Nn. 1197–1233

1197. 3° Christus est capui Angelorum, minus tamen perfe6le quam hominum. Probatur :

(A) Script. Dicitur enim de Christo ^ : " Qiii est caput omni? principatus et potestatis ", scilicet omnium Angelorum, ut pater ex contextu et locis parallelis.

(B) Rat. theol. Christus enim, etiam relate ad Angelos, habet aliquo sensu omnes conditiones requisitas ut sit eorum caput : nam (a) ratione unionis hypostaticae Angehs pr?eeminet; (b) majorem plenitudinem gratiae quam ipsi possidet; (c) et tandem in eos infundit non quidem gratiam et gloriam essentialem, sed gloriam accidentalem, ut infra (n. 121 1) dicemus; ergo.

Art. IV. De Christo Rege^

1198. 1° Regia potestas est facultas suprema homines in societate ordinatos ad finem communem dirigendi. Duplex est : teinporalis, quse subditos dirigit ad bonum temporale obtinendum, et spiritnalis, quse homines dirigit ab beatitudinem supernaturalem. Jamvero Christus est rex spiritiialis, quatenus fundavit super terram societatem spiritualem, scilicet Ecclesiam, cujus vere re6lor et dominus est 3.

1199. 2° Christus, ut homo Deus, est rex imperii spiritua* lis. Probatur (A) Script. (a) In Veteri Testamento, ut rex annuntiatur : " Ego autem constitutus sum Rex super Sion " ... " Vocabitur ... princeps pacis, multiplicabitur ejus imperium " 4. (b) /;/ Novo Test. Christus pariter vocatur Rex : " Dabit illi Dominus Deus sedem David Patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum " 3. Hanc regiam dignitatem Christus manifestat pra^cipue quando ingreditur Jerusalem, clamantibus turbis : Hosanna filio David ^. Paulo post a Pilato interrogatus : " Ergo rex es tu".'* respondet : " Tu dicis, quia rex sum ego " 7. Hinc vocatur " Rex Regum et dominus dominantium " ^.

'^ Cf. Suarez, disp. 48; Salmantic, disp. 32; Petavius, 1. XII, c. 15; Stentrup, th.i37sq.; Liddon, op. cit., lecTt. III; Seeley, ^^r^iy^/w,p. 1,^.3,4, 7,9.

3 Controvertitur inter theologos num Christus fuerit insuper rex teinporalis totius mundi. Communior sententia affirmat ipsum fuisse regem qticad juSy seu, ut aiunt, in adlu primo : " omnia subje(fla sunt ei, sine dubio praeter eum qui subjecit ei omnia " (/ Cor.^ XV, 27); non autem quoad «/jww et exerciiium, cum ipse dixerit : '* regnum meum non est de hoc mundo " {Joan.^ XVIII, 36), et vitam pauperem et humilem libere elegerit, immoet censum solveiit, licet ab eo immunis fuerit {Matth.^ XVII, 23-26).

4 Ps. II, 6; Isa., IX, 6. — s Luc, I, 32. — « Matth., XXI, 1-9. T Joan., XVIII, 37. — 8 Apoc, XIX, 6.

(B) Rat. theol. Christus est rex hominum : (a) titulo hereditatis^ quia, vi unionis hypostaticae, quatenus est Filius Dei, omnibus hominibus praeeminet, et jus habet eos regendi, juxta iUud : '* Postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam " ^;(b)titulo redemptionis : nam Christus nos a captivitate diabolica eripuit, et acquisivitpretio proprii sanguinis : " Non estis vestri, empti enim estis pretio magno " ^*; (c) titulo liberce eleftionis : nam omnes qui per baptismum Ecclesiam ingrediuntur, vel postea vota baptismi renovant, eo ipso libere se subdunt imperio Christi, qui supremus est Ecclesiae Rex.

Quam potestatem exercet : (a) in animas, quas illuminat, movet et roborat, sibique et Patri subdit; (b) in Ecclesiam, quam regit et gubernat per sacram hierarchiam a se institutam, ut di(5lum est in Tr. de Ecclesict; (c) etiam aliquo sensu in societatem civilem, quatenus spiritum evangelicum in christianos principes diffundere nititur, et jus habet ut societas gubernetur secundum principia legis christianpe.

1200. 3° Excellentia autem regias potestatis Christi coUigitur ex ejus dotibus. Est videHcet : (A) suprema, nam Christus, utpote FiHus Dei, subditos habet non solum populos, sed etiam reges terrae, et ipse nemini subditur. Hihc ipsi inest (a) potestas legislativa, qua potest sive antiquas leges abrogare, sive novas condere; qu^ potestate usus est, v. g., in sermone supra montem, ubi legem mosaicam complevit et perfecit^, aut etiam in uUima Coena, quando dixit : " Mandatum novum do vobis"'*. Quae potestas ei tam propria est ut eamdem aliis communicare possit : " Quodcumque Hgaveris super terram, erit h'gatum et in cgsUs"^ (b) Ipsi pariter competit potestas jiidiciaria, qua judicare potest vivos et, mortuos : *' Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit FiUo " ... "qui constitutus est a Deo judex vivorum et mortuorum " ^.

(B) Universalis, quatenus extenditur ad omnia loca, omnia tempora, omnes creaturas : " Postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae " ... " et regnabit in domo Jacob in seternum " ... " omnia subje6ta sunt ei " 7.

(C) Ad finem prcestantissimuin ordinata; reges enim terrae bonum civium temporale per media imperfe6la prosequuntur, Christus autem ad finem supernaturalem et beatitudinem aeternam per media perfe6lissima subditcs suos efTicaciter ducit.

^ Ps. II, 8. — = / Cor., V[, 20. — 3 Matth., V, 17, 21 sq. ^Joan., XIII, 34. — s Matt., XVI, 18 sq.; XVIII, 17 sq. ^Joan., V, 22, 27; Act., X, 42; cf. XVII, -,i. •> Ps. II, 8; Luc, I, 32; / Cor., XV,

CONCLUSIO GENERALIS.

1201. (A) Est igitur Salvator noster /^r/>^//j religio?ns mediator^ ut ait Apostolus : " Unus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit redemptionem semetipsum pro omnibus " ^

In eo enim, creatura, per peccatum vulnerata et vanitati subjedta, invenit liberationem a peccato "^, et insuper quidquid necesse est ad debitum et dignum honorem Deo reddendum, ad exhibendam satisfa6tionem Dei justitiae, et obtinendam divinse vitse communionem. P£r sacrificium Christi, Deus mundi creator et justitise vindex perfedte colitur; per sacrificii consuj?imafionem, Christi sciUcet resurre(5tionem et ascensionem, homo glorificatur, et ad perfe6lam laudem Dei in caelis celebrandam admittitur. Nec solus gloriam Christus adipiscitur; fratres enim ejus in ipso adoptionem divinam recipiunt, ut adimpleatur spes et exspedlatio omnis creaturae '' quia ipsa creatura hberabitur a servitute corruptionis in hbertatem gloriae filiorum Dei "3.

1202. (B) Quomodo autem per Christum accessum habeamus ad Patrem 4, ex jam di6lis coUigi potest.

