Nn. 1058–1104

1058. 1° Verbum assumpsit humanam naiuram primo instanti quo concepta fuit^. De fide est contra Origenistas, qui praeexistentiam animarum admittentes, docuerunt animam Christi extitisse ante unionem hypostaticam, et meruisse Incarnationem; nec non contra Paulum Samosatenum et Nestorium^, qui docuerunt Christum prius extitisse, ut hominem, quam a Verbo assumeretur.

' Cfr. Corluy, Spicikg., II, p. ^^'y Powell, op. cit., p. 237-255, ubi etiam Patrum ac exegetarum Commentaria in h. loc. invenire est. — ""/ac.^ I, 17.

3 Cfr. Suarez, disp. XVI; Petavius, 1. IV, c. ii; Legrand, diss. VI, c. III, a. 2; Hurter, n. 566.

^ Nonnulli tamen negant hunc errorem a Nestorio propugnatum fuisse; certo tamen docuit unionem Verbi cum homine tantummodo incceptam fuisse a primo conceptu, et progressu temporis, ex meritis ipsius hominis uniti, perfedliorem evasisse. Cf. Petav., 1. I, c, 9, n. 4; Garnier, diss. de haresi in libris Nest. (in edit. operum Marii Merc); Franzelin, th. 25.

Probatur {h) Script, Ex Evangeliis^ B. Virgo concepit et peperit filium qui Dei Filius est; praeterea Elisabeth, afflante Spiritu San6lo, li Virginem matrein Dojnini appellat : " Unde hoc mihi ut veniat mater Domini mei ad me " ^p Atqui ha^c dici nequeunt nisiChristus,aVirgine genitus,Deus aprimo instantifuerit,ideoque jamexstiterit uniohypostatica.

(B) Tradit. Thesis expresse declaratur in Epistola dogmatica 5. Leonis Magni : " Natura nostra non sic assumpta est ut prius creata, post assumeretur, sed ut ipsa assumptione crearetur " 3. Item in Epistola ^. Gregorii PapcB ad episcop. Hiberniae : " Nec ante conceptus et postmodum unctus est; sed hoc ipsum de Spiritu san6lo ex carne Virginis concipi a San6lo Spiritu ungi fuit " 4.

1059. 2° Verbuni ita assunipsit hunianani naturam nt eani nunquajn reliquerit^ nec unquani sit relifiuruinS. Est contra sabelHanos Marcelluni Ancyranuni et P/iotinuin^Q\xi docuerunt, pera6lo finali judicio, Verbum depositurum esse naturam humanam; necnon contra Leporitnn et alios qui contenderunt unionem hypostaticam interruptam fuisse triduo mortis Christi^.

(A) Unio hypostatica perseveravit triduo inortis; certum cst. (a) Dicitur in Symbolo, J. Christum Filium Dei, post mortem, ad inferos descendisse, et sepultum fuisse; hoc autem supponit Verbum unitum remansisse, tum animae quae ad inferos descendit, tum corpori quod fuit sepultum.

(b) De cetero mors occurrere potest quin destruatur unio hypostatica; nam mors non consistit in separatione divinitatis ab humanitate, sed in separatione corporis et animae; unde corpus et anima possunt a se invicem separari quin disjungantur a Verbo7.

7 Magno sestu olim disputatum est Dominicanos inter et Franciscanos num triduo mortis Verbum unitum remanserit sanguini in cruce effuso; Fius II decretum edidit {1464) ne hac de re disputarent donec quasslio a S. Sede definiia fuisset (ap. Denzing., n. 718, al. 609); nunquam vero definiia fuit. Probabilius videtur Verbum unitum remansisse sanguini qui resurreclionis tempore resumendus erat.

684 GAPUTir.GONSEGTARIAUNlONISHYPOSTATIG^

(B) Unio hyposfatica perseveratura est etiam post resjirreftionein. De fide est, (a) Dicitur dc; Christo : " Hic autem eo quod maneat in aeternum, sempiternum habet sacerdotium "^. Unde sic : ex illo textu, Christus manet in aeternum, non solum ut Deus, sed etiam iit houio, cum in aeternum sacerdotium exerceat, quod est opus divinohumanum; atqui Christus non potest subsistere in aeternum ut homo, nisi in seternum maneat unio hypostatica; ergo. (b) Aliunde C. Chalcedonense definivit illam unionem esse inseparabilem : " Docemus unum eumdemque Christum in duabus naturis... inimutabiliter^ inseparabiliter esse agnoscendum ". (c) Accedit argumentum convenientice : Incarnatio est opus Dei pn-estantissimum; atqui Deus non solet opera sua, prsesertim vero perfe6lissima, destruere; ergo. Inde natum est axioma : " Quod seinel Verbuin assumpsit^ nunqiiam dimisit ".

II. De ordine in unione secuto'.

1060. Ex di6lis supra, Verbum assumpsit tum animam humanam, tum corpus; sed qusestio agitatur inter theologos utrum Verbum assumpserit immediate tum corpus tum animam, an assumpserit immediate animam et mediate corpus.

(A) Si consideratur ordo execiiiionis, Verbum assumpsit immediate tum corpus tum animam; etenim (a) dicitur in Scriptura : " Verburn caro fadlum est"; porro haec verba sensu obvio important Verbum dire6te assumpsisse carnem; (b) confirmatur ex eo quod Verbo dire(5le tribuantur operationes non solum animae sed etiam corporis, ut manducatio, fatigatio, dolores physici, etc.

(B) Si consideratur ordo intentionis^ Verbum assumpsit corpus mediante anima, seu propter animam; nam Verbum non assumpsit corpus nisi quia erat corpus humanum; atquicorpus non est humanum nisi propter animam rationalem cui unitur; ergo.

III. De perfectione unioniss.

1061. 1° Verbum diviniini ita assumpsit humanam naturam^ ut intrinsecus eam penetraret^ licet ab ed distindum maneret. Quam intimam unionem et penetrationem Latini circuminsessionem, Graeci TTEpix^pTjdtv appellant; consistit quidem in eo quod Verbum naturae

« S. Thom., q. 6, a. 1-4; Suarez, disp. XVII; Lsgrand, 1. c.,_a. 3. 3 Thomassinus, 1. III, c. 4 sq.; Petavius, 1. IV, c. 14; Stentrup, th. 38; Hurter, n. 53S.

humanae illabatur, eamque veluti pervadat; sed non in eo quod humana natura divinam penetret'; nam ut confitetur Leporhis'' : " Deus qui capax est, non capabilis, penetrans non penetrabilis, implens non implebilis, qui ubique diffusus, per infusionem potentiae suae misericorditer naturae mixtus est humanse ".

Hoc ex didlis sequitur : cum enim Y Qvhmw personaliter humanae naturae uniatur, vicesque gerat humanae personahtatis, totum hominem permeare debet. Quod Patres comparationibus illustrant; sic, v. g., Cyrilhis Alex. scribit^ : " Dicitur carboni persimi- Hs propterea quod ex duabus ac dissimihbus rebus inteUigitur, sed ita secundum veritatem convenientibus, ut in unitatem propemodum conjungantur. Ignis enim ubi hgnum penetravit, illud in suam ipsius claritatem ac vires transfert, eo tamen servato quod erat ".

1062. 2° Unio Verhi cuni hunianCi natiird est oniniuni maxima^ non quidem ex parte naturarum qu^e uniuntur, quia natura assumpta perfe(5lior esse potuisset, sed ex parte ipsius unionis'*. Ea enim unio maxima est, qua extrema summe a se invicem dissita praestantissimo et ardl:issimo nexu colhgantur; atqui extrema unionis hypostaticae ex una parte sunt valde dissita, cum Verbum sit infinitum, humana vero natura finita; ex altera parte ar(5lissime conjunguntur, cum in unam coadunentur personam, itaut, juxta gravissimos theologos, existentia una eademque, scihcet divina, existant natura humana et natura divina.

1063. 30 Persona Christi est aliquo sensu composita^. Siquidem considerari potest in se^ et sic est omnino simplex, sicut et natura Verbi; aho modo considerari potest secundum 7?mnus personificandi quod duphciter exercet, prout in duabus naturis subsistit, et tunc est composita, quia constat ex duabus naturis reahter distin6tis, hcet unitis : hinc legitur in ep. Agathonis ad imperat. : '* Ex quibus (naturis) inconfuse, inseparabihter et incommutabiHter est compositus"^. Attamen Christo non competit.iha compositionis species, quae fit ex partibus proprie di(5tis et incompletis; nam, ex supra di(5tis, tum natura divina tum natura humana ut sic sunt completae et integrae, nec Verbum per unionem perficitur, sed solum natura humana; proindeque Verbum et natura humana non sunt proprie loquendo partes compositi, sed elementa Christi personam constituentia.

