ in pugna ii viftores et superstites evadunt qui ceteris superiores sunt; et sele6lio naturalis, vi cujus ea animalia inter se copulantur, quae eisdem pollent differentiis, ita ut hsereditate transmittantur et augeantur illae qualitates quae sunt ipsis speciales, novaeque species efformentur. Haec autem evolutio duplici modo fieri potest, lente aut subito per saltum. Wallace, legi continuitatis innixus, docet perfe^liora per lentam transmutationem ex imperfe6lioribus orta fuisse. Mivart admittit species quasdam, sine transitu, et quasi per saltum^ subito in species perfe(5liores transmutatas esse : videlicet omnes organismi ab initio simul sunt conditi, non eo sensu quod a6lu exstiterunt, sed quatenus in potentia materiae continebantur : successive autem ex hac potentia edu6li sunt temporibus locisque a Deo praedefinitis, causis extrinsecis concurrentibus. Quod systema recenter cohfirmavit H. de Vries, qui, ex unica specie plantarum a se excult^, nempe CEnother^ Lamarckiana, duodecim diversas species eduxit ^

Duplex etiam esse potest evolutio : monophyletica seu ex unico principio {monerd) ex quo omnes plantae omniaque animalia exorta essent; aut polyphyleticay nempe ex diversis speciebus a Deo creatis. Multi hodie hanc ultimam evolutionismi formam propugnant, utpote notis fa6lis magis consentaneam ^.

Caeteroquin notandum est non eamdem speciei definitionem a diversis au6toribus tradi, et saepe speciem ab aliis dici quod varietas ab aliis vocatur.

761. Ut aequum de h^c theoria feratur judicium, duplex transformismi forma distingui potest : transformismus absolutus qui primae causae existentiam rejiciens, aeternitatem

' Quae species sunt : oenothera Isevifolia, — laevifolia-brevistylis, — nanella, gigas-rubrinervis, — albida, — oblonga, — semilata, — leptocarpa,'^ — lata, scintillans. Cfr. Hug^o de Vries *, Especes et variiUSy leur naissance par . mutation (tradudl. Blaringhein)^ Paris, Alcan, 1909.

• Schmitt, Das Zeugnis der Versteinerungen gegen den Danoinismus, Freiburg-im-Br., 1908; Waag;en, Die Entwicklungslhere und die Tatsachen der Paldontologiey Miinchen, 1909.

materiae, spontaneam generationem viventium ex solis materiae viribus, et successivam specierum transmutationem sine Dei interventu admittit; transformismus ;;^//2:^^/^^, qui Supremas Causae existentiam agnoscens, tenet primum vivens vel prima viventia fuisse a Deo creata, immo vitam animalem non potuisse, sine Dei interventu, a vita vegetativa evolvi, Deumque pariter intervenisse in efformatione corporis humani. Unde duplex erit thesis.

762. Thesis i^^ : Transformismlis absolutus, omnem Dei interventum negans, non minus fidei quam rationi aperte contradicit.

Etenim tale systema tria supponit : materice ceternitatem^ spontaneam generationem et fortuitam specierum evolutionem; atqui haec tria repugnant. Primum satis constat ex Philosophi^ et ex di6lis supra, de Dest uno^ n. 387 sq.

763- 1° Spontanea seu cequivoca generatio^ qu^ tenetur animalcula minima, ut infusoria, ex materia generari, sine ullo ovo vel semine, et citra Dei interventum, tum Scripturae, tum naturalibus scientiis repugnat :

(A) ScripturcB. Sic enim refertur prima viventium origo : " Et ait (Deus) : germinet terra herbam virentem, et facientem semen, et lignum pomiferum faciens fru6lum juxta genus suum"^... De quibus verbis haec scribit Corluy^ : " Sacer textus dubium relinquit utrum tertio illo die Deus semina tantum vegetalium produxerit et terrae mandaverit, an plantas integras in sinu terrae creaverit, an demum dederit terrce virtutem extraordinariam priinas plantas e sinu suo absque semine educendi, ex quibus deinde orirentur prima semina. Hoc ultimum magis obvium facit Htera textus "3. Quomodocumque vero haec verba in-