Ipse enim nobis ostendit quam credere veritatem, et quam sequi debeamus viam : est enim exemplar, et magister, et propheta. Quem possedit spiritum, quam gratiam, et quas virtutes, infundit in nos : nostra enim vita est et caput. Per ipsum omnia in nobis ordinantur ut Patris imperio subje6ta sint ; est enim Christus rex noster spiritualis, cujus regnum, jam nunc in mundo inchoatum, secundo ipsius adventu ita consummabitur ut sit Deus omnia in omnibus. Unde haec Apostoh memoria teneamus : " Per hominem mors et per hominem resurre6lio mortuorum, et sicut in Adam omnes moriuntur ita et in Christo omnes vivificabuntur; unusquisque autem in suo ordine : primitiae Christus; deinde ii qui sunt Christi, qui in adventu ejus crediderunt. Deindefinis cum tradiderit regnum Deo et Patri, ciim evacuaverit omnem principatum et potestatem et virtutem "^.

CONTROVERSIA DE MOTIVO FINALI INCARNATIONIS.

1203. Status qucestionis. Jam diximus motivum proximum Incarnationis fuisse Redemptionem generis humani,

^ / Tim., II, 5. — =^ Rom., VII, 24, 25. — 3 Rq-h., VIII, i8-2r. ^ Eph., II, 18. — 5 / Cor., XV, 20-24.

motivum autem ultimum fuisse gloriam Dci. Sed ulterius progrediuntur theologi, et inquirunt quodnam fuerit motivum finale seu determinativum Incarnationis.

1° Juxta Thoinistas^^y multosque aliarum scholarum theologos, motivum illud fuit Redemptio generis humani, ita ut, Adamo non peccante, Verbum incarnatum non fuisset. — Attamen quidam inter eos addunt Incarnationem, propter redemptionem volitam, simul propter suam excellentiam intentam esse, ita ut Christus in decretis divinis constitutus fuerit centrum totius mundi et causa meritoria omnis gratiae, etiam ejus qua^ Angelis et Adamo innocenti concessa est2

' 2^ Juxta Scotistas, motivum illud fuit excellentia et complementum universi, eo sensu quod Deus decreverit Incarnationem ad complendam et perficiendam creationem; hinc, juxta ipsos, Verbum incarnatum fuisset, etiamsi Adamus non peccasset : sed tunc veilisset in carne impassibili.

3° Juxta Suarez, Deus decrevit Incarnationem propter duplex motivum, tum propter perfe6lionem universi, tum propter Redemptionem, ac proinde Verbum incarnatum fuisset, etiam Adamo non peccante. Proinde ejus opinio substantialiter non dififert ab opinione Scotistarum.

I. Systema Thomistarum.

1204. 1° Animadvertunt imprimis Thomistae quaestionem propositam esse qucestionemy^^/, non merce possibilitatis; fatentur Verbum potuisse incarnari, Adamo non peccante; sed de fa6to, in ordine acSluali, motivum proximum adsequatum Incarnationis fuit Redemptio generis humani, ita ut, Adamo non peccante, reapse Verbum incarnatum non fuisset. En eorum argumentum generale : Ea qua^ ex sola voluntate Dei pendent, nobis innotescere nequeunt nisi per Scripturam et Traditionem; atqui in Scriptura et Traditione unicum Incarnationis motivum assignatur, scilicet

' S. Th., q. I, a. 3; S. Bonaventura, in III Seni., dist. i, a. 2, q. 2; Capreolus, in III Sent.^ dist.,i, q. unic, a. i ; Cajetanus, inh. art. ; Joannes a S. Thoma, disp. III, a. 2; Gonet, disp. V, § I; Salmantic, disp. II., dub. i; Vasquez, disp. X, c. 4; Valentia, disp. I, q. i; Becanus, c. I, q. 8; Lugo, disp. I; Legrand,diss. VII, c. 3; Billaart, disp. III, a. 3; Stentrup, Soteriol., th. 2; Petavius, I. II, c. 17, n. 7 sq. ; Billot, th. 3.

^ Ita recenter, post Molina, Gonet, Satmanticenses, etc, P. Galtier, Levrai moti/de V Incarnatioti, in N. R. Th^ol., 191 1, pp. 44, 104 sq. THEOL. DogM. II. — 2C redemptio generis humani ; ergo revera Incarnatio decreta fuit propter illud solum motivum.

(A) Quoties enim Scrip fu ra Aoquituv de motivo Incarnationis, simpliciter asserit Christum venisse ad homines redimendos. •* Venit Filius \Qm\\% salvare quod perieraf^ V '* Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat " ^ S. Aiigiistinm (serm. 174, n. 2) haec verba exphcans, addit : " Si homo non periisset, FiUus hominis non venisset ". S. Paulus docet pariter Jesum venisse in hunc mundum " peccatores salvos facere"3, et S. Augustinus ejus verba expUcans, dicit : *' Nulla fuit causa Christi veniendi nisi peccatores salvos facere. ToUe vulnera, toUe morbos, et nuUa est causa medicinae " (Sermo 175, n. i).

1205. (B) Tradit. (a) Ex Fatribus, quorum plerique thesim nostram propugnant, Ucet eam non proponant cum distindtionibus scholasticis; ita S. Irenceus^ : '* Si enim non haberet caro salvari. nequaquam Verbum Dei caro fadtum esset ". S. Athanasius s . " Quod autem homo est fa6tus, nunquam accidisset, nisi hominum necessitas causam prsebuisset ". (b) Ex Symbolo, in quo unicum motivum Incarnationis assignatur : " qui propter nos et nostram salutem descendit de cseUs ". (c) Ex Liturgid : dicitur enim in benedi6tione cerei paschaUs : " O certe necessarium Adae peccatum, quod Christi morte deletum est ! O feUx culpa, quae talem ac tantum meruit habere Redemptorem! " Atqui, si Verbum incarnatuni fuisset, etiam Adamo non peccante, Adae peccatum non possei certo vocari necessarium, aut feUx culpa, nec dici causa, etiam occasionaUs, Christi adventds.

1206. 2° Hisce argumentis Scotistae respondent : (a) Verba Scripturae et Patrum inteUigi debent eo sensu quod Verbum incarnatum sit in carne passibili propter redemptionem nostram; sed hoc non impedit quin incarnatum fuisset in carne impassibiU, Adamo non peccante. — Quod tamen responsum vix conciUatur cum textibus aUatis, in quibus non dicitur Verbumin carne passibiU, sed simpliciter^ absque uUa distindtione, Verbum venisse propter peccata nostra.

(b) Scriptura et Patres, addunt Scotistae, indicant solum unum ex motivis Incarnationis, iUud sciUcet quod relate ad nos praecipuum esse videtur; sed ex hoc non sequitur nuUum aUud esse motivum seque aut etiam magis principale. Resp. Scriptura, quae tota fere ordinatur circa expUcationem Incarnationis, valde probabiUter non silet circa motivum principale hujus mysterii.

^ Matt., XVIII, IT. — 2 Ltic, XIX, 10. ^ ITim., I, 15; cf. /oa., III, 17; Matt., XIV, 13. ^ Adv. Hccres., 1. V, c. 14, n. i, P. G., VII, 1161, 5 Orat. 2 cont. Arian., P. G., XXVI, 268.

II. Systema Scotistarum'.

1207. 1° Ex Scriptiira duo praesertim citantur textus ad probandum motivum determinativum Incarnationis esse excellentiam illius mysterii et perfe6lionem totius universi.

(A) " Deus possedit me in initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio " ^ Unde sic : hic agitur de Sapientia incarnata, seu de Christo ut homine; atqui Christus ut homo non est initium operum Dei ratione temporis; ergo est initium operum Dei ratione intentionis, seu fuit intentus a Deo ante omnem creaturam, ideoque ante praevisionem originalis peccati.