' Cf. Journel, 2362, 2380. ' Libellus efnendaitonis, n. 4. 3 Ad Nest., 1. II; cf. Journel, 1431, 1363. ^ S. Thom., q. 2, a. 9; Suarez, disp. IX; Legrand, 1. c, a. i. s Cf. S. Th., q. 2, a. 4; Suarez, disp. VII, s. 4; Salmantic, disp. III, dub. 3; Legrand, dis. VI, c. 4, a. i; Hurter, n. 565. * Denz., 288 (235); cf. Journel, 2362.

Hinc dici potest Christum esse ex dtiabiis iiaturis^ sed ut omnis ?equivocatio toUatur, adjici debet Christum esse etiam in duabus 7iaturis : secus errori eutychiano quis faveret, ut declaratum est ic C. Chalcedonensi (adt. 4).

Gaput ti|\

DE CONSECTARIIS UNIONIS QUOAD NATURAM ASSUMPTAM.

1064. Praenotanda. (A) Nulli dubium est naturam numanam, a Verbo assumptam, fuisse perfe6lam, non quidem perfe6lione absoluta, qua^ repugnat in ente creato, sed perfe6lione relativd^ ita ut Christus, quatenus homo, praestantior dici debeat omnibus hominibus, qui fuerunt aut erunt, " ut sit ipse primogenitus in multis fratribus " ^. Immo, licet natura Christi humana, specifice spe6lata, inferior sit naturae angelicae, juxta illud " minuisti eum paulo minus ab Angelis " ^, Angelis tamen superior est ratione dignitatisy tum propter unionem hypostaticam, tum propter eximias scientiae et san6litatis qualitates, quibus exornata fuit; ac proinde Christus ut homo merito vocari potest " caput omnis principatus et potestatis " 3.

(B) Verbum, nostram assumendo naturam, non solum qualitates sed etiam infirmitates aliquo modo assumpsit. Principii generalis instar, plerique Patres et theologi admittunt Verbum illas omnes qualitates assumpsisse quae cum fine Incarnationis non pugnant, et illos tantum defectus assumpsisse qui Incarnationis fini vere subservire poterant.

(C) Circa naturam assumptam, describemus : 1° dotes intelle^us assumpti, seu scientiam Christi; 2° dotes voluntatiSy sanctitatem scilicet, libertatem et potentiam; 30 dotes appetitits sensitivi; 4° dotes corporis,

Art. I. De Scientia humana Christi'.

1065. Status quaestionis. (A) Christum habuisse aniviani vere rationalem proindeque intelle6lum creatum^ de fide est contra Apollinaristas (n. 1015) juxta Symb. Aihanasianum, ubi dicitur : " (Christus est) perfe6lus homo, ex aniniA ratioftali et human^ carne subsistens ".

(B) Animam humanam Christi eximia scicnti^ fuisse ornatam catholica Traditio docet. Protestantes autem non paucijimprimisZ/^^r^/i^j', nostris praesertim diebus,plus sequo nanc scientiam limitant, ea ratione ut nobis similior Christus appareat, veri progressCis capax et omnino liber : hinc contendunt eum multa ab initio ignorasse, et suam missionem nonnisi post aliquod tempus et quasi pedetentim novisse. Eumdem fere errorem profitentur : (a) Guntheriani paucique alii catholici moderni, ut H. Schell^ qui docent Christum ut hominem visionem beatificam non habuisse saltem ab initio ; sed multa ignorasse, quae nonnisi paulatim didicit; (b) modernistcB juxta quos " criticus nequit asserere Christo scientiam nullo circumscriptam h'mite..., " et speciatim, ab initio, " conscientiam suae dignitatis messianicae " ^.

Dicemus : 1° de scientia Christi in genere; 2° de triplici ejus scientia in specie.

§ I. De scientia Christi in genere.

1066. Thesis : Christus ut homo iCientiam eximiam habuit ab omni errore et ignorantia immunem. Certum est.

Dixi : ab omni ignorantid, non quidem eo sensu quod ejus scientia humana fuit infinita, sed quatenus nihil ignoravit eorum quae ad proprium statum spectant.

1° Juxta Scripturam, Christus, plenus gratiae et veritatiss, omnibus thesauris sapientiae et scientiae ditatus 4, cordium

^ Cf. S. Thom., q. 9-13; Suarez, disp. XXIV-XXX; Salmant, disp. XVII-XXII; Billuart, diss. X-XII; Stentrup, ih. 69-73; Franzelin, th. 42; Legrand, diss. IX, c. 2, a. i; Pesch, n. 241-275; L. Labauche, p. 254 sq.

scrutator ^ et futurorum nuntius ^, est magister quem nos audire debemuss, testis seternae veritatis4, et fratribus suis hominibus veram perfe6lamque lucem et cognitionem Dei affert. Porro haec omnia ostendunt do6lorem eximia scientia ornatum et infallibilem, ne quis eum sequens in tenebris ambulet 5.

1067. 2° Quoad Patres, tria praesertim stadia distingui possunt.

(A) Per tria priora scccula, saepe agitur de Christo luce Qipcedagogo hominum, sed nonnisi obiter de perfedlione et extensione scientise humanse qua prseditus erat. S. Irenceus^ Gnosticorum intelle<5tualem superbiam retundere volens, asserit Christum non erubuisse fateri solum Patrem judicii diem et horam scire, ut ita nos doceret humiliter de nobis.metipsis sentire et agnoscere Patrem esse super omnia^ — Origenes vero animadvertit Christum aliquando alios interrogare, non quia nesciebat, sed volens se hominum moribus accommodare^, et ita supponit ignorantiam consistere non posse cum dignitate Salvatoris.

1068. (B) ScBculis IV<^ et V^, occasione Arianae haeresis, de scientia Christi diredle disputatum est. Ariani enim dicebant Christum plura ignorasse, praecipue diem judicii, eumque in scientia vere profecisse^. Patres autem diversimode hanc difficultatem solvunt : pmnes quidem asserunt Christum ut Deum infinita scientia pollere, sed non pauci concedunt eum, ut hominem, quaedam ignorasse, praesertim diem judicii, licet supponant eum ab errore immunem fuisse.

(a) Plerique Gi'CBci fatentur Christum ut hominem, quaedam parum utilia ignorasse. Ita, v. g., S. Athanasius : *' Quoniam enim homo fa(5lus est, idcirco propter carnem ignorantem dicere non erubescit : Nescio, ut scilicet ostendat se ut Deum scire, at secundum carnem ignorare. Itaque non dixit : Neque Filius Dei novit,

^ Marc, X, 33; Matt., XX, 17-19; XXVI, 21-25, 31, 34, 47-49, 57; XXVII, 2, 26, 30, etc. Prsecipuas Christi prophetias retulimusin Tr. de Vetd Religione, n. 413-417.

• Objiciebant siquidem hos textus : " De die autem illo, vel hora, nemo scit neque Angeli in caelo, ;^^/7z/^ Filiits, nisi Pater " {Marc, XIII, 32); " Jesus proficiebat sapientid et sctate el gralia apud Deum et homines " {Lnc, II, 52).

nc divinitas ignorare videretur; sed tantummodo : Neque Filius, ut nimirum ignoratio Filii ex hominibus nati esse intelligeretur "'. idem sentiunt S. Basiluis^ S. Gregorius Naz.^ Theodoretus, S. Cyrilhis Alex.'' Fatendum est tamen quosdam ex iisdem Patribus alibi aliter rem explicare, dicendo nempe Christum diem judicii non ignorasse, sed manifestare noluisse, quia id opportunum non judicabat^. Pariter profecStum ejus in sapientia explicant eo sensu quod paulatim manifestavit thesauros sapientiae quae in eo erant ab initio*. (b) Inter La/inos, pauci quamdam ignorantiam in Christo agnoscunt. Ita S. Ambrosius^., S. Fulgentitis^, qui ex hoc argumentum deducunt ad probandam veritatem animae hu.man?e in Christo contra Apollinaristas. Sed multo plures, cum ^S*. Augustino., affirmant nullam in eo fuisse ignorantiam : " Quam plane ignorantiam nuUomodo crediderim fuisse in infante illo, in quo Verbum caro fa6lum est, ut habitaret in nobis, nec illam ipsius animi infirmitatem in Christo parvulo fuerim suspicatus, quam videmus in parvulis " 7. Si igitur Dominus aliquando dixit sealiquid nescire, ita locutus est quia non expediebat id hominibus revelare : " Mavult enim Dominus nimio in discipulos amore propensus, petentibus his qua^ cognitu inutilia judicaret, videri ignorare quod noverat, quam negare "^... Quae do(!:l;rina ita communiter ab Episcopis Africae et Galliae meridionalis erat accepta ut Leporius monachus, qui docuerat Christum aliqua ignorantia laborasse, subscribere debuerit hbellum emendationis, a quinque episcopis Africae et Galliae approbatum, in quo suam opinionem retracStabat et anathematizabat^ *' quia dici non licet etiam secundum hominem ignorasse Dominum prophetarum ".