3 Ex quo sequitur generationem spontaneam, eo sensu acceptam quod Deus ipse materise dederit facultatem, in certis circumstantiis, viventia producendi, non esse fidei contrariam. Ad rem Gladstone {Introdudlion to the People^s Bible History) : " Supponatur. paulisper probatum fuisse, aut saltem scientia progrediente, concedi posse, imperfedliores et simpliciores vitae formas esse materise non viventis immediatam evolutionem. Qusenam sacrae Scripturae propositio hac speculatione in discrimen veniret? Quid hoc probaret nisi nonnullas inanimatas substantias vim accepisse, quando cum aliis miscentur, mu- terpretemur, patet virtutem plantas producendi ab ipso Deo acceptam fuisse. Quod idem de animalibus dici potest.

764. (B) ExperienticE; nam indu6lione universali et perpetua perspicuum est omne vivens ex alio vivo oriri, juxta illud effatum : omne vivum ex ovo. Generationis spontaneae defensores experimentis quidem probare conati sunt, nonnullas infusoriorum species ex certis quibusdam substantiis, sine ullo ovo aut germine, generari. Sed Pdsteur^ Tyndall aliique periti novis experimentis demonstrarunt (a) in aere plurima esse suspensa ova et semina; (b) nulla viventia generari ubi omnia ova et semina destru6la sunt : ex quo sequitur animalcula quae saepe saepius in aere dicuntur generata, non ex materi^ inorganic^, sed ex ovis in aere depositis, oriri^,

Fatemur equidem nonnuUos Patres et plerosque Scholasticos generationem spontaneam docuisse, putantes animas sensitivas animalculorum, per virtutem cselorum, e materise potentia enii; sed hoc tenuerunt propter imperfecStam cognitionem rerum naturalium, simulque docuerunt virtutem has formas educendi e potenti^ mate* riae fuisse a Deo acceptam; quod neque fidei neque rationi diredte opponitur.

tari in quasdam infimas viventium formas, quse tamen praeclarissimis vitse prserogativis carent? Homini re(5le cogitanti unica rationabilis conclusio haec erit, Omnipotentem opportunum duxisse vires quasdam in nonnullis adjundlis concedendas (quas in aliis denegat) materialibus elementis ab eo creatis, quorum existendi conditiones, generationis vim, operationis ambitum et modum determinare ipsius refert ".

^" Cf. Pasteur, Les corpuscules organises qui existent dans Vatmosphirey Paris, 1862. De ejus experimentis hoc judicium tulit Alma Parisiensis Academia : '' Fadla quse retulit Pasteur, quseque Pouchet, Joly et Musset negaverant, certissima sunt ". Quod idem dilucide probavit in alio opere {Etudes sur la Bi^re, Paris, 1876, c. 3, § 5). Hinc Huxley* ipse ait {Origin of species, ledl. HI) : " Pasteur ad hanc claram conclusionem pervenit, omnes hujusmodi manifestationes (prout in casu vermium in carne), nihil aliud esse nisi germina ab aere translata atque in liquidis demissa, ubi postea visenda se praebent. Experimenta Pasteur prae oculis habenti mihi affirmandum videtur ejus conclusiones esse admittendas, simulque concludendum dodlrinam de generatione spontanea explosam esse ". — Idem demonstravit aliis experimentis J. Tyndall* Essays on ihe Floaiing-Matter of the air, Appleton, 1892, qui (p. 126) aperte dicit : *' Nullus casus pseudo-spontaneae generationis mihi sese obtulit, quin eum diversimode explicare potuerim ". Cf. D. Cochin, VEvolutionet la Vie, p. 225; A. Farges, La vie et P^volution, p. 120 sq.; Guibert, op. cit., p. 67 sq.