Respondent Thomistae : Nego majorein^ nam haec verba intelligenda sunt de Sapientia increata, ut patet ex toto contextu, in quo dicitur . " ab aeterno ordinata sum,... cum eo eram cun6la componens ", etc^ Circa hoc concordant omnes fere hodierni interpretes; unde Pius IX^ in Bulla hteffabilis^ eadem interpretatur de increata Sapientia et ejus sempiterna origine. — Insuper, etiamsi concederetur major, non exinde admittenda esset conclusio Scotistarum ; nam Christus vocatur initium viarum Domini, juxta Patres, non quia fuit intentus ante omnes alias creaturas, sed quia Incarnatio est initium reparationis seu redemptionis nostrae, et Deus, mundum decernendo ac creando, ad Christum respexit, quem ut futurum mundi Redemptorem jam videbat.

(B) Christus est ** primogenitus omnis creaturae, quoniam in ipso condita sunt universa in caehs et in terra; omnia per ipsum creata sunt " ". Unde sic : ex illo textu Christus ut homo est primogenitus omnis creaturae; atqui non est primogenitus ratione temporis; ergo est primogenitus ratione intentionis. — Respondent multi Thomistse : Hccc verba inteUigenda sunt de Christo ut Deo, et significant Verbum fuisse genitum ante omnes creaturas et per ipsum omnia creata fuisse ; ahunde, etiamsi de Christo homine audiantur, possunt intelligi ut verba Proverbiorum superius (A) exposita.

1208. 2° Trad. Scotistae innituntur praesertim au6toritate S. Cyri/ti^. R.espondent Thomistse : S. Cyrillus loco citato probat con-

" Cfr. Alexander Halensis, p. 3, q. 2, membr. 13; Albertus M., in /r/ SenL^ dist. 20, a. 5; Scotus, in III Sent.^ dist. 7, q. 3, et dist. 9, q. unica; Suarez, disp. V; Mastrius, disp. IV, q. i, n. 2; Hurtado, disp. XIII, sect. 2; S. Franciscus Salesius, TraiU de V Amour de Dieit, anglice Treatise on ihe love of God^ I. II, c. 5; Faber, The B. Sacrament, 1. IV, sect. I; The Precious blood, c. 3; Oxenham, op. cit., c. I, p. 96 sq. ; auctor anonymus operis Christus Alpha et Oinega-, Giard, Lille, 19 10; F. Chrysostome, Le vrai motif dt t Incarnation, Tournai, 191 1.

5 Sic arguit S. Cyrillus contra Arianos [Thesaur., assert. XV, P. 6*., LXXV, 257.) : Si, ut hoeretici dicnni, ut nos produceret Deus, Filium produxit^ erit i^SQ propter nos fadus, non nos propter ip^uni; cur ergo nobis non aget gra tra Arianos divinitatem Verbi, et de seterna ejus generatione disputans, dicit Verbum non fuisse a tota aeternitate genitum propter nos : quod quidem thesi nostrse non opponitur. Alibi autem S. Cyrillus clare et expresse thesim Thomisticam docet his verbis . " Nisienim peccassemus, non fadlus fuisset nostri similis "'.

1209. 30 Ratione. Scotistae multa convenientiae argumenta afferunt ad opinioneni suam suadendam. (A) Dicunt siquidem Incarnationem Verbi, antecedenterad peccatum decretam, multum conferre ad potentiam et bonitatem Dei manifestandam, — ad gloriam ipsiusChristi ejusque Matris, — ad honoremhumani generis, necnon ad complementum totius universi. — Resp. non quidquid convenienter fieri potest, eo ipso fit; ahoquin simih argumento probaretur fieri debuisse mundum nostro perfeftiorem, atque optimismum tenendum esse.

(B) Addunt Scotistae : Deus plus amat Christum quam ceteras creaturas; atqui debet prius eligi quod plus dihgitur; ergo prius eligitur Christus quam creaturae.

Respondent Thomistse : concedo majorefn; nego minoremy nam aliquid potest plus dihgi, et tamen eligi posterius; Deus enim hber est inomnibus operibus ad extra, et a fortiori in eorum ordinatione; potest igitur primum intendere ceteros homines, deinde autem Christumad eos redimendos : nec in hoc minus dihgit FiHum, cum e contra redemptio ad ipsius gloriam valde conferat.

{O Instant : Quod est perfedlius non potest intendi propter id quod est imperfe6lius ; atqui Christus est perfe6lior hominibus; ergo non potest intendi propter illos.

Respondent Thomistae : Hoc argumentum, si aliquid probaret, demonstraret impossibilitatem Incarnationem ad homines redimendos ordinandi : quod tamen nemo admittere potest. Unde dici debet Christum non potuisse quidem ordinari ad nos tamquam ad finem ultimum^ sed potuisse ordinari ad nos redimendos tamquam ad finem i?itermedium. Quamvis autem peccatum fuerit permissum prius Incarnatione, per modum causae occasionalis^ Christus prior omnino est in tripUci ordine causie efficientis^ formalis Qi finalis : nam ipse est au6lor salutis nostras, exemplar nostrae justificationis, ac finis ad quem tendere debemus.

1210. Conclusio. (A) Inspe6ta Scriptura, inspe6tis pariter Patribus, non aUacausa Incarnationis determinativa nobis innotescit nisi Redemptio generis humani. Scotistarum igitur opinio est probabilis tiasy qui propter nos est? Erit etiam ipse sic gloria nostra^ ut femina viri; non enim vir creatus est propter feminam, sed femina propter virum... Si propter nos Filins factus es.i primi nos erimus apud Deum; sic enim Deus nos primo^ deinde Filium propter nos intendissc videtur. Porro haec omnia censet S. Cyrillus absurda.

hypothesis^ quse rationibus convenientiae suaderi potest, sed Thomistarum opinionem ut probabilioi-em habemus. Putamus enim cum S. Thoma ea quae a sola voluntate Dei pendent, nonnisi Scriptura et Traditione innotescere posse; atqui Scriptura et Traditio, quamvis non diserteexcludant scotisticam theoriam, ei parum favere videntur.

(B) Quod si qu^stio circumscribitur, ut fit a recentioribus thomistis, et quaeritur r\Mm.vi prcBsentis decreti provide7iticz supeimaturalis Verbum incarnatum fuisset, homine non peccante, responsio thomistica apparet omnino peremptoria. Decretum enim Providentiae est a6tus efficax voluntatis divinae. Sed vohtio divina efficax fertur tantum in vohtum quale est in concreto, et abstrahit a possibihbus et futuribihbus. Unde Deus voluit de fa(Slo id praecise qiiod revera effecit, Incarnationem sciUcet cum passibihtate et dolorosa Redemptione, nihil autem decrevit simul circa hypothesim x\dami permanenter innocentis.

Corolcariuni de merito Christi pro Angelis.

1211, Cum hac controversia aha conne6litur de merito Christi pro angehs. Juxta omnes theologos, Christus meruit Angelis glo7'iam quamdam accidentalem^ quatenus videhcet obtinuit pro ilhs ut mehus cognoscerent varias.circumstantias Incarnationis et Redemptionis, quarum cognitio eorum fehcitatem accidentalem adauget'. Sed quaestio est num insuper Christus meruerit Angehs et Adamo innocenti gratiam substantialem, qu?e iUis a Deo coUata fuit.

1° Scotistce et quidam Thomistae = affirmative respondent, textu S. PauU innixi^ : " Qui est imago Dei invisibihs, ^iimogenitus omnis creaturae : quoniam in ipso (in Christo) conditasunt universa in caelis et in terra, visibiha et invisibiha, sive Throni sive Dominationes, etc. "; unde sic argumentantur : ex hoc textu Angeh conditi sunt in Christo; atqui hoc nihil ahud significat nisi Angelos accepisse a Christo gratiam : ergo. Quod confirmant ex Eph.^ I, lo et Coloss., I, 20, ubi dicitur omnia instaurari et pacificari in Christo, sive quse in csehs sive qilae in terris sunt. — Revera si Christus ante omnes ah'as creaturas intentus fuerit, omnino decet ut omnium sit caput, pro omnibus gratiam merendo.