1069. (C) A scec. VIo ad Xlll^^f^, occasione haeresis Agnoetarum, communis evadit sententia Christum nihil ignorasse ex iis quae ad munus suum spe6lant.

Agnoetae ^°, duce Themistio Alexandrint. diacono, Monophysitarum erroribus imbuti, contendebant Christum, id est naturam quae ex commixtione utriusque naturae consistebat, ignorare diem judicii; ex quo sequebatur naturam Verbi ignorantiae fuisse participem.

^ Adv. Ariafios^ III, 43, F. G., XXVI, 413; Journel, 774. ^ Quos textus invenies ap. Journel, 913, 992, 1178, 2072; aut J. Lebreton, op. cit, 450-456. Cf. L. Labauche, p. 255.

3 Ita S. Athanasms, S. Basilitis, S. Gregor. Naz., S. Chrysostoniiis : cf. J. Lebreton, p. 457.

5 De Incarnat. sacrani., VII, 71-74, P. L., XVI, 836-837. ^ Ad Trasimund., I, 8, P. L., LXV, 231.

690 GAPUT m. DE CONSEGTARIIS UNIONIS

Qiios impngnavit Etdogius^ Alexandrire patriarcha, qui aperte iocuit humanitatem Christi, utpote Verbo Deihypostatice unitam, neque praesens neque futurum ignorare posse^ Cujus do6trinam adprobavit Papa S. Gregonus M.y qui simul Agnoetas ut haereticos anathematizavit. In epistola ad Eulogiiiin scribebat* : *' Sicut enim nos diem lcetum dicimus, non quod ipse dies laetus sit, sed quia nos Isetos facit, ita et omnipotens FiUus nescire se dicit diem quem nesciri facit, non quod ipse nesciat, sed quia hunc sciri minime permittat". — Ceteri Patres do6lrinam SS. Augustini et Gregorii amplexi sunt. — Eam amphaverunt Scholastici, triplicem scientiam in Christo distinguentes, ut mox dicemus.

1070. Conclusio. Inspe6lis igitur Scriptura et Traditione, scientia Christi fuit certe eximia et ab errore immunis; iiam error positivus est malum intellectus, sicut peccatum est malum voluntatis, ideoque Christo tribui nequit, cujus mens hypostatice unita erat ipsi veritatis fonti : Verbum enim non potest sua facere judicia falsa. — Fuit etiam ab ignorantia immunis, cum ea ignorare quae ad proprium sta- ' tum spectant sit magna imperfectio quae Christum dedecet^

1071. Objiciuni tamen Liberales et Modernisfce Christum positive erravisse, regnum Dei eschatologicum annuntiando tanquam proxime futurum, ita ut nullam hierarchicam societatem instituerit, sed tantum quaedam prsecepta moraha dederit, ea nempe quoe necessaria erant ad sese prseparandum regno Dei proxime venturo.

Resp. Liberales et Modernistse dodtrinam Christi de regno Dei adulterant. (A) Regnum Dei quod Dominus praedicat est novum fcedus inter Deum et homines statuendum, in quantum antiquc foederi succedit. Hoc autem foedus triplex veliUi stadium complectitur : (a) jam /^i^/^^^d!//^?- per priedicationem Christi, ideoque regnum Dei jam ingrediuntur ii omnes qui Evangeho credunt et obediunt; (b) hocautem non conswnmabitur nisi ultimojudicio et beatitudine seterna elecSlis conferenda; (c) interea vero instituitur regnum externum et visibile ex iis constans qui, sub magisterio et auftoritate Petri et Apostolorum, fidem, caritatem ceterasque virtutes excolunt ad vitam aeternam consequendam, ut jam probatum est in Tr. de EcclesicLy n. 609 sq. Mutilant ergo Evangelium qui contendunt Christum de solo regno eschatologico locutum esse.

• Cujus opus hodie amissum breviter contrahit Photius, Biblioth.^ cod. CCXX, P. G.y CIII, 1081.

3 Declaravit enim S. Ofjiciiini^ 5 Jun. 19 18, tuto doceri non posse hanc propos. : " Nec certa dici potest sententia quce statuit animam Christi nihil ignoravisse, sed ab initio, cognovisse omnia in Verbo, prasterita, pra^sentia et futura seu omnia qure Deus scit scientia visionis."

(B) Nec dici potest Christum errasse, finem mundi suumque gloriosum adventum ut inuninentes annuntiando, prcesertim ubi ruinam Jerusalem prxdicit; jam enim probavimus, De Verd Religione^ n. 421, Jesum pluries docuisse fmem mundi non esse proximum, sed ejus verba : '• non priXiteribit generatio hjec donec omnia fiant "' de excidio Jerusalem, non de fine mundi, intelHgenda esse.

§ II. De triplici scientia Christi in specie.

Scholastici, ea ratione innixi quod Christo tribucndum sit quidquid perfe6lionis est in creaturis, dummodo fini Incarnationis non repugnet, ei adscribunt omncm scientiam quae creato intelle6lui inesse potest. Jamvero triplex scientia distingui potcst : (a) scientia seu visio beatifica^ qua Deus facie ad faciem intuitive videtur rcsque videntur in Eo; (b) scientia infusa^ qua res cognoscuntur per species seu ideas a Deo infusas; (c) scientia experimentalis, qua^ acquiritur per exercitium sensuum et intelle6liis.

I. Da visione beatifica. 1072. 1° Ejus existentia : Christus ut hoino intuitivani visionem a primo instanti suce conceptionis habuit. Ita communis et vera scntentia.

(A) Scripturd non probatur, sed solum innuitur iis locis in quibus Christus dicitur plenus gratiae et veritatis, aut esse in cailo : " Nemo ascendit in caelum, nisi qui descendit de ca^lo, Filius hominis qui est in ccelo "^. Etsi enim haec verba stri6le loquendo de divina Christi natura intelligi possunt, probabiliter de Christo homine dicuntur; jamvero esse in caelo nihil aliud est nisi visione beatifica frui.

(B) Probatur autem unanimi tJieologorum consensu : nam theologi omnium scholarum, a saec. XII usque ad tempora nostra, fere unanimes sunt in propugnanda thesi nostra; jamvero " concordem omnium theologorum scholae de fide aut moribus sententiam contradicere, si haeresis non est, at haeresi proximum est " 3.

sM.Canus, Loc. theol., .Yil,c. 4. De certitudinehujusdocflrincc ail Suarez (disp. XXV, s. i) : "Existimo contrariam sententiam etiam erroneam et proximam hceresi". Merito igitur S. Of/idu/u, 5 Junii 1918, declaravit tuto doceri non posse sequentem propositionem : " Non constat fuisse in anima Christi inter homines degentis Gcientiam quam habent beati seu comprehensores."

• (C) Rat. convenlenticB. (a) Christus, ut hotno, praeceptor generis humani, homines ad visionem beatificam dirigere debuit, juxta illud : " Ego sum via et veritas et vita " '; quod munus perfe6le exercere nequivit nisi, per visionem beatificam, perfe6lam cognitionem habuerit mysteriorum et ipsius beatitudinis ^. (b) Heres naturalis statim hereditate fruitur, nisi aliquid adsit quod ejus possessionem impediat; atqui Christus ab initio erat naturalis Dei Filius, proindeque heres, nec aderat impedimentum quo hereditatem adire prohibitus fuerit; ergo ab initio fruebatur divina hereditate, scilicet visione beatifica 3. (c) Hoc genus cognitionis competit Christo ut propriae divinitatis clare conscius esse valeat.

1073. (D) Solv. dijffic. (a) Si Christus ab initio Deum vidit facie ad faciem, non viator, sed compreherisor fuit, neque mereri potuit. Resp. Christus fuit sinml viator et comprehensor; fuit quidem comprehensor, quatenus visione beatifica fruebatur; fuit autem viator, quatenus experimentalem et infusam scientiam habuit.

(b) Qui visionebeatifica fruitur, pati nequit;atqui Christus passus est; ergo. Resp. Christus fruebatur quidem visione beatifica, sed Deo ita permittente, visio beatifica in superiori parte animae continebatur, ac proinde tum corpus, tum infcrioranimae pars pati poterant. Immo et quod ipsa superior pars animae aliquando videbatur derelidtioni obnoxia, juxta illa verba Christi in crucc* : *' Deus, Deus meus, ut quid dereliquisti me ", hoc non est incompossibile cum gaudio visionis intuitivse : martyres dum fortiter pro Deo tormenta tolerarent, gaudebant quidem pro ejus nomine pati, sed simul poenam acerbam sentiebant.