765« 2° Repugnat etiam fortuita specierum evolutio,

(A) Scriptura enim, post verba quae retulimus, haec addit : '* Et protulit terra herbam virentem, et facientem semen juxta genus suum, lignumque faciens fru6lum, et habens unumquodque sementem secundum speciem suam"...^ Jamvero haec verba, quomodocumque intelligantur, nihil aliud sunt nisi divini imperii, versu prsecedenti expressi, exsecutio, certoque divinum supponunt interventum.

(B) Insuper ratio ipsa sufficienter ostendit omnes species hodie existentes non potuisse /ortuito casu ex una vel pluribus ortum habuisse: inter illas siquidem mirificus exstat ordo coordinationis et subordinationis : similis ordo praehistoricis temporibus viguit, ut ex fossilibus patet; item in qualibet specie organa perfe6le coordinantur, et pleraque saltem, si non omnia, ad determinatum finem adaptantur; atqui hsec omnia casui tribui nequeunt, sed causam intelligentem supponunt; immo specierum evolutio ex uno vel pluribus typis majorem intelligentiam videtur requirere quam stabilium specierum produdlio^ : supponitenim Auctorem naturae praevidisse omnes mutationes, quae saeculorum decursu occurrerunt, simulque primis viventibus, a se creatis, illas indidisse vires quae, causarum naturalium ope, spe6labilem hodiernarum specierum varietatem producere possent; quod sane maximam sapientiam ac potentiam arguit.

766. Nec sele6lio naturalis ad omnes species explicandas sufficit : nam, (a) quando animalia naturalem instinctum sequi permittuntur, generatim abhorrent a commixtione cum animalibus alterius speciei, et hybridce ex hoc commercio nati, vel pereunt vel ad primitivum typum redeunt^; (b) insuper, dato etiam per naturalem sele6lionem novas species formari posse, hoc per accidens eveniret, nec

' Quod ab ipsis transformistis agnoscitur, v. g., Huxley, The Academy^ 0(5lob. 1869, apud Mivart, Gen. ofspecies, p. 291. Idem alibi asserit, Darwiniana^ p. iio; cf. Mivart, On Truik, pp. 493, 509, 519 et alibi passim; Cl. Bernard, La Science expirimentale^ p. 53; Zahm, Evohition and Dogma^ p. 372 sq.

varietatem specierum perfe6le coordinatarum producere posset hujusmodi sele6lio, nisi vi legum naturalium quae sapientem legislatorem certo requirunt ; (c) tandem multa sunt in evolutionis theoria, quae seledlione naturali aliave theori^ explicari nequeunt, ut aperte declarant nonnulli transformistae^, qualia sunt, v. g., mirabilis instin6lus, qui in nonnullis brutis apparet, eisque innatus esse videtur, et afortiori humanus intellectus, aliaque hujusmodi quae divinum interventum certo supponunt.

767. Thesis z^- : Transformismus mitigatus divinum interventum admittens, non evidenter fidei adversatur, sed ut hypothesis probabilis propugnari potest.

768. 1° Fidei non evidenter opponitur.

(A) Verba Genesis quae retulimus (n. 763) ostendunt quidem aliquam distinftionem esse inter species, voluntate divina causatam, sed non evidenter asserunt omnes species fuisse immediate a Deo creatas, ut fatentur optimi hodierni interpretes. Ait siquidem Corluy (1. cit., p. 198) : " Unde transformismus Darwinianus dicendus est sensui Scripturae obvio contradicere; non tamen aperte textui sacro adversari : tacet enim Scriptura modum quo terra varietatem illam specierum produxerit, an statim, an decursu temporis, an cum specierum firmitate omnimoda, an cum relativa dumtaxat. Sed et de sensu disputari posset quem Scriptura haec assignet nomini min {genus) ". Revera hoc verbum tunc temporis non habebat determinatam significationem quam diebus nostris, post multas scientificas investigationes, obtinuit. Idem dicunt nonnulli catholici scriptores, ut VigourouXy Jean d' Estienne^ Duilhe de Saint-Projet, Lahousse^ Mivart aliique^. Immo antiqui au6lores, ut Calmet, post quosdam Ecclesiae Patres, hoc idem docuerunt : *' Minor

' De quibus vide Mivart, op. cit., passim, et praesertim c. XI, ubi breviter contrahuntur argumenta contra selecflionem naturalem; On Truth, p, 514 sq, — Hodie fere omnes admittunt selecflionem naturalem non sufificere, sed alio modo evolutionem explicare conantur.