1212. 2° Negant autem plerique Thomistce et multi ahi theologi. Nam (a) textus ex Coloss. desumptus de Christo agit ut Deus est *, et affirmat tantummodo Angelos creatos fuisse a Christo ut Deo,

^ li nempe quos supra allegavimus, Gonet, Sahnajitic, P. Galtier, etc. 3 Colos., I, 15-19.

^ In hoc capite S. Paulus agit de Christo ut Deo et homine : versus autem allcgati describunt ea quse ei competunt ut Deo.

seu per Verbum : nullomodo asserit Angelos gratiam accepisse per Redemptionem Christi ; duo autem alii textus intelligi possunt eo sensu quod Christus caelum cum terra reconciUavit,vel Angelos pacificavit lato sensu, ipsis gloriam solummodo accidentalem largiendo.

(b) Scriptura autem nos edocet Verbum incarnatum fuisse ad salvandos peccatores "■ : '' non enim veni vocare justos sed peccatores "; atqui Angeli boni peccatores nunquam fuerunt; ergo Verbum non propter eos incarnatum est. Insuper Christus dicitur "mediatoi Dei et hominum " ^ non autem Angelorum.

(c) Cujus rei rationem reddit Angelicus Do^or (1. cit.) : " Sicut mereri est viatoris, ita etiarn nonnisi pro viatore aHquis mereri potest; quia oportet ut ei, pro quo quis meretur, aliquid desit eorum quae sub merito cadunt. Angeli autem non sunt viatores quantum ad prsemium essentiale, et ideo quantum ad hoc nihil eis meruit. Sunt autem aliquomodo viatores respe6tu prgemii accidentahs, in quantum nobis ministrant : ad quod valet eis meritum Christi".

Attamen merito cum Ecclesia canitur : " Per quem (Christum) majestatem tuam laudant AngeH, adorant Dominationes, etc. " ; siquidem in cselo Christus est reHgionis mediator etiam pro angeHs.

Ouidquid est, Christum redemptorem nostrum adeamus cum fiduci^, wtper ipsum et cmn ipso et in ipso^ simul cum AiigeHs et Beatis Deum laudemus et glorificemus in a^ternum.

^Cpc;Jbc;Jbd^bd^:pcfe

DE CONSECTARIIS UTRIUSQUE MYSTERII.

Post ea quae diximus circa Incarnationiset Redemptionis mysteria, remanet ut quaedam conse6laria ex hoc duplici mysterio fluentia exponamus cwcs. culhun Christi^tB. Marice Virginis; quibus pauca addemus de cultu San^oruniy reliquiarum et imaginuin.

Art. I. De Cultu Christi ^

I. De Gultu humanitati Ghristl debito.

1213. 1° Notiones prcBvicB. (A) Cultus in genere est a6lus quo aliquem veneramur propter ejus excellentiam. Potest esse civilis vel i'eligiosus, prout excellentia, qua^ recognoscitur, est civilis vel religiosa. Hic autem loquimur tantum de cultu religioso, quo Deo vel ejus san6lis debitum honorcm et reverentiam exhibemus. Duplex distingui potest : (a) cultus latricB {laTpiiy., famulatus), qui cst honor supremus soli Deo exhibendus propter illius supremum dominium, et infinitam ejus excellentiam ; (b) cultus du/ics (dovhiGf., servitus) qui est honor servis Dei exhibitus, ob supernaturales eorum dotes quas ab eo acceperunt; taHs vero cultus vocatur hyperdulia quando B. Mariae exhibetur; sicut enim propter singularem ejus excellentiam, praesertim ejus divinam maternitatem et san6litatem huic praecelsae maternitati consentancam, alios san6los supereminet, ita cultus ei delatus gradu superat cultum ipsis redditum. Iterum cultus est : (a) absolutus quando quis colitur propter

' Cf. S. Th., q. 25, a. 1-2; Suarez, disp. LIII; Salmantic, disp. XXXV; Petavius, 1. XV, c. 1-4; Legrand, diss. XII; Gerdil, de adoranfd Humanitate Christi {Migne, Th. Curs., IX, p. 913 sq.); Billuart, -lisp. XXIII, a. 1-2; Perrone, n. 517 sq.; Stentrup, Christologia, th. 43; Hurter, n. 591.

excellentiam ipsi propriam et inhaerentem; talis est cuHus Deo vel san6lis ipsis delatus ; (b) relativus^ quando res colitur propter aliam cum qua specialem relationem habet : talis est cultus imaginibus et reUquiis exhibitus, quia venefatio nostra in iis non sistit,sed ad eum quem reprsesentant transit. Tandem in cultu duo sunt distinguenda : (a) obje6lum materiale, seu id quod coHtur; (b) obje6lum formale, seu ratio propter quam aliquid colitur.

1214. (B) Ad toilendas sequivoeationes Protestantium, duo sunt praenotanda : (a) Voces latria et dulia, etymologice spe6latae, eumdem sensum habent, scilicet servitiurn, servitus, et in primsevis sseculis promiscue adhibebantur; proindeque sensus ex contextu determinandus est'. (b) Iterum vocabula ^^ adoro vel adoratio''^ aliquando significabant cultum soli Deo debitum, aliquandoautem cultum inferiorem, hominibus et san6lis praestitum; vox autem ^^ veneratio " ab aliquot Patribus de solo Deo praedicabatur; sensus itaque debet pariter ex contextu definiri.

(C) Circa cultum Christi humanitati reddendum errarunt : (a) quidam Nestoriani^ qui unionem hypostaticam negantes, eo ipso adorationem proprie di6lam Christo homini tribuendam esse negarunt; (b) Wideffus^ qui contendebat humanitati Christi, si per impossibile a Verbo sejungeretur, divinum cultum tribuendum esse; (c)tandem quidam ys\.^x Nestorianos QiSocinianos qni,etsi negabant divinitatem Christi, asseruerunt cultum latrige ipsi deberi, ut Dei legato *.

^ Idem dicendum est de gr?ecis vocibus TTpoax-jvTjaK; (adoratio), et 0£pa7r£ia 'servitium), quoe promiscue sumebantur pro omni reverentisesignojhinc S. Joa. Damascenus ait : " Solum creatorem et rerum opificem Deum adoremus, cui latriag cultum exhibeamus, tanquam Deo pro sua natura adorando. Sandlam quoque Dei genitricem adoremus, non tanquam Deum, sed tanquam Dei matrem secundum carnem. Ad hsec omnes sanclos, ceu elecftos Dei et amicos, quibus ad eum facilis patet aditus, adoremus" {De imaginibus, or. III, 41 j P. Z., XCIV, 1357; Journel, 2378). In Ecclesia autem Latina, jam a tempore S. Aug"ustini distindlio fadla est inter latriam et duliam; ait siquidem {de Civit. Dei, 1. X, c. i, P. L., XLI, 278) : ** AxTp£tav quippe nostri, ubicumque S. Scripturarum positum est, interpretati sunt servitutem. Sed ea servitus, quae debetur hominibus, secundum quam prsecipit Apostolus servos dominis suis subditos esse debere, alio nomine (SouX&ia) grsece nuncupari solet; latria vero, secundum consuetudinem, qua locuti sunt qui nobis divina eloquia condiderunt, aut semper, aut tam frequenter ut pene semper, ea dicitur servitus quce pertinet ad colendum Deum ".