1074- 2° Hujus scienticB obje^uin. (A) Primarium objectum visionis beatificce in Cliristo fuit Deus ipse^ unus et trinus. (a) Certe visio iWdi perfe^ior in Christo fuit quam in qualibet alia creatura, Angelis non exceptis. Nam tanto magis quis videt Deum quanto propinquior est ipsi ; atqui, anima humana Christi propinquior est Deo quam quaelibet alia creatura, cum ei uniatur in persona^ (b) Attamen iila visio non erat comprehensiva; Deus enim est infinitus, intelle6lus autem humanus Christi finitus^.

(B) Secundartujn obje6lum visionis beatificce in Christo fuerunt omnia contingentia alicujus momenti^ prseterita, praesentia et futura. Etenim Beati in Deo vident omnia quae ad suum statum pertinent; atqui cognitio omnium contingentium ad proprium statum Christi pertinet : cum enim sit Caput, Rex et Judex omnium hominum, cognoscere debet omnia quae egerunt et agent; cum insuper sit aliquo sensu Caput Angelorum, debet etiam cognoscere ea qua^ ad ipsos pertinent.

Anima igitur Christi nihil ignoravit eorum quse ad proprium statum spectant, sed ab initio cognovit in Verbo omnia quae Deus scit scientia visionis. Attamen non cognovit omnia possibilia, quia cognitio omnium possibilium infinitam scientiam requirit ^

(C) Communiter admittitur a theologis nullum incrementum fuisse in visione beatifica Christi, sed eam fuisse tam perfectam ab initio quam in fine vitae ipsius.

II. De scientia Christi infusa.

1075. (A) Quidam theologi, inter Scotistas, docent non fuisse in Christo scientiam per se infusam ^, quia talis scientia omnino inutilis videtur, cum jam Christus omnia cognoscat per visionem beatificam; aliunde quse in Scripturis de ejus scientia leguntur, satis explicantur admissa scientia beatifica et experimentali ; quae quidem duplex scientia pariter sufficit ad dignitatem Christi, munusque Redemptoris adimplendum.

1076. (B) Plerique tamen theologi, cum S. Thomd, affirmant in Christo fuisse scientiam per _se infusam ; nam ea scientia Christo tribuenda est, quae quib-^sdam aliis creaturis concessa est, et aliunde fini Incarnationis maxime convenit ; atqui scientia per se infusa Angelis, et scientia per accidens infusa quibusdam hominibus, v. g., Apostolis, pariter fuit concessa; aliunde talis scientia maxime inservit Incarnationis finibus; nam, cum illa, Christus mereri potuit

^ Scientia per se infnsa ea est quae ex se naturam alicujus excedit, atque idcirco sola coinmuaicatione divina obtineri potest, ut est, v. g. cognitio futurorum contingentium, vel immediata essentiarum cognitio in homine mortali; scientia infusa per accidens ea dicitur quae, licet ex se nativis viribus comparari posset, de fadlo tamen divina commanicatione obtinetur, ut est, v. g., notitia alicujus idiomatis divinitus data. Utramquc esse in i^nribLO concedebat S. Bonaventura, quidquid alii dixerunt.

ab initio, dum, sine ill^, ab initio mereri non potuisset : siquidem scientia experimentalis tunc non existebat in Christo ; aliunde a6lus eliciti sub influxu visionis beatifica^, non sunt meritorii^.

III. De scientia Giiristi experimentali.

1077» 1° Existentia. Admittenda est in aniind Christi scientia experinientalis. Certum est.

(A) S. Paulus de Christo dicit : " Et quidem cum esset Filius Dei, didicit ex eis quae passus est, obedientiam " ^; atqui illa verba important Christum, qui jam aliunde iheor^//<;^ obedientiam cognoscebat, per propriam experientiam, per dolores ex obedientia susceptos, modo 7tovo et pra6lico quid sit obedientia, quid secum involvat cognovisse; sicut V. g., astronomus, qui jam mathematicis rationibus planet^ existentiam noverat, eam novo modo cognoscit ope telescopi videndo.

(B) Ex di6lis supra, Christus habebat intelle6lum vere Juimanuniy et exinde aptum ad ideas a rebus sensibilibus abstrahendas ope sensuum externorum et internorum; atqui talis intelleftus otiosus remanere nequibat, sed ex quotidiana inspe6lione creaturarum, ideas ac proinde scientiam acquirere debebat; ergo.

1078. 2° Qualitates. (A) lUa scientia non simul, sed successive, prompte tamen et celeriter pro perfe6lione intelledtivarum ac sensitivarum potentiarum, acquisita fuit, ac proinde verus progressus admitti potest in scientia experimentali, quatenus Christus successive novas res videbat, ex eis novas ideas acquirebat, etex ideis jam habitis novas conclusiones deducebat^. Hoc sensu accipi possunt haec Scripturae verba : " Jesus proficiebat sapientid, et ^tate, et gratia apud Deum et homines"'*, quamvis quidam ex Patribus minus re6te eadem intelligant non de vero progressu, sed tantum de successiva manifestatione sapientise jam acquisitae.

(B) Communiter asseritur scientiam ejus acquisitam sese extendisse ad omnia quae cognosci possunt per virtutem intelle6tiis agentis, non autem ad omnia singularia praeterita, praesentia et futura, quae tamen cognovit per scientiam infusam. Omnis enim

^ De objedlo et proprietatibus hujus scientioe infusae vide ea quae habet S. Thomas, q. 11, a. 1-6; Faber, Bethlehem^ chap. 6, p. 276; Bougaud, Le Christianisme et les temps presents^ t. III, c. 12.

scientia quae in eofuit, debuit esse perfe6ta in suogenere, cum nihil imperfe6lum sine necessitate in eo ponendum sit; atqui scientia acquisita imperfecSta esset, nisi sese ad omnia prgefata protenderet, cum sint objecStum adaequatum intelle6tus. Nec dicatur Christum per scientiam infusam h?ec omnia jam cognovisse; nam ad perfectionem ejus intelledlils pertinet non solum omnia cognoscere, sed etiam omni modo cognoscendi quod sibi competit^

Art. II. De voluntate Christi.

Hic agemus : i° de sanBitate Christi, quae, etsi totam ejus animam pervadit, ad voluntatem speciatim referri solet; 2° de ejus libertate; 3° de q]\s potentid.

§ I. De sanctitate Christi 2.

1079. San6litas duplex est : alia negativa, qu3e nihil aliud est nisi immunitas a peccato et imperfe6lionibus, ah'a WQYO positiva^ quae est qualitas specialis, per quam creatura rationalis fit Deo grata, et capax operum supernaturalium. Utramque san6litatem in anima humana Christi fuisse probaturi sumus.

I. De Sanctitale negativa Ghristi.

1080. San6litas negativa Christi quatuor elementa comple6litur : immunitatem a peccato^impeccabilitateni^xmmwmtatem a concupiscentid^ immunitatem ab iinperfe^ionibus.

Argumento generali probatur haec quatuor Christo competere : vi unionis hypostaticae, Verbum sua facit omnia quae humanae naturae insunt aut ab ea peraguntur, cum a5liones sint suppositorum; atqui Verbum sua facere nequit peccata aut ipsam possibilitatem peccandi, nec proinde fomitem peccati seu concupiscentiam, immo nec imperfectiones morales; ergo.

1081. i" Christus homo fuit ab omni peccato immunis tum originali, tum actuali. Defideest ex C.Florentino,\xh\ legitur in Decreto pro Jacobitis : " Firmiter credit, profitetur

« Cf. S. Thom., q. 7-8; Suarez, disp. XVIII-XXIII; Salmantic, disp. XII-XVI; Petavius, 1. XI, c. 5-12; Legrand, diss. XI, a. 2; Billuart, disp. VIII-IX; Stentrup, th. 74, 77-84; Franzelin, th. 41; Hurter, n. 579 sq.

et docet (Ecclesia) neminem ex viro feminaque conceptum a diaboli dominatione fuisse liberatum, nisi per meritum mediatoris Dei et hominum, Jesu Christi D. N., qui sine peccato conceptuSy natus. et mortuus, humani generis hostem, peccata nostra delendo, solus sua morte prostravit " ^.

(A) Immunis a peccato a^luali^ ut constat : (a) Script. : i) id enim dire6le declaratur : " Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus " ^\ et alibi : " Decebat ut nobis esset Pontifex san6lus, innocens, impollutus, segregatus a peccatoribus " 3. 2) Indiredle etiam; nam solus inter homines Christus potuit dicere : " Quis ex vobis arguet me de peccato"4? et nemo serio tali affirmationi contradixit. (b) Trad. : nam C. Ephesiniim (can. 10) de Christo dicit : " Non enim eguit oblatione, qui peccatum omnino nescivit'*^,

(B) Immunis a peccato originali. (a) Scripturd saltem indire6le constat, tum quia, licet missus fuerit in similitudinem carnis peccati^, fuit tamen absque peccatoT\ tum praesertim quia est Filius Dei naturalis^ et ideo ab omni peccato immunis esse debet. (b) Rat. theol. li soli originale peccatum contrahunt qui naturaliter ex Adamo generantur, ut ex Tr. de Deo Creante, n. 902, patet; Christus autem miraculose conceptus est virtute Spiritus San6li.