' Cf. Vigouroux, Man. bihL, I. c; Les Livres saints ei la Crit., edit. 2^*, 1886, vol. II, p. 593; J. d'Estienne, Revue des Quest. scientif., april. 1S86, p. 584; D. de Ssi\nt-Pvo}tty Apologie Scientif., 2» edit. 1885, P- 305; Lahousse PsychoL^ n. 274; Mivart, Gen. of species, c. 12.

profe6lo quam pro opinione primitivorum animantium numerus est; neque enim genera omnia luporum, canum et felium Deum creasse opus fuerat. Commode illa in certum unum genus convenire possunt et ex uno derivari, ut homines temperamento, colore, figur^, vultu, proceritate varii inter se, ab uno Adam et Eva " ^.

(B) Aliud argumentumdesumimus ex Lahousse^ : " Quarumdam specierum ab aliis derivatio non impedit quin dicatur Deus has species creasse determinata die sive epocha. Praesciebat enim ab aeterno has posteriores species esse orituras : praelucente hac scientia, priores creavit, ideoque hunc ortum voluisse dicendus est ". Addi potest Deum non solum id praescivisse, sed dedisse speciebus a se creatis virtutem alias producendi, et ita has etiam mediate creavisse.

769. (C) Aliunde Patres nonnulli, et Scholastici fere omnes, generationem spontaneam animalculorum admiserunt, et ut probabile saltem tenuerunt species quasdam viventium ex speciebus inferioribus originem duxisse. Ita 6*. Augustinus ait : " Terrestria similiter animah*a (creavit), tanquam ex ultimo elemento mundi ultima : nihilominus potentialiter, quorum numeros tempus postea visibiliter expHcaret "3. Nec aHter 5. Thornas^: " Species etiam novae, si quae apparent, praeexstiterunt in quibusdam activis virtutibus; sicut et animaHa putrefa6lione generata, producuntur ex virtutibus stellarum et elementorum.,. " Dici ergo nequit specierum aHquam transmutationem, vi legum a Deo conditarum eflfedlam, evidenter Scripturae adversari.

770. 2° Ut probabilis hypothesis propugnari potest : q}xod ut probemus, satis erit brevi compendio exhibere praecipua argumenta quae utrinque in medium proferuntur.

771« (A) Transformistae arguunt primum ex embryogenia. Embryones perfedtiorum animahum certas phases percurrunt, in quibus similitudinem prae se ferunt cum ahqua inferiori specie, cujus

^ Cf. Calmet, Comment. litt. in libros N. 71, Wirceburg., 1789, I, 62. ^ Psyckologia, n. 264 sq.

3 De Gen. ad lit.y lib. V, c. 5, n. 14; cf. c. 23, n. 45, etc, P. Z., XXXIV, 326, 338. — 4 S. theol, I, q. 73, a. i, ad 3.

reliquise sunt inaliquo strato geologico; v. g., embryo equinus primum similis est inferioribus viventibus posteaque formam assumit equinam; atqui hoc facile explicatur si admittitur specierum transmutatio, vi cujus equus successive ex inferioribus typis ortum habuerit : evolutio enim cujushbet embryonis est veluti compendiosa historia evolutionis totius speciei '. Quod confirmatur ex organis rudtmentariis'', quse in plerisque hodiernis speciebus inveniuntur, et prorsus inutilia sunt; atqui talium membrorum existentia facile exphcatur in evolutionis systemate, si dicatur ea esse vestigia organorum, quae parentibus olim utilia fuerunt, postea vero per nonusum paulatim attenuata et atropha fadta sunt.