^ Hsec enim leguntur in Catech. Racov., q. 236, ubi Socinianorum docflrina continetur : '* Quid prgeterea Dominus Jesus huic praecepto addidit? Id quod etiam Dominum Jesum pro Deo agnoscere tenemur, i. e. pro eo qui in nos potestatem habet divinam, et cui nos divinitm exhibere honorem obstridli sumus ". Cf. Moehler, Symbolik, § LXXXIX.

1215. 2"" Thesis : Christus, ut hic homo, est adorandus, seu humana Christi natura, quatenus hypostatice Verbo conjuncta, una et eadem adoratione cum eodem Verbo est colenda. De fide est ex Conc. gen. V definiente : " Si quis... non una adoratione Deum Verbum incarnatum cum propria ipsius carne adorat, juxta quod San6lae Dei Ecclesiai ab initio traditum est, talis anathema sit " ^

Explicatur : Duo sunt distinguenda in hoc cultu : (a) objei^u/n inateriale^ seu ipsa humana natura Christi, non in abstradlo considerata, sed in concreto, seu quatenus a6lualiter et personalitei unita Verbo. (b) Motivuni seu obje^twi forniale, scilicet unio hypostatica hujus natune cum persona Verbi : proinde humanitas Christi adoratur quidem in se, sed non propier se, et adoratio ipsi reddita complecStitur Verbum quod humanitatem terminat.

1216. Probatnr. (A) Script. " Omne judicium dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem "2. '^Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen : ut in nomine jesu omne genu fle(5latur caelestium, terrestrium et infernorum " ^; " Cum iterum introducit primogenitum in orbem terrae, dicit : et adorent eum omnes Angeli Dei " 4. In quibus textibus tria aperte traduntur : (a) conferendos esse honores divinos Christo; (b) et quidem ut homini, accipienti scilicet potestatem judicandi, exinanito, obcedienti; (c) ita ut tamem dire6le coadoretur cum natura humana persona Filii, Jesu, Primogeniti.

(B) Trad. (a) ex Patribus : '* (Christum) utpote Fih'um Dei adoramus", aiebant testes niartyrii S. Polycarpi^ ; " Nostra profedlo gratia et gloria est quod etiam homo fa6lus Dei Fihus adoretur", scribit S. Athanasius^ ; et aUbi^ : " Nos creaturam neutiquam adoramus...sed V>ov(\x.\xvi\Q,xQ.2XMX'cQ incarnatuni Dei Verbum adoranius. Quamvis enim ipsa caro per sese pars est rerum creatarum, tamen Dei corpus est fa6ta. At neque corpus ejusmodi a Verbo dividentes, adoramus : neque Verbum adorare volentes, ipsum a carne disjungimus. Verum istud scientes, ut jam diximus, Verbum caro fa6tum est, idem Verbum etiam in carne positum Deum agnoscinms"^ (b) Ex Conciliis, videhcet Ephesino, can. 8, supra, n. 958,

• Ad complendum hoc arg. Tradit., cf. Journel, n. 395 Indicis theol.

tt Nicceno II {di^. 5), ubi dicitur : " Ciim Christus adoratur, non separatur humanitas a divinitate, sed utraque ut unum adoratur ". — Huic accedit damnatio propositionis Synodi Pistoriensis asserentis "adorare dire6le humanitatem Christi, magis vero ahquam ejus partem, fore semper honorem divinura datum creaturse " '.

(C) Rat. theoL In Christo est una tantum persona, et proinde una res adoranda, videlicet Verbum : adliones enim et passiones sunt suppositorum ^. Sed quidquid est in Christo ad personam Verbi pertinet, et cum Verbo adorandum est. Ideoque in persona Verbi coadoratur ejus humanitas.

1217. 3° Corollaria : (A) Omnes et singulae partes humanse naturae Christi possunt cultu latriae adorari, quia omnes sunt aeque Verbo hypostatice unitae : non tamen expedit ut singulis partibus specialis cultus exhibeatur, nisi speciahs adsit ratio, ne incredulorum irrisioni locus detur. (B) Praeter hunc latriae cultum, non potest ejus humanitati, seorsim spedlatse, tribui cultus inferioris ordinis propter finitam ejus excellentiam. Ita communiter contra Suarezium; nam cultus dire6le ad personam tendit, nec in natura sisfit; jamvero cultus personae Christi conveniens, est cultus latriae non autem cultus inferioris ordinis.

II. De Gultu Sacratissimi Gordis Jesu 3.

1218. 10 Ejus natura. Quo melius intelligatur, ejusdem obje6luin^finein et praecipuos a6lus describemus.

(A) Objectum materiale duplex est, scilicet : (a) cor Christi physicum, ut vivum, sentiens, et animae ejus ac personse divinse hypostaticae conjunctum; (b) idem cor metaphorice intellectum, quatenus symbolum amoris divini et humani quo Deum et hos prosequitur Christus : " Substantia devotionis

3 Cf. Vie et ceuvres de la B^' Margtterite-Ma7'ie Alacoqiie^ 2 vol., 1876; Galliffet, de Cultu SS. Cordis Deiac D. N. /. C. , Romse, 1^26, gallice versum sub \i\x\o de V Excellence de la divotion au Cceur Adorable de J, C, anglice The Adorable Heart ofjesus; Schauenburg, Das liebenswUrdigste Herzjesu, Ulm, 1760; Muzzarelli, stir la Devotion et le culte dil au S. Coeur dej^sus; Nilles, de Rationibus festorum SS. Cordis Jesu et puriss. Cordis Marice^ CEniponte, 1885; Bucceroni, Cominentar. de Cultu SS. Cordisjestt; Leroy, a?'<? 6'5. Corde jfesu, Leodi, 1882; Dalgairns, Devotion to the S. Heart; Manning, Glories .qf the Sacred Heart; Stentrup, ChristoL, th. 44-45; Sauve, Le Culte du S. Cceur, Paris, 1905; J.-B. Terrien, La DMion au S. Coeur, 1893; J- Nix, Cultus SS. Cordis Jesu et purissimi Cordis B. K -Mzr/*^^, Friburgi, 1905; J. V. Bainveh La Devotion au S. Cccur dej^sus, Paris, 3^ ed. 191 1.

SS, Cordis Jesu, ait Pius F/^, eo spe6lat ut, in symbolica Cordis imagine, immensam caritatem, effusumque amorem divini Redemptoris nostri meditemur atque veneremur ". Unde motivum, aut, ut aliqui dicunt, obje^lum formale cultus quo SS.Cor Jesu colimus, est tum infinita dignitas Verbi, cui hypostatice unitur, tum divino-humana caritas quam exhibuit praesertim erga nos : ex quo intelligi datur cur Cor Christi prae ceteris partibus ejus corporis colatur, quia videlicet immensae caritatis, quam erga nos habuit, est symbolum ^.

Obje6lum vero ultimum et principale est ipsa persona Christi quatenus suum amorem nobis corde manifestat. Quod quidem prae mente retinendum est, ne devotio erga Cor Christi ab ejus persona separetur, et nimis materialis fiat 3.

(B) Finis autem hujus devotionis duplex praesertim assignari potest : (a) prior, ut jcorda nostra amore inflammen tur erga Christum, cujus innumera erga nos amoris pignora per Cor Sacratissimum in memoriam nostram revocantur: (b) posterior, ut reparentur injuriae ipsi illatae, praesertim in Eucharistia : non enim possumus Christum amare quin offensis ei illatis compatiamur.