1082. 2° Christus homofuit absolute impeccabilis. Certum videtur contra Giinther^ Farrar^ et paucos alios, qui, dum admittunt Christum de fa6lo non peccavisse, contendunt in ipso tamen fuisse potentiam peccandi. Probatur ex communi Patrum consensu, inter quos audire sufficiat 6*. Cyrillum Alex. de Jesu dicentem9 : " Eximiam naturae divinae praerogativam sortitus (est), nimirum non posse peccare ".

Quod Origenes^° comparatione illustrat : " Si ergo massa aliqua ferri semper in igne sit posita, omnibus suis poris omnibusque venis ignem recipiens, et tota ignis effe6la, neque ipsa ab igne separetur, nunquam dicemus hanc, quae natura quidem ferri massa est, in igne

^ Cf. Giinther, Vorschule, II, 441 sq.; Farrar*, The Life of Christ, c. 9.

*° De PrincipiiSi l.II, c. 6, P. G.y XI, 21 1; cf. Journel, n. 399. Indicis theol.

positam et indesinenter ardentem, posse frigus aliquando recipere... Hoc ergo modo etiam illa anima, quae quasi ferrum in igne, sic semper in Verbo, semper in sapientia, semper in Deo posita est, omne quod agit, quod sentit, quod intelligit Deus est; et ideo nec convertibilis et mutabilis dici potest, qu3e inconvertibilitatem ex Verbi Dei unitate indesinenter ignita possedit " '.

1083. 30 Certum est Christum nullos habuisse inordinatos concupiscenti(E motus^ immo communiter tenetur nec ipsum habuisse fomitem concupiscentice, seu potentiam habendi motus inordinatos.

Probatur : (a) Ex diflis; nam concupiscentia est sequela originalis peccati, quod in Christo non fuit. (b) Ex Conc. (Ecum. V" declarante (can. 12) : " Si quis defendit Theodorum impiissimum Mopsuestenum, qui dixit ah*um esse Verbum et alium Christum, a passionibus animae et concupiscentiis carnis molestatum, et a malis paulatim separantem se, et ita ex promotione operum melioratum... A. S. " ^.

Quoad ipsum fomitem, sic arguit Angelicus Do^or^ : Quanto gratia et virtutes perfe6lius in anima radicantur, tanto magis appetitum sensitivum rationi subjiciunt; sic igitur patet quod quanto virtus in aHquo fuerit magis per • fe6la, tanto magis in eo debihtatur vis fomitis; atqui in Christo fuit virtus secundum perfeftissimum gradum, ex infra probandis; ergo in eo fomes peccati non fuit 4.

Christus autem non fuit immunis ab itnpugnationibiis mundi et diaboli^ sed e contra fuit "tentatus per omnia, pro similitudine, absque peccato ", et ita vi6toriam promeruit, nobisque exemplum reliquit, quod, adjuvante gratia, imitari possumus, strenue contra tentationes certando s.

^ Hinc S. Thomas {in III Sent., dist. 12, q. 2, a. i) de Christo ait : ' Secundum quod fuit Deus, et anima ejus et corpus fuerunt quasi organum deitatis, secundum quod deitas regebat animam, et anima corpus : unde non poterat peccatum attingere ad ejus animam, sicut nec Deus potest peccare ". — Attamen sententia Scoti qui docebat Christum de se peccare posse, sed exdivin^ providentiS, esse impeccabilem (/« /// Sent.^ XIII, q. i, ad 2) a theologica censura immunis est, ex declaratione S. Congregalionis jussu Pauli V edita. Cfr. Pesch, n. 302; Card. Billot, thesis XXIX.

4 Immo plerique theologi tenent nec de potentia Dei absoluta potuisse in Christo esse fomitem peccati; quod probant iisdem fere argumentis. Cf. Salmant., disp. XXV, dub. 4; Gonet, disp. XX, a. 2.

= Ltic.y IV, 1-13; Hebr.^ IV, 15. De natura hujus tentationis vide Commentatores; cfr. Powell,* op. cit.y p, 222-230.

698 CAPUT m. DE CONSECTARIIS UNIONIS

1084. 4° Christus ivimunis fuit ah iinperfe5lionibus in ordine viorali.

Ille cst immunis a qualibet morali imperfe6lione qui universam voluntatem Dei semper agit, et ejus gloriam indesinenter promovet; atqui talis fuit Christus; nam ipse dixit : " Quae placita sunt ei facio semper " ^.. " Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam "2.

II. De Sanctitate positiva Ghristi.

1085. San6litas positiva Christi duplici grati^ constituitur : gratia unionis et gratia san6lificante. Prior^ quse est omnino specialis Christo, definiri potest : ea gratia, qua^ resultat ex ipsa unione hypostatica humanae naturae cum persona Verbi; tah's gratia substantialis dicitur quia oritur ab ipsa persona Verbi substantiaUter san6lificante humanam naturam : cum enim creaturae sanclae sint per unionem Cum Deo, non potest Verbum uniri humanae naturas, quin, veluti suo conta^lu, illam san6lam efficiat. Posterior autem est quahtas creata et supernaturaHs, jam antea definita (n. 863), et fusius in Tr. de Gratid declaranda, qua divinae efficimur consortes naturae.

1° De gratid unionis,

1086. Thesis : Christus homo, habuit gratiam unionis, seu aiiis verbis, ipsa unio hypostatica reddidit animam Christi sanctam et Deo gratam.

Ita communiter contra Scotistas, qui contendunt unionem hypostaticam per se, absque gratia creata, formaliter non san6lificare humanitatem 3. — Probatur : —

(A) AuHoritate Patrum et theologorum. (a) Patres saepe dicunt liumanam naturam Christi /^r unionem cum Verbo san£lificatam esse. Ita, v. g., ^. Augustinus scribit 4 : " In quo (Verbo) et ipse filius hominis san6lificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum faclum est caro, guia una persona fifla est Verbum et homo. Tunc ergo san6lificavit se in se, hoc est hominem se in-Verbo .y^, quia unus Christus

Verbum et homo, san6lificans hominem in Verbo ". (b) Pariter asserunt ejus humanitatem ipsa divinitate fuisse delibutam. Quod vS. Joan. Darnascenns sic comparatione exponit ^ : " Quemadmodum qui unitur igni, non naturA, sed unitione et accensione et communione fit ignis, sic etiam de carne Filii Dei idem assero. Nam illa divinitatis secundum hypostasim communione nqn mutata, Deus existit; non operatione Dei un6la, ut unusquisque prophetarum, sed totius tmgentis prcBsentid ". (c) A saeculo XVI°, h?ec scntentia in omnibus scholis accepta est ita ut a Stiarez ^ dicatur sine dubio vera.

(B) Rat. theol. Ad hoc ut Christussan6lificetur per gratiam unionis, requiritur et sufficit ut ipsa unio hypostatica, independenter a qualibet alia gratia, in ejus anima producat omnes effe6lus san6litatis quas gratia prsestat, scilicet immunitatem a peccato, participationem divinre natura^ et filiationem divinam; atqui ita est; nam unio hypostatica /ȣrr se (a) reddit Christum non solum immunem a peccato, sed etiam omnino impeccabilem; (b) eumdem participem efficit divinae naturae non solum accidentaliter et moraliter, sed substantialiter et permanenter; (c) illum reddit Filium Dei non solum adoptivum, sed etiam naturalem, et ipsi confert jus speciale ad hereditatem divinam 3.

2° De Gratid Sanclificante et Virtutibus Christi.

Praeter gratiam unionis, de qua locuti sumus, Christus habuit gratiam san6lificantem ejusdem no-turae ac ea qu?e nobis confertur, cui annexai fuerunt virtutes, aliaque dona supernaturalia, qu?e fusius in Tr. de Gratid describuntur.

1087. 10 De gratia sanctificante : Anima humana Christi gratia sanctificante creata exornata fuit. Ita communiter, et probatur :

(A) Script. et Trad. Nam de Christo dicitur : " Vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gra-

^ Orat. I dc imag.^ in fine, P. G., XCIV, 1249. — = Disp. XVIII, se(5t. I, n. 3.

3 Gralia unionis dicitur infinita secunditm c^uid, ratione scilicet termini qui est infinitus, et exinde reddit humanitatem Christi infinite Deo grat.un; non est autem infinita absolute et simpliciter, cum id soli Deo conveniat. Cf. S. Thom., 3, q. 7, a. II; Suarez, disp. XXII, sedl. I, n. 13.

tiae et veritatis... et de plenitudine ejus nos omnes accepimus et gratiam pro gratia " ^ ... " Jesus, plenus Spiritu San- 6lo " 2. In textibus allatis Christus declaratur plenus gratiae et veritatis, et plenus Spiritu San6lo (qui sine gratia non datur) : atqui gratia, de qua hic agitur, non est gratia unionis, sed gratia san6lificans ejusdem speciei ac gratia quam habemus : '* de plenitudine ejus nos omnes accepimus "; non^ possumus autem participes esse gratiae unionis, quae formaliter causatur unione hypostatica.