Respondent autem stabilitatis specierum defensores, illa embryonum evolutione non probari transformismum, ctim semper intra eosdem Hmites et eodem modo fiat : sed ex ei solummodo inferri posse superiores species continere inferiorum perfedliones, et hac de causa phases praedicSlas percurrere. Insuper ex eo quod alicujus organi usum ignoremus, non sequitur illud esse de fadlo inutile; multa enim mysteria undique nos circumdant.

772. (B) Ex palcBontologid (et hoc est palmare argumentum). Species animalium in stratis terrae inventae, ita ahae aliis succedunt ut perfedliores ex imperfe6lioribus ortas esse merito concludatur. Quod illustrari potest exemplo equi, qui, ut ex fossihum studio constat, nonnisi pedetentim quaHtates, quibus hodie fulget, adeptus est : temporibus enim primaevis statura major non erat quam vulpes et tum genibus tum pedibus et ungula valde differebat ab hodiernis equis; deinde sequiori setate fadlus est orohippus^ postea mesohippuSi miohippus^ protohippus, pliohippus, et tandem quaternaria setate in perfedlum equum mutatus est 3. Ita etiam brachyodus maximas mutationes subiit, quae ita a do6tis recensentur : brachyodus crispus^ brachyodus porcinuSy brachyodus borbonicus, brachyodus onoideus\

Respondetur ex hoc sequi perfe<5tiora post imperfectiora, non autem ex imperfedlioribus ortum habuisse. Praeterea non semper perfedliora post imperfeftiora exstiterunt, sed aHquando simultanee; aHquoties etiam perfe(5tiora minus perfe<5ta praecesserunt.

• Ita prgesertim E. Haeckel, Histoire de la crdation des itres organises^ Paris, Schleicher, qui \z.vs\txi fraude usus est in diversos embryones depingendo, proptereaque severe ac juste a peritis reprehensus est. — Hoc argumentum esse satis debile hodie raulti evolutionistae fatentur, v. g., Deperet, op. cit., p. 44-61.

' Inter organa rudtmentaria recenseri possunt oculus pinealis in cervice quorumdam animaUum positus, dentes quorumdam cetorum, digiti in caniura equorumve pedibus, etc.

3 Le Conte, op. cit., p. 126-128; Gaudry, op. cit., chap. V, p. 124 sq.; R. Hcernes, Manuel de Pal^ontologie, trad, par Dollo, Paris, 1886, p. 712 sq.

773. (C) Ex anatomia morphologica : organismi omnes secundum eumdem typum ita constru6li videntur ut species ad genera, genera ad ordines, ordines ad familias, familiae ad classes, classes autem ad regna facile reducantur; atqui mirabilis illa uniformitas prodit communem originem vel ab una stirpe vel saltem a paucis : sunt veluti diversi rami ab uno stipite orti.

JR.espondetur similitudines quidem existere inter varias viventium classes, ita ut ad paucos fundamentales typos revocari possint, sed simul dissimilitudines esse etiam inter vicinas species sive externe sive interne. Aliunde talis fundamentalis unitas non supponit necessario animantia originem a communi parente ducere, sed Deum, viventia creando, voluisse, ad perfedlionem universi, ita omnia ordinare ut adesset simul varietas et unitas.

774. (D) Ex distribuiione geographicd specierum : animalia ejusdem regionis vel vicinarum regionum inter quas facilis est transitus> maximam similitudinem prse se ferunt, dum e contra animalia regionum dissitarum dissimilia sunt; atqui facSla hujusmodi probant species externis circumstantiis ita modificari ut novae species gradatim oriantur; ergo.

Respondetur haec omnia sufficienter explicari si plura creationis centra admittuntur ' : Deus enim in variis regionibus illas animalium species creavit quae temperiei, solo, ceterisque adjundlis attemperari poterant.