1219. (C) Praecipui tandem a^us^ quibus hic finis attingi potest, sunt : (a) Cognitio SS. Cordis Jesu : quo magis enim ejus divinam excellentiam, eximiam caritatem aliasque virtutes cognoscemus, eo

' Vocabulum cor in Scriptura multa significat : (a) cogitationis sedem^ v. g. ** cogilatio cordis humani in malumprona" {Gen., VIII, 21); (b) voluntatis offectiones et desideria, v. g. " voluntas cordis mei fit pro illis in salutem " {Ro7H.t X, i); " Deus discretor intentionum cordis" [Hebr., IV, 12); " Desiderium cordis ejus " {Ps. XX, 3); (c) conscientiam ipsam : " Beati mundo corde '" {Matt.y V, 8); " Fiat cor meum immaculatum " {Ps. CXVIII, 80); (d) amorn sedemy v. g. " caritas Dei diffusa est in cordibus nostris " {Rom., V, 5); *' Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo " {Matt., XXII, 37); (e) alias t(\2Lm passiones, quse ex amore fluunt, v. g. in Scriptura commemorantur timores cordis, superbia cordis, simplicitas cordis, tristitia cordis, etc. {Eccli.y XL, 2;Jer.y XLIX, 16; Act., II, ajo', Joa., XVI, 6); (f) uno verbo omnia quoe intra hominem sunt per oppositionem ad ea quae parent : " Homo videteaquae parent, Deus autem intuetur cor " {I Reg., XVI, 7). Ex quo sequitur sensum hujus vocabuli ex contextu determinandum esse. Communius tamen cor amorem designat.

majorem erga illud devotionem concipiemus. (b) Adoratio^ quia supremus latrise cultus omnibus humanse naturae Christi partibus debetur, maxime vero ejus Cordi, quod est infiniti ejus amoris signum. (c) Ainor, quem fortiter et suaviter exposcit summa SS. Cordis Jesu amabilitas, pulchritudo et benignitas : dum enim nobis exhibetur Cor illud amore nostri flagrans, efficaciter ad ejus amorem provocamur . ** Nos ergo dihgamus Deum, quoniam Deus prior dilexit nos "^ Qui quidem amor a^ffeHibus^ verbis et operibus manifestari debet, praesertim vero imitatione virtutum qu2Lrum SS. Cor Jesu symbolum est, caritatis videhcet, humilitatis et mansuetudinis : "discite a me quia mitis sum et humihs corde"^ (d) Reparatio injuriarum ipsi illatarum; nam hic est unus e prsecipuis finibus hujus devotionis, ex jam di(5lis. — Quae quidemofficia persolvuntur prsesertim in solemni festo SS. Cordis Jesu^, et apiis personis prima feria sexta cujushbet mensis.

1220. 2° Ejus legitimitas. Cultum SS. Cordis Jesu impugnaverunt : —

{sC)Jansenistce, qui contendebant iUum esse novum, erroneum et valde periculosum. Idem hodie docent plerique Protestantes^ eo' quod tahs devotio dividit Christum ideoque opponitur decretis Ephesini ac Chalcedonensis Concihi ^ (b) Increduli et Rationalistce lUum cultum ut superstitiosum pariterimpugnant, ettamquamfalso fundamento innixum; cor enim physicum, ut aiunt, non est sedes amoris, nec proinde specialem meretur honorem.

1221. Thesis : Cultus SS. Cordis Jesu, sensu explicato intellectus, est ab omni superstitionis labe immunis, pius et valde utilis. Certum est contra Jansenianos.

PrcenotamiLS non sine divinae Frovidentiae interventu hanc devotionem in Ecclesia floruisse tempore quo spargebatur error Jansenianus. Cum enim ista haeresis nimiam severitatem foveret fidelesque ab amore Dei et frequenti communione arceret, omnino expediebat eam impugnari non solum theoretice, Jansenii propositiones damnando, sed

3 Christus ipse a B. Margarita postulaverat ut hoc festum institueretur : *' Itaque a te requiro, ut feria sexta, qua? post odlavam festi corporis mei proxima sequitur, Cordi meo colendo peculiariter sit dicata : qua die ad sacram mensam accedendo iniurise Cordi meo in allaris mysterio inflidlse, eo maxime tempore quo palam fidelium venerationi expositus sum, violati honoris reparatione sarciantur. Et quidem spondeo eos omnes qui hoc honore Cor meum afficient, ipsius divini Cordis influxu, cselestium gratiarum copia fore cumulandos". (Ap. Galliffet, De Cultu S. Cordzs, I. I, c. 4).

• Ita Littledale*, Ftatft ReasofiSf ?• i47' etiam pradice,- devotioncm fovendo omnino inimicam Jansenianorum rigorismo.

1222. Thesis probatur : ( A) A u6loi^itate Ecclesice : (a) J u xta Piuui VI, " doflrina, quae devotionem erga SS. Cor Jcsu rejicit inter devotiones, quas notat {synodus Pistoriensis) velut novas, erroneas, aut saltem periculosas, intelle6la de hac devotione, qualis est ab Apostolica Sede probata, falsa (est), temeraria, perniciosa, piarum aurium offensiva, in Apostolicam Sedem injuriosa ". Postea Pontifex, in sequenti propositione, explicat quo sensu haec devotio a S. Sede approbata fuerit, quatenus videlicet SS. Cor adoratur " ut est Cor Jesu, cor nempe personae Verbi, cui inseparabiliter unitum est " ^; ergo illa devotio ncc nova, nec erronea, neque periculosa censeri potest.

(b) Kx institutione festi SS. Cordis Jesu. Primum quidem concessa non fuerat sub Benedidto XIII institutio illius festi, quia postulator/. de Galliffet innitebatur dubio principio, cor scilicet organum seu sedem amoris esse, ut refert ipse Benedi^us XIV, qui tunc temporis erat Pro)notor Jidei : " Addidi oretenus statui tanquam certum a Postulatoribus causae Cor esse, ut vocant, comprincipium sensibile omnium virtucum et affccftionum, quasique centrum voluptatum et dolorum omnium internorum; sed id quoestionem philosophicam involvere, ciim recentiores philosophi amorem, odium et reliquas animi affe(5liones non in corde tanq^^am sede sua, sed in cerebro collocent... Quamobrem... reverenter insinuavi non esse petitioni annuendum, innixae potissimum antiquorum philosophorum sententiae cui recentiores adversantur "^ Re autem melius exposila, anno 1761;, Clemens XIII hoc festum celebrari permisit; idem festum Piiis IX ad universam extendit Ecclesiam (1856) ac denique Leo XIII, orbis Catholici votis obsecundans, ad ritum duplicis primae classis evexit (1890), et die 25 Maii 1899, litteras encyclicas dedit " de hominibus Sacratissimo Cordi Jesu devovendis"3. Ex quibus sequitur Ecclesiam non semel hunc cultum approbavisse; atqui Ecclesia infallibilis est in rebus liturgicis stridte cum dogmate connexis; ergo. (c) Confirinatur insuper ex mirabili diffusione hujus cultus per universam Ecclesiam, quae nonnisi divina virtute fieri potuit, ut jam animadvertebant Episcopi Poloni in Menioriali S. C Rit. oblato, ad obtinendam concessionem festi in

• Constitutio " Auclorem fidei " contra errores Syaodi Pistoriensis, Denz., 1562, 1563 (1425, 1426). ^ De Servoriim Dei Beatif,, 1. IV, p. 2, c. 31. 3 SS. Leonis Papae XIII, Allocutiones^ elc. , vol. VII, ed. Desclee, p. 46 sq

782 DE CONSECTARIIS UTRIUSQUE MYSTERII.

honorem S. Cordis. Revera Spiritus San6lus, qui Ecclesiam regit et gubernat, permittere nequit universam Ecclesiam in re tanti momenti, ad salutem conferente, per plura saecula decipi ^

1223. (B) Rat. theol. Ille cultus est legitimus qui, ab omni superstitione immunis^ veram devotionem fovet, et ab Ecclesi^ commendatur. Atqui talis est cultus SS. Cordis. (a) Hic enim est ab omni superstitione immunis. Nam qui colit partem personae ipsam personam colit, v. g., qui deosculatur manum Pontificis, ipsum Pontificem colit; cultus enim non naturam aut partem naturae solum attingit, §ed totam personam, cum a6liones et passiones sint suppositi; ergo qui colit Cor Jesu, ipsum Jesum colit, cum Cor ejus, sive materiale, sive symbolicum, seu caritas, hypostatice personae Verbi sit conjun6lum.