Quam interpretationem confirmant Patres cum S. Atigustino^ : *' Dominus Jesus Christus Spiritum S. non solum dedit ut Deus, sed etiam accepit ut homo; propterea dicStus est plenus gratia et Spiritu Sandlo ". — Utramque vero sancflitatem optime declarat S. Bernardus^ : explicans verba " ideoque et quod nascetur ex te Sannmn ", ait : " Posuit ergo indefinite san^iwt^ quia quidquid illud sit quod Virgo genuit, san(5tum procul dubio ac singulariter san6lum fuit, et per Spiritus san^ificationem et per Verbi assumptionem "y ubi duplicem sandlitatem in Christo distinguit, creatam quam vocat Spiritlis sandlificationem, et gratiam unionis quam Verbi assumptionem appellat^

(B) Rat, convenient. Gratia habitualis in Christo admittenda est propter tria : (a) propter unionem animae illius cum Verbo : quanto enim aliquod receptivum propinquius est causae influenti, tanto magis participat de influentia ipsius; atqui anima Christi propinquissima erat gratiae fonti, scilicet Deo. (b) Yro^iQY perfedionein Christi : nam etiamsi anima Christi per ipsam unionem hypostaticam sit san6la, tamen gratia san6lificans ei novum decorem addit ipsi inhaerentem et quasi proprium. (c) Propter ejus munera : Christus, ut homo, est mediator apud Deum, et ipse in nos effundere debet gratiam san6lificantem : atqui non potes convenienter diffundere illud quod non habet; ergo convenit eum possidere gratiam san6lificantem ^

1088. Corollaria. {K) Christus habuit plenitudinem graticB non solum relativam, ut alii san6li^ sed etiam absolutam. J

^Joan., I, 14. — ^ Luc, IV, l. ^De Trinit., 1. XV, c. 26, n. 4, P. Z., XLII, 1093. ^ Homil. /F^super Missus est.

5 De omnimoda sanctitate Christi cf. testimonia Traditionis apud Journ^\ n. 394 Indicis theol. — " Sum. th.y 3 p., q. 7, a. I.

Duplex siquidem distinguitur plenitudo gratiae : prior relativa^ qua quis omnem gratiam possidet quam requirit ejus conditio et status, et in hoc sensu multi san6li di6li sunt pleni gratia et Spiritu San6lo; posterior est plenitudo absoluta, qua tanta gratia habetur quanta haberi potest de potentid Dei ordinarid; et illam plenitudinem gratiae solus Christus habuit. (a) Deus enim gratiam distribuit secundum munera et officia cujusque : atqui non potest dari majus munus et officium quam officium Christi, cum sit Caput, Redemptor et Mediator omnium hominum. Ergo gratia Christo collata fuit maxima, seu tanta quanta haberi potest de potentia Dei ordinaria, licet augeri potuisset de potentia Dei extraordinari^, cum hnita esset. (b) Insuper anima Christi gratiam recipiebat, ut ex ea quodammodo transfunderetur in alios; et ideo oportuit eum habere maximam gratiam, sicut ignis, qui est causa caloris in omnibus calidis, est maxime calidus^.

1089. (B) Gratia Christo collata non fuit quidem infinita entitative, sedpotest dici infinita in genere nioris,

(a) Non est infinita entitative^ seu in se; nam illa gratia recepta fuit in anima Christi quae finita est.

(b) Est infinita in genere inoris, quatenus nempe cooperabatur a6lionibus supernaturalibus quae, propter unionem hypostaticam, erant infiniti valoris^.

1090. (C) Christus habidt hanc plenituJinem graticB ab initio, Etenim hxc plenitudo gratiae Christo tribuitur, ex supra di6lis, propter unionem hypostaticam, quae ab initio existebat.

Christus igitur non potuit realiter proficere in grati^, sed solum apparenter^ quatenus scilicet manifestavit modo perfe6liori hanc perfe6tam san6litatem, quam possedit ab initio.

' Gratiam Christi esse infinitam sub alio respectu sic exponit S. Thomas, (q. 7, a. 11) : " Alio modo potest considerari secundum propriam rationem gratioe; et sic gralia Christi potest dici infinita, eo quod non limitatur; quia scilicet habet quidquid pertinere potest ad rationem gratise, eo quod secundum propositum Dei cujus est gratiam mensurare, gratia confertur animse Christi sicut cuidam universali principio... sicut si dicamus lucem solis esse infinilam, non quidem secundum suum esse, sed secundum rationem lucis, quia habel quidquid ad rationem hicis pertinere potest ".

702 GAPUT III. DE CONSEGTARIIS UNION IS

Dicitur tamenin ScripturaChristum profecissegratiaapud Deum et homines'. Quod sic optime ab Angelico Do6lore exph'catur' ; " In sapientia et gratia ah'quis potest proficere duphciter. Uno modo secundum ipsos habitus sapienti?e et grati?e aiigmentatos. Aho modo secundum effedlus, in quantum scihcet ahquis sapientiora et virtuosiora opera facit; et sic Christus proficiebat sapientia et gratia, sicut et retate, quia secundum processum aetatis perfecliora opera faciebat, ut se verum hominem demonstraret, et in his qu?s sunt ad Deum, et in his quae sunt ad homines ". Seu, aliis verbis, Christus, dum virtuosiora opera gradatim perageret, Patri gratior et magis acceptus fiebat, et itacrescebat in gratia coram Deo;ahunde virtutes infusas exercendo, majorem facilitatem acquirebat a6lus virtuosos ehciendi.

1091. 2° De Virtutibus Christi. (A) Christus hahnit ornnes virtutes theologicas et morales quce non repugnant visioni beatificce aut unioni hypostaticce.

Etenim virtutes supernaturales sunt veluti proprietates et effe6lus gratiae san6lificantis, et tanto perfe^lius in anim^ imprimuntur quanto perfe6lior est gratia san6lificans ; atqui, ex di6lis, gratia san6Hficans Christo collata perfe6lissima fuit; ergo modo perfe6lissimo possedit virtutes supernaturales 3.

(B) Christus non habuit virtutes repugnantes unioni hypostatic^r, scilicet fideni^ spetn^ pcenitentiam et continentiam proprie dinani.

(a) Christus non habuit fidem proprie diHam, qu?e versatur circa res non visas, nec cum visione beatifica coexistere potest. Habuit tamen meritum fidei^ quatenus paratus erat assentire ilhs rebus, si eas non vidissef*.

(b) Christus non \?iQ\\. spem proprie diHam, cujus est exspe(5\are fruitionem Dei nondum possessi; nam Christus ab initio possessione Dei fruebatur. Attamen Christus habuit spem improprie diftam^ quatenus firmiter exspe(5tabat glorificationem proprii corporiss.

(c) Pariter non habuit v\x.vXtm pcenitetitice proprie dince, quae est dolor de proprio peccato, cum emendationis voto : non poterat

3 S. Th., q. 7, a. 2. — Virtutes Christi describere nostri non est instituti: studiosus autem theologiae candidatus, dum Evangelium legit, verba et exempla Dornini de variis virtutibus ad vitam christianam spe6lantibus sedulo notet memorioeque commendet, ut ex eis aedifiqetur aliosque redificare valeat. Quo in studio juvari poterit sequentia opera legendo : Ludolphum Carthus., Vita Chrisii;^^^^^ Das Lebenfesu; Fouard, La Vie de N. S.fhtts-Christ^ anglice The Christ the son of God ; Le Camus, Vie de N. S. fhus-Clirist ; Didon, Iis7is-Christ ; Ch. S^iWi^, fdsus intime^ Paris, Amat.

enim dolere de propriis peccatis, cum impeccabilis esset. Attamen pcenitentiai opera egit pro peccatis nostris, quatenus erat caput nostrum in ordine morali.

(d) Tandem non fuit in ipso w'\v.v?> proprie diHcB contifientice, sed solum perfe6tissima temperantia et virginitas : nam continentia ordinatur ad motu> inordinatos concupiscentiae refraenandos, qui non poterant esse in Christo.

1092. 3° De donis. Christus habuit oninia dona Spiritus SatiHi.

(A) Script. Isaias ^mm expresse asserit Spiritum Sandtum Messiae seii Christo collaturum esse omnia sua dona : *' Requiescet super eum Spiritus Domini, spiritus sapientiae et intelle(Stus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris " ^

(B) Rat. Theol. (a) Illa donasemperconsequuntur gratiam sanctiticantem; atqui Christus possidebat gratiam san6lificantem perfe6lissimam; ergo. (b) Insuper dona illa sunt verae perfecStiones, animam disponentes ut prompte oboediat Spiritui San6lo : atqui animaChristi perfe6tissime aSpirituSan6to movebatur, juxta illud : " Jesus autem plenus Spiritu San6to regressus est a Jordane et agebatur a Spiritu in desertum ".