775. (E) YjX mutabilitate specierum hodiernarum. Sele^ione arti- ^<;/«// permultae producuntur in speciebus jam existentibus proprietates novae, quse per plures generationes ita augentur, ut paulatim novse varietates et mox novae species oriantur; immo ex commixtione vicinarum specierum subito now2e, defadlo creatae sunt species, et licet generatim fecundse non sint, aliquot dantur exempla illimitatse fecunditatis hybridarum sive m plantis sive in animahbus^

^ Quod jam Suarez docuerat, de Opere sex dier,, 1. II, c. 7, n. 8 : " Quantum enim experientia docet, verisimile est non omnes vegetabilium et brutorun^ species ubique esse produ6las, sed quasdam in hoc hemisphserio, et alias in alio, et simili m.odo in variis utriusque regionibus, juxta sapientissimam Dei distributionem produ^tas fuisse."

2 Exempla hujusmodi referunt Wallace *, Darwinisni, c. 7> P- I595 Duval, Revue Sciejitifique^ Jan. 1884; Eiicyclop. Britau., voce Siredon; Revite des Quest. Scientif.,]?cn. 1892. Ad rem Claus-Sedgwick, Text-book of Zoology, London, 1892, t. I, p. 142 : " Non desunt tamen exceptiones contra hybrid sterilitatem quce solidum argumentum in specierum immutabilitatem objicere videntur. Experimenta circa leporis et cuniculi copulationem Engolismae a Roux peracla, eorum prolem, cuniculum-leporem fcecunditate optime gaudere demonstraverunt. Hybridi ex lepore et cuniculo procreati, conjun(5li fuerunt, eumdemque typum, post plures generationes, rursus procrearunt. Insuper industriae observationes circa hybridas plantas, et pra^sertim investigationes

Porro, si res ita se habet etiam hodie, quando species majori jam stabilitate gaudent, quanto majores mutationes esse potuerunt primitivis temporibus, quando scilicet species magis flexibiles erant, utpote juniores.

Resp. SelecSlione naturaH varietates ejusdem speciei producuntur quidem, sed non novce species diversis organis vel facultatibus praeditge; insuper varietates hujusmodi, industria hominum obtentae, citissime evanescere solent, si sibi permittantur. Quoad hybridas, qui ex mixtione variarum specierum oriuntur, generatim fertiles inter se non sunt, ita ut stabilem speciem constituere nequeant, et pauca fa6ta quae in contrarium proferuntur nihil aliud sunt nisi generali regulae exceptiones, quibus nihil demonstrative probari possit '.

776. His igitur utrinque expositis, putamus Transformistarum argumenta spernenda non esse, licet demonstrativa non sint, et ahunde stabiHtatisspecierum defensores probabilia afferre responsa, et immerito quasi ignorantiae reos ab adversariis existimari : inter eos enim invenire licet geologos et physicos maxima scientia praeditos '. Pergant igitur naturahum discipHnarum cultores rem scientificis aigumentis expendere, dummodo Ecclesise judicio obedire parati sint : veritas veritati adversari nequit.

W. Herbert probant multas hybridas species ita inter se fcecundas esse, ut species puras. " Wassmann, S .J. , Die moderne Biologie und die Entwicklungstkeorigy Freiburg, Herder, 1906, ostendit quosdam parasitas formicarum evolutionem subiisse. H. de Vries, op. cit., quasdam pariter describit in plantis mutationes quae novas species post unam aut alteram generationem constituunt.