Rationes autem adesse cur specialis cultus SS. Cordi solvatur, paulo attendenti patent. i) Cor enim materiale Christi certe una 2st ex nobilissimis sacrae ejus humanitatis partibus, ex quo erupit sanguis ille pretiosissimus, quo redempti sumus, et in quo vividiores animi sensus reverberantur et manifestantur : experientia enim compertum est cor vel subsilire laetitia, vel angi moerore, variisque commoveri motibus secundum varias affe6liones et passiones quge animam ipsam afficiunt. 2) Sed ratio prsecipua cur specialis cultus SS. Cordi reddatur, est quia ut symboluni ejus amoris consideratur; certum est enim apud omnes gentes vocabulum cor adhiberi ad denotandum amorem, et merito quidem, ciim amor ceterseque passiones, quse ex eo procedunt, cordi materiali conne6lantur. Quamobrem Cor Jesu sestimari debet symbolum illius amoris sive humani sivedivini quem erga nos habuit. QucC ratio sufficiens est ut SS. Cor speciaU modo colatur; nam quidquid Christus egit et passus est, id totum ex amore profluxisse constat ex his Apostoh' verbis : " dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis " '. Amor Christi igitur est fons omnium gratiarum quae nobis obveniunt; ergo speciah cultu agnosci et coh debet, proindeque omnino legitima est devotio erga SS. Cor Jesu.

(b) Vdram devotiojie/n fovet. Nam hic cultus sandtus est in suo obje6to, in suo fine, in actibus quibus exercetur, et in effedtibus quos producit : i) in suo obje^o, nam obje6tum materiale est Cor Christi hypostatice unitum Verbo, obje6tum autem formale est immensa caritas Christi, Hominis Dei (n. 1218). Porro fieri nequit ut sanctissimum iUud obje6tum frequenter contemplemur, quin recordemur immensi amoris Christi erga nos, et omnium beneficiorum ab

• Quod diserte evolvit Dalgairns, The devotion to the S. Hcart ofjesus, c. I. ^ Ephes., V, 2.

eo acceptorum, simul et acerbissimorum dolorum quos pro nobis tam patienter toleravit; quo sane nihil aptius estad fovendum arnorem erga Christum, caritatem erga proximum, patientiam in adversis. 2) /// suo fine, nam finis est amor Christi et reparatio injuriarum ipsi illatarum : quo sane nil laudabilius; sic enim promovetur gloria Christi, regnum ejus intra animas propagatur, jucunditas ejus Cordi affertur; sic animseinsandlitatecito progrediuntur : nam Salvatorem nostrum amare nequimus, quin simul Deum et proximum dihgamus. 3) In suis a^ibus : a6lus enim quibus ille cultus exercetur, adoratio, amor, reparatio et insuper imitatio ejus virtutum, sunt maxime apti ad fovendam pietatem ^ 4) In suis effe^ibus : siquidem, experientia teste, per meditationem infinitae caritatis Christi, cor caritate accenditur : peccatores, contritionem et peccatorum detestationem suorum concipiunt, justi ad majorem fervorem incitantur, sacerdotes zelo animarum accenduntur et conversionem peccatorum efficacius promovent. (c) Conwiendatur ab Ecclesid, ut jam probatum est.

1224. 3° Solvuniur difficultates. Objiciunt ]a.nsQn{st3Q (A) cultum SS. Cordis esse nouum, ac proinde rejiciendum. I^esp. Hic cultus non est omnino novus; sed, in suo obje6lo spirituali, quatenus cultus amoris divini et humani Jesu, jam a primis Ecclesiae saecuhs viguit; insuper, in suo objcv^lo viateriali, quatenus cultus sive vulnerum Christi, sive prsesertim Cordis physici, a lancea vulnerati, medio ^vo, jam a ssec. XI°, passim floruit in multis communitatibus, utconstatex operibus S. Bernardiet S. Bonaventurae, necnon ex scriptis SS. Melchtildis, Gertrudis aliarumque SS. Virginum; tandem a saeculo XVII, promoventibus Beato Joari-..e Eudes et B. Margarita Alacoque, heec devotio mirum in modum propagata fuit in universum orbem^ Jamvero cultus, qui altas habet radices in antiquitate et observatus fuit ab eximiis san(5lis, non potestrejici ut novuSj prsesertim ciim nemo dubitet progressum admittendum esse in piis devotionibus, afflante et dirigente Spiritu Sandlo, sicut et in dogmatibus^.

(B) Addunt hunc cultum esse periculosuin, quia, si semel Hceat colere specialem partem corporis Christi, pari jure colendae erunt omnes et singulae partes corporis ejus. Resp. Nego consequentiani : nam, ut pars corporis Christi speciahter adoretur, necesse est ut adsit speciahs ratio, et insuper accedat Ecclesiae approbatio : quod ex di6tis, adest pro Corde Jesu colendo.

^" Galliffet, p. I, c. 1-2; Leroy, op. cit., c. 2; Dalgairns, op. cit., c. I; P. Le Dor6, Les SS. Cmirs et le Ven, P. Eudes^ preiniei' apotre de leur cuUe^ Paris, 1891; Bainvel, op. cit., p. 204 sq., et in Dict. de Th^ol. (Mangenot), ubi crudite historiam hujus devotionis delincat.

1225. (C) Objiciunt hodierni incrediili cultum S3. Cordis Jesu inniti falso fundamento, cum cor non sit sedes amoris, sed potius cerebrum. — Resp. Cultus SS. Cordis est omnino independens a quaestione agitata inter physiologistas utrum cor sit sedes amoris, an non; immo Hbenter admittimus, saltem ut probabihus, ipsum cerebrum esse sedem affedtionum sensibiHum; sed cor est certo syinboluin amoriSj et insuper sedes ubi manifestatur amor sensibihs; statim enim ac vehementem affedtionem sensibilem experimur, cor nostrum commovetur, ut constat experientia et omnes physiologi fatentur '. Jamvero hoc plane sufficit ut cultu speciaH Cor Christi veneremur, nam omnes concedere debent hoc sacratissimum Cor esse symbolum amoris infiniti quo Christus nos prosequitur, et insuper sedem,ubi ejus amor manifestatus est modo sensibih. Ergo.

Art. 11. De Cultu B. Marias Virginis^

Expletis iis quae Christi cultum respiciunt, ingratum non erit pauca de praerogativis et cultu B. Virginis, ejus matris, addere. Dicemus de ejus dignitate, san^litate^ officiis erga homines, et ciiltu ipsi exhibendo.