Occurrit quidem difficultas quoad donum timoris, quod Christum parum decere videtur; sed solvitur, animadvertendo Christum non habuisse timorem servilem aut etiam timorem culpse, sed solum timorem filialem et reverentiae affe6tum erga Patrem'.

1093. 4° De gratiis actualibus. - Christus habuit gratias a^uales. Non poterat enim agere humana natura nisi Deo concurrente et auxilian.te. Ad agendum vero supernaturaliter, auxilio Dei supernatiirali indigebat.

1094. 5° De gratiis gratis datis : Christus hab 'it oinnes gratias qratis datas.

(a) Gratiae gratis datas sunt quaedam privilegia supernaturalia, hominibus concessa in utilitatem aliorum, v. g., donum miracula patrandi, donum propheti?e, scientiae, etc. Unde sic : Grati?e gratis datcC communicantur fidei do6toribus, ut fidem, quam pigedicant, verbis suadeant, et signis confirment : atqui Christus est primus et principalis Do6tor fidei : ergo conveniebat ut ipsi conferrentur omnes grati?egratis datae^.

• Isa.y XI, I. In textu hebraico sex tantum dona connumerantur, sed vocabulum jreath Yahweh quod tinior Doniini redditur, plura significat, scilicet non solum timorem Domini, sed etiam omncm erga Deum observantiam, religionem, pielateii;i; complectitur crgo eliam pietatis donum, ut universalis fert chrisliana traditio. Cf. Vigouroux, JMan. Bibl., t. II, n. 934; Knabenbauer, iii Isaiam,\w h. loc. ; Denz., 378 (318).

704 GAPUT m. DE GONSEGTARIIS UNIONIS

(b) Potest insuper confirmari ex variis Evangelii locis, in quibus refertur Christum hisce gratiis usum fuisse, miracula patrando, prophetias edendo, etc.

§ II. DE LIBERTATE CHRISTn.

1095. PrcBnotanda. Libertas a coa&ione est immunitas a vi externa, seu expedita potestas spontanee agendi, absque ulla coactione; Hbertas autem a necessitate est facultas eligendi unum prse altero, ita ut agens non sit intrinsece determinatus ad unum. Hgec iterum triplex est : libertas contradiclionis^ qua eh'gere possumus inter acStum et non a6lum, v. g., inter amare et non amare; hbertas specificatiotiis^ qua eligere valemus inter a(!:l;usspecie diversos, v. g., inter deambulare et legere; libertas contrarietatis^ qua quis eligere potest inter a6tus sibi contrarie oppositos, v. g., inter bonum et malum. Jamvero Christus habuit quidem hbertatem contradictionis et specificationis, non autem hbertatem contrarietatis ad maknn, cum esset impeccabilis.

1096. /. Thesis : Voluntas humana Christi vere fuit libera, non solum a coactione, sed etiam a necessitate, saltem in piurimis. De fide est; nam de fide est Christo inesse omnes proprietates humanae naturae connaturales, ex didlis; atqui de fide est unam ex his proprietatibus esse libertatem a necessitate, ut constat ex Tr. de Afiibus Huin.; ergo de fide est Christum vere fuisse liberum. Praeterea de fide est ad meritum requiri libertatem a necessitate; nam ut hceretica damnata fuit haec Jansenii propositio : " Ad merendum et demerendum in statu naturae lapsae non requiriturin homine libertas a necessitate^ sed sufficit libertas a coactione"^

(A) Script. (a) Christus de passione sua loquens, ait : " Propterea diligit me Pater, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Nemo toHit eam a me, sed ego pono eam a meipso "3; quo loco utitur Augustinus ^ ut demonstret animam Christi corpus non deseruisse invitam, ** sed quia voluit^ quando voluit, quoniodo voluit " ^.

^ Cf. S. Th., q. 18, a. 4; Suarez, disp. XXXVII; Salmant, disp. XXVII; Petavius, 1. IX, c. 7-8; de LugO, de Mysterio Incarnat.y disp. XXVI; Legrand, diss. IX, c. 2, a. 3; Gazzaniga, de bicarnac^ s. II, diss. IV, c. 6; Billuart, diss. XVIII, a. 3-4; Stentrup, th. 75-76.

s Cf. Gal.y II, 20, ubi S. Paulus dicit Christum seipsum morti tradidlssr propter dilectionem suam erga nos • quod Uhertatem supponit.

(b) Huc etiam pertinent textiis quibus Christo potestas eligendi adscribitur : " Post haec autem ambulabat Jesus in Galilseam; non enim volebat in Judceam ambulare " *.,. *' Qui, proposito sibi gaudio, sustinuit crucem, confusione contempta"2j quod ita interpretatur S. Chrysostonius : " Hcebat ipsi nil perpeti, si voluisset;et potestatem habebat, si voluisset, crucem non adire " 3,

(B) Rat, tkeol. Christus fuit oboediens, et vere meruit4; atqui oboedientia et meritum Hbertatem supponunt; nam nemo a6lui necessario meritum oboedientise tribuit, nemo prsemio dignum putat opus nisi Hbere perficiatur.

II. Objectum Ubertatis in Ghristo.

1097» Disputant Theologi circa obje^luui et extensionem Hbertatis in Christo, propter difficultatem eam cum impeccabiHtate conciHandi.

1° Multi, inter quos VasqiieZy Lugo, Tourn^ly^ docent Christum non fuisse liberum circa substantiam, sed soluin circa circumstantias praeceptorum, et circa actus qui non cadunt sub prcecepto; v. g., juxta ipsos, Christus non erat libei circa praeceptum amandi Deum, sed circa circumstantias temporis, modi, circa intensitatem actus, etc. Si Christus, inquiunt, fuerit Hber circa pr^ecepta, potuit ea violare : porro qui potest violare praecepta, potest peccare, nec proinde est impeccabiHs. Si vero liber tantum fuit in iis adlibus qui non cadunt sub prrecepto, poterat eos ehgere vel non absque peccato.

Ut autem explicent quomodo Christus fuerit liber in moriendo,

•ahi dicunt cum Petavio Christo impositum fuisse a Patre prseceptum moriendi non strinuni, sed latum et improprium, cui absque pec- cato non obtemperare potuisset^; aHi contendunt tale pr?ece[)tum fuisse conditionaiuni^ ita ut ab eo dispensationem habere potuisset;

3 Homil. 28 in Heb., n. 2, P. G., LXIII, 193. Cf. Journel, n. 403 Indicis theolog. — 4 Phii., II, 8; Hebr., V. 8.

s Nec desunt testimonia ex quibus colligi possit vocem mandatiun talem significationem apud au6lores sacros obtinere, v. g. : " Dominus t\\m pracepit ei ut malediceret David "; " et pr^ecepit turbse ut discumberent super terram " {IVPeg., XVI, 10; Matt., XV, 35; Cf. Marc, VII, 36; X, 3-5; Matt., XIX. 7-8). Ad hanc sententiam reducitur theoria Card. Billot, thesis XXX, juxla quem : *' Cum vellet Deus absoluta vokmtate beneplaciti redemptionem hominum per liberam satisfad^ionem in morte crucis, eo ipso dicendus est non impcsu'sseChristo praeceptum patiendi,sed ipsum beneplacitum divinse voluntatis metaphorice dicitur in Evangelio praeceptum sive mandatum, secundum quod apud nos homines praeceptum solet esse signum voluntatis in superiore exsistentis ". Theol. Dogm. II. — 23 alii tandem admittunt fuisse vere praeceptum quoad substantiamy nomMtQm quoad circumstantias mortis, ac proinde Christum liberum fuisse circa hujusmodi circumstantias.

1098. 2° Juxta Thomistas autem, quibus hac in re assen- tiunt Suarez, Lessius, Pesch, aliique, Christus fuit liber in omnibus, non solum circa circumstantias praeceptorum, sed etiam quoad ipsam substantiam prascepti. (A) Etenim

(a) Scriptura aperte declarat Christum fuisse liberum in morte subeunda, ut ex di6lis patet; atqui acceperat tamen verum moriendi praeceptum, ut docet Scriptura : " Ego pono animam meam... hoc mandatunp accepi a Patre meo";

ergo Christus fuit liber in observando moriendi pra^cepto, et si ita est, nil impedit quin liber fuerit etiam circa alia praecepta. (b) Insuper si admittitur Christum fuisse libe- rum solum circa circumstantias praeceptorum, tunc tollitur praecipua pars meritorum Christi, cum principale meritum desumatur ex ipsa substantia a6lus. (c) Tandem, si admit- titur. systema adversum, toUitur proprie dicla oboedientia

Christi: nam Christus non fuit oboediens in servando prae- cepta, quia circa eadem non erat liber; pariter non fuit obe- diens circa praeceptorum circumstantias quia non cadebant sub praecepto, nec proinde sub oboedientia proprie di6la.