' Hinc evolutionista Yves Delage, Vhiriditi tt les grands problemes de Biologie gin^raUy p. 184, note, scribit ; " Je suis absolument convaincu qu'on n'est ou qu'on n'est pas transformiste, non pour des raisons tirees de l'histoire naturelle, mais en raison de ses opinions philosophiques. Je reconnais sans peine que l'on n'a jamais vu une espece en engendrer une autre, ni se transformer en une autre, et que l'on n'a aucune observation absolument formelle demontrant que cela ait jamais eu lieu. J'entends une vraie bonne espece, fixe comme les especes naturelles, et se maintenant comme elles sans le secours de Thomme. "

' Paucos commemorare sufficiat : A^assiz, Essay onthe classijication... 1869; J. D. Dana; J. W. Dawson; Flourens, Examen du livre de Darwin^ 1864; A. de Quatrefages, Ch. Darwin et ses prdcurseurs ... 1870; Faivre, La variiti des especes et ses limites; De Nadaillac, Le ProhUme de la Vie; Blanchard, La vie et les etres animes; D"^ Jousset, Evolution et transformisme ; J. J. Bianconi, La thiorie darwinienne^ 1874; J. H. Fabre, Souvenirs Entomclogigues, Paris, Delagrave; Lecomte, Le Darwinisme et Vorigine de tho^nme, Bruxelles, 1873; Farg^es, La vie et Vevolution, Paris, Berche; A. Wagner, Ehrenberg, Griesebach, F. Pfaff, etc. Fatendum est tamen hodie plerosque naturalium disciplinarum cultores transformismo plus minusve favere, quamvis concedant seledlionem naturalem ad omnia explicanda imparem esse. — Quid hodierni sentiant de evolutione et darwinismo erudite declaratur in Revue de Philosophie (E. Peillauhe), Etudes sur le Darwinisme^ sept.-odl» 1910; V Evolutionistne dans les Sciences MoraleSy sept.-o<5l. 191 1.

Gaput t)\

Dicemus : 1° de Angelis in genere; 2° de Angelis custodibus; 3° de Angelis malis.

Art. I. De Angelis in genere.

Dicemus de eorum notione^ existentid, dotibus^ elevatione ad gratiam et lapsu, necnon de eorum ordinibus,

I. Angelorum deflnitio.

777» 1° Quoad nomen. (A) Etymologice vox angelus (graece oLyytkoq, hebraice maVdk) idem sonat ac nuntius Hinc praedicatur : (a) de Verbo Incarnato, quod vocatur Angelus Testamenti ^, quia mittitur a Patre tanquam nuntius, ad novum testamentum condendum; (b) de kominibus, qui speciali modo Deum reprcesentant et sunt veluti ejus nuntii, ut Prophetae, Apostoli, Sacerdotes, S. J. Baptista 2.

(B) Sensu usuali^ angelus designat spiritus praesertim bonos, quia hi sunt nuntii Dei, quibus utitur ad mundum gubernandum 3.

(C) In hoc tra6latu et in sensu theologico, vox a?tgelus significat omnes creaturas mere spirituales sive bonas, sive malas, id est, sive bonos Angelos sive daemones.

778. 2° Quoad rem^ Angelus definiri solet substantia creata^ mere spiritualis^ intelle^lualis et subsistens. Dicitur substantia : (a) creata^ ut sic Angelus distinguatur a Deo, qui est ens a se; (b) mere spiritualis^ i. e. nullo modo ad informandum corpus ordinata; nam, etsi non sit de fide Angelos esse puros spiritus, hoc saltem certum est ex Conc. Later. IV et Vatic, et ex hoc differt Angelus ab omnibus creaturis corporalibus; (c) intelleSlualis, in quo differt ab hominibus qui plerasque veritates non intuitu intelle6^uali,

» S. Augustinus {in Ps. CIII, Enar. I, n. 15, P. L., XXXVII, 1348) : •"Cum Spiritus sunt, non sunt Angeli; cum mittuntur, fiunt Angeli, Angelus cnim officii nomen est, non naturae. Quseris nomen hujus naturae, Spiritus est ; quseris officium, Angelus est." < sed ratiocinio acquirunt; (d) subsistens, seu personalitate gaudens, et sic asseritur Angelum esse substantiam completam, quae per seipsam suas operationes exercere valet, et sutjurisy seu dominium habere suarum a6lionum.