(B) Ita vero conciliant libertatem cum impeccabilitate : Christus habuit semper gratiam efficacem ad bonum faciendum, quse gratia ei debebatur propter unionem hypostaticam. Porro qui semper habet gratiam efficacem remanet quidem liber, cum gratia Hbertatem minime destruat, ut dicetur in Tr. de Gratid, sed tamen non peccat, seu habet privilegium impeccantise; ille autem, cui debetur talis gratia efficax, non solum non peccat, sed riec peccare potest. iLrgo Christus potuit esse liber simul et impeccabilis.

1099. 3° Conciliatio libertaiis cum viiione beatificd.

Difficultas, quse in omni systemate existit, in eo sita est quod fruentes visione beatifica necessario Deum amant.

Ad solvendam hanc difficultatem : (a) Thoniistce nonnuUi duplicem amorem distinguunt in Cliristo : unum regulatum visione beatifica ac proinde necessarium, alterum regulatum scientia infusa vel acquisita ac proinde liberum ^ (b) Salmanticenses autem "" rem ali-

^ Hanc explicationem respuit Card. Biilot, dicens : *' Hoc enim nihil est, nam profedlo, homo uno solo vinculo ligatus non ideo dici potest expeditus... Atqui scientia beata semper necessitat voluntatem ad amorem divini boni ".

ter explicant : duplicem a6lum amoris in Christo distinguunt, a6lum quo dilexit Deum clare visum consideratum secundum se, et hic a(5lus necessarius fuit; et aftum quo dilexit Deum consideratum in ratione ultimi finis exercite moventis ad creaturarum amorem, et hic acSlus liber fuit; seu, aliis verbis, Christus necessario dilexit Deum secundum se et propter se, hbere eum amavit ut moventem ad diligendum creaturas. (c) Scoiistce putant amorem beatificum non esse intrinsece necessitantem, nec ideo opponi libertati interiori, sed esse necessarium extn?isece tantum, quatenus sua Providentia Deus procurat ut beati in amore perseverent. Cfr. supra, n. 462.

Fatendum est tamen non penitus toUi difficultatem, et rem esse mysterio plenam. Nec mirum : nam quotiescumque agitur de conciiiandalibertate Dei cum ejus immutabilitate, vel humana libertate cum praescientia et concursu, imbecillitatem ingenii nostri agnoscere debemus; irrationabile autem esset negare veritates, quarum existentia certo aliunde constat, ea sola ratione quia eas inter se conci- Hare non valemus.

§ III. De potentia Christii.

Christus, ut hic homo, potest quidem omnipotens dici, vi communicationis idiomatum : sed insuper quaestio inter theologos a^itatur qusenam potentia proprie Jmmanitati Christi competat.

IIOO. ^ A ninia Christi nec habuit nec habere potuit omnipoteiitiam si^npliciter. Nam, ex di6lis, in unione hypostatica duae naturse inconfusae et impermixtae manserunt cum suis proprietatibus; atqui omnipotentia simpliciter est proprietas soli natura^ divinae competens, cum veram infinitatem importet ^.

Iioi. 2° A^iima Christi habuit proprid virtute excelleniissimam potestatem. Etenim, propter unionem hypostaticam, ad tantam dignitatem eve6la est, ut ipsos Angelos sub hoc respe6lu facile superet; atqui potentia alicujus entis merito ejus dignitati proportionatur; ergo, cum ^. Thomd, concludere licet 3 Christum potentiam habuisse " ad ilios effe6lus faciendos, qui sunt animae convenientes, puta ad gubernandum corpus et ad disponendos humanos a6lus, et

' Cf. S. Thom., q. 13; Suarez, disp. XXXI; Salmantic, disp. XXIII; Petavius, 1. VIII, c. 12; Stentrup, th, 85; Billuart, diss. XIII. =^3. Th., 3 p., q. 13, a. I. — 3 S. Th., 3 p., q. 13, ji. 2.

708 CAPUT m. DE GONSEGTARIIS UNIONIS etiam ad illuminandum per gratiae et scientiae pleiiitudinem omnes creaturas rationales ".

II02. 3° Anima Ctiristi, ut instrumentum Verbi^ ^^ habuit instrumentalem mrtutem ad omnes immutationes miraculosas faciendas^ ordinabiles ad Incarnationis finem, qui est instaurare omnia, sive quse in caelis, sive quas in terris sunt " ^ Revera Jesus multa patravit miracula, et quidem mediante humana natura assumpta, ut ex his et similibus verbis colligitur : *' Virtus de illo exibat et sanabat omnes " ; " tetigit me aliquis; nam ego novi virtutem de me exiisse " *; cum vero humana natura incapax sit hujusmodi operum,nonnisi instrumentaliter operabatur. Non habuit tamen, etiam modo instrumentah, potestatem creaturas annihilandi, quae soh Divinitati competit.

Nonnunquam potestas miracula patrandi instrumentaliter etiam san(5lis communicatur; sed in Christo multo prsestantior fuit quam in eis; erat enim : (a) universalis, ad omnia scilicet miracula sese extendens, quae finibus Incarnationis inservire poterant; (b) expeditissimUy nam solo ta6lu, verbo vel nutu miracula patrabat; (c) ita propria^ ut ahis eamdem communicare posset.

Num vero humanitas Christi moraliter tantum vel etiam physice ad facienda miracula concurreret, disputatur inter Scotistas et Thomistas : priores tenent ejus humanitatem moraliter solummodo concurrere, quatenus ad taffcum, verbum aut voluntatem ejus, divina virtus prsesto est ad opus producendum; juxta/^^/m^r^5, humanitas Christi ad ea concurrit etiam physice^ quatenus supernaturalis virtus aut saltem transiens motio ei datur, ut vere, Hcet instrumentaliter, miracula efficiat. Textus Scripturae allati multique Patres posteriori opinioni magis' favere videntur.

Art. III. De appetitu sensitivo Christi ^

Christus habuit appetitum sensibilem, seu facultatem per quam inclinamur in bonum sensibile : talis enim appetitus est pars integrans humanae naturae. Appetitus autem sensibilis est sedes passionum, ac proinde fuerunt passiones in Christo, sed re6le ordinatas.

II03. 1° Fuerunt passiones in ChristOy scilicet :

(a) Anior, dicitur enim : " Ecce quem amas infirmatur"; " Discipulus quem dihgebat Jesus"-*. Nec dici potest amorem hujus-

3Cf. S. Thom., q. 15, a. 4; Suarez, disp. XXXIV; Salmantic, disp. XXV, dub. 8; Legrand, diss. IX, c. 2., a. 4, concl. 4; Billuart, diss. XV, a. 4; Stentrup, th. 63-67; Journel, n. 402 et 396 Indicis theol.

4/^a., XI, 3; XIII. 23- modi fuisse solum voluntatisadlum; nam additur^ : " Etlacrymatus est Jesus"; jamvero dile6lio, quae lacrymis se prodit, non estmerus voluntatis a6lus, sed simul appetitus sensitivi affe6tio. (b) Desiderhiftt : " Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum " ^ (c) Admiratio : " Audiens autem Jesus miratus est"^. (d) Gaudiiim : " Gaudeo propter vos ut credatis "'^. (e) Tristitia : '* Tristis est anima mea usque ad mortem " ^. (f) limor : " Coepit pavere et taedere '"^. (g) Ira : " Et circumspiciens eos cum ira " ^

Non fuit tamen in ipso desperatio proprie di6ta, quae deordinationem includit, sed solum illa animi deje6lio, quae nuUam deordinationem moralem includit, sed magnam tristitiam supponit, v. g., quando Christus dixit in cruce : '* Deus meus, ut quid dereliquisti me"8?

1104. 2° Chrisii passiones fuermit re^e ordinatcB^^X. sic a nostris differentes : (a) quoad obje^lum^ nam in nobis feruntur saepius ad illicita, dum in Christp tendebant solum ad bonum honestum ; (b) quoad principium : in nobis sa^pe praeveniunt, dum in Christo sequebantur imperium rationis; hinc dicitur : " Infremuit spiritu, et turbavit seipsum"9; quare saspe vocantur prcBpassiones ; (c) quoad effectum : passiones nos saepe conturbant et commovent, dum in Christo rationi perfecte subdebantur ^o.

Art. IV. De Corpore Christi.

Verbum assumpsisse corpus vere humanum, reale et non phantasticum, carneum et non aethereum, de fide est contra Docetas, ut jam supra ostendimus, n. 1004 Remanet ut breviter de €]\xs passibilitate et perfe^ione dicamus.

I. De passibilitate Ghristi".