II. Angelorum existentia ^

779. 1° Errores. (A) Olim non solum Epicurei, sed etiam 6*<a;^^/^(;^/ negaverunt existentiam Angelorum : " Sadducaei dicunt non esse resurre6lionem, neque Angelum, neque spiritum "2

(B) Hodie existentia Angelorum negatur non solum ab Atheis, sed etiam a Rationalistis, qui contendunt Judaeos a Gentilibus suam opinionem de Angelis, tempore exsilii, accepisse; immo a Protestantibus Liberalibus, qui asserunt Angelos, de quibus sermo fit in Scriptura, esse vel bonas inspirationes a Deo missas, vel homines a Deo missos ad alios erudiendos.

(C) Quidam antiqui Patres et theologi de quibus infra, n. y2)6, erraverunt non quidem circa existentiam, sed circa naturam Angelorum, putantes eos uniri corporibus subtilibus; qu^ in re decepti sunt vel a philosophia platonica, vel a quibusdam Scripturae textibus quos re6le non intellexerunt, praesertim ubi legitur 3 : " Videntes filii Dei filias hominum quod essent pulchrae, acceperunt sibi uxores " ; putabant enim filios Dei de quibus agitur, esse Angelos, propter versionem alexandrinam, quae ita praefata verba reddiderat.

780. 2" Thesis : De fide est existere Angelos, seu creaturas intellectuales a Deo distinctas et hominibus prsestantiores; certum est Angelos esse mere spirituales.

C.Z^/^r./Fhis verbis rem definivit, n.725 : "Qui sua omnipotenti virtute simul ab initio temporis utramque de nihilo

^ S. Thom., I, q. 50, a. i; Suarez, de Angelis, lib. I, c. i; Palmieri, De Deo Creante, th. 17-18; Pesch, n. 356 sq. ; A. Guiliemin, Les Anges de la Bible, 1854; Oswald *, Angelologie, 2^6(1., Paderborn, 1889; Haag *, Thial. biblique, 1870, § 96, 108, 121, 132; Vacant, ap. Vigouroiix, Dict. de la Bible, voce A7tge; et in Dict. de ThM..^ t. I, I189 sq.;Gmeiner, The Spirits o/Dark' ness, 1886, p. 6.

condidit creaturam, spiritualem et corporalem : angelicam videlicet et mundanam : ac deinde humanam, quasi communem ex spiritu et corpore constitutam ". In hac definitione, a concil. Vaticano confirmata, tria sunt notanda : (a) aperte definitur existentia Angelorum, ac proinde illa veritas est de fide; (b) ex eadem definitione certo eruitur Angelos esse mere spirituales; nam asseritur Angelos distingui tum a creaturis corporalibus, tum ab homine, qui est simul corporalis et spiritualis; atqui talis distin6lio fundata non esset, si Angeli non essent mere spirituales; ergo. Attamen illa ultima pars non est de fide, quia Concilium nihil aliud expresse voluit definire quam unitatem primi principii contra Manichaeos. (c) Ex hac autem definitione erui nequit Angelos eodem tempore fuisse creatos ac homines, ut ex A6lis C. Vaticani liquet : cum enim nonnuUi Concilii Patres quaererent : " quo jure asseratur Angelos et homines simul esse creatos ", consultor Franzelin explicavit simul temporis simultaneitatem non importare. Revera hoc vocabulum significare ^otcsX. paritatem creationis^ ita ut sensus sit Deum ceque Angelos et homines creavisse, ut alibi dicitur : " Qui vivit in aeternum,creavit omnia simul {gr. xoivyi i. e. aequaliter) " ^. Praeterea etiamsi simul ut particula temporis accipiatur, hoc est verbum incidens quod sub definitione non cadit; tandem postea additur deinde humanam^ ex quo sequitur homines post Angelos creatos fuisse, quin determinetur quodnam tempus inter utramque creationem intercesserit ^.