• Quod comparatlone illustrari potest ex galvanometro desumpta, quod tribus partibus constat : pila electrica, filis et quadrantis acu. Ciim in pila vis electrica gignitur, statim tum in pila tum in filis verze modificationes, licet sensibus non obviae, adsunl; in acu autem maxime apparent vel minimse currentis variationes. Pila phoenomenorum principium et sedes evidenter est; quadrantis vero acus est tantum horum manifestatio. Idem fit in sensibilitatis phoenomenis : hic, cerebrum est veluti pila, nervi filorum, cor acus munere fungitur. (Riche, Le Sacre-Cocur, Paris, 1879, c. I, p. 4). " Quod autem accidit in ordine naturali, hoc etiam in fa(flis supernattt7'alibus zccidQxe videmus, quod motus veliementer a Deo in anima excitati cor afficiunt, ut videre est in vitis S. Petri de Alcantara, S. Philippi Nerii, S. Stanislai, S. Aloysii ". (Pesch, De Verbo incarnato^ n. 216).

^ Cf. S. Hieronymus, De perpettid virginitate B. M. ad Helvidium; S. Cyrillus Alex., Encomiuin in S. Mariam; S. Proclus, Laudes sandlorumy Orationes duce in SS. Dei Genitricem ; S. Joan. Damascenus, homil. de B. Marid V. ; Joannes Euboensis, Serm. VLIL itt Conceptiotiem DeiparcB ; S. Germanus Const., Sermo IX in SS. Deipai'ce annuntiationem;^. Bernardus, de Laudibus Vir^inis matris; Serm. de 12 prcerogat. B. M. , de aqucedu(flu; Albertus Mag"nus, Mariale; Tr. de Laudibus B. Marice; S. Thomas, in Salut. Angel. expositio; Suarez, de Mysieriis Christi, disp. I -XXI II; Bourasse, Summa Aurea de laudibus MaricB (ed. Migne) ; De Rhodes, de Deipara Virgine Marid; Contenson, Marialogia; d'Argentan, Grandeurs de la S. Vierge; Bossuet, Sermons sur la S. Vierge; Nicolas, La V. Marie dans le plan divin^ cujus pars anglice redclita est sub hoc titulo The Virgin Mary; Newman, Angiican Difficulties {II), Letter to Pusey, Discourses to mixed Con- ^regations (17-18); Northcote, Mary in ihe Gospels; Melia, Mary, theobjedl of veneration, conjidence and imitation to all christians; Petitalot, La Vierge

§ I. De dignitate Matris Dei^

Cum divina maternitas fons sit et radix omnium privilegiorum et munerum, quibus insignita fuit B. Virgo, hujus dignitatis existentiam^ et excellentiain exponemus,

1226. I. Thesis : B. Virgo Maria est vere Dei Genitrix, seu Dei Mater. De fide est praesertim contra Nestorianos ex C. Ephesino : " Si quis non confitetur Deum esse veraciter Emmanuel, et propterea Dei Genitricem san6lam Virginem, A. S." ^. Sensus autem thesis non est B. Virginem genuisse divinam Verbi naturam (quod haereticum esset), sed ipsam genuisse Christum qui Deus est3,

Probatur : i° Script. Evangelia enim narrant B. Virginem concepisse et genuisse Christum qui vere Deus est. Unde Elisabeth, afflante Spiritu San6lo, B. Virginem vocat inatrem Doniini^ : " Unde hoc mihi ut \Qn\dXmater Domini mei ad me? "; voce autem Domini significari Deum jam probavimus, n. 985.

1227. 2° Traditione^. In dogmatis explicatione divinae maternitatis eadem stadia distinguuntur ac indogmate unionis hypostaticse in quo includitur.

(A) Per tria priora scecula^ Patres, contra Gnosticos, asserendo Christum esse verc Deum et hominem, inde deducunt I^ariam, ejus matrem, secundum carnem hominem-Deum concepisse, ideoque divinam maternitatem cequivalenter docent. Ita 6*. Ignatius affirmat Christum in utero gestatum fuisse a Maria, ex Maria et ex Deo esse, et addit : " Deus parturiebatur a Maria"^ S. Irenceus, ad

Mere cfaprh la theologie : Van den Berghe, Marie et le Sacerdoce; P. Giraud, de la Vie d' Union avec Marie ; Pretre et hostie, vol. II. ed. 1885, p. 547 sq., T. Livius, The B. Virgin in the Fathers^ London, 1893 5 Terrien, La Mh-e de Dieu et la Mere des hofmnes, 4 vol., Paris, 1900; L. Garrig-uet, La Vierge Marie, 1916; Dict. d\4pol. {d'Ales), voce Marie, 191 9.

' Cf. S.Th., q. 35, a. 3; Suarez, op. cit., disp. I, XII; Petavius, 1. V. c. 15-19; Stentrup, th. 42; Petitalot, c. XI; Melia, c. VIII; Scheeben, § 276. =^Denz., 113 {-jz).

3 ** Mater Christi, San6la Dei Genitrix " {Litan. Lauret.)

5 Quoad Patres ante-nicoe los, cfr. E. Neubert, Marie dans V Eglise antitiic(fenne, Paris, Gabalda, 1908; quoad post-nicaenos, J. Tixeront, II, 31, 99, 100, 125, 193, 214, 219, 330-333; quoad utrosque, Petavius, 1. V, c. 15 sq. ; Stentrup, th. 42; Journel, n. 429 Indic. theologici.

probanduin duplicem naturam esse in Christo, scribit Jesum, es Maria natum, esse simul Filium Dei; ideoque Verbum incarnatum exsistere ex Maria; Christum, ex Maria natum, esse Emmanuel seu Deum nobiscum \ Idem saepe asserit Tertullianus ^" : " Concepit igitur virgo et peperit Emmanuelem, Nobiscum Deum... Deus natus est". — Pariter Origenes vocat Mariam matrem Domini, matrem Salvatoris, quas in utero gestavit Fihum Dei et peperit Emmanuelem^.

(B) Ab initio quarti sceculi^ jam nomen ipsum Gsotoxoc Marire tribuitur. Ita, inter ahos, Alexander Alex. de Christo loquitur " qui carnem revera gestavit neque sola specie, sumptam ex Maria deipara^''^ ; S. Athanasius docet Verbum ab aeterno modo ineffabili genitum, " in tempore inferius genitum esse ex virgine deipara Maria " s. Ex quo tempore tam frequens evasit hujus appellationis usus, wXjulianus apostata christianos accusaret quod Mariam deiparam vocare non cessarent ^ ^X. Joannes Antiockenus amicum suum Nestorium monuerit ne, pertinaciter huic appellationi obsistendo, turbas commoveret^.

(C) Quinto scECulo, Nestorio aperte negante divinam maternitatem

B. Virginis, S. Cyrillus dogma cathoHcum strenue propugnavit, et

C. Ephesinum definivit, plaudente populo, B. Virginem esse GeoToxov.

1228. 30 Ratione theol. IUa est mater Dei quae concipit et generat personam quae Deus est; atqui B. Virgo concepit et genuit personam qui Deus est, scilicet Christum ; generatio enim terminatur non ad naturam, sed ad personain quae subsistit in natura genita; v. g., mater Petri, licet corpus illius tantum generet, dicitur merito genuisse Petrum ipsum, seu personam Petri; quod jam animadverterat S. Cyrillus Alex.^ : '< Licet illae terrestrium duntaxat corporum matres fiant, non alteram tamen partem, sed totum, quod ex anima et corpore conflatur, parere dicuntur ".

3 In Luc, homil. VIII; Cont. Celsum, I, 35; P. G., XIII, 1817, 1818, 1821. — Immo Socrates {H. eccles., VII, 32, P. G.., LXVII, 812) narrat Origenem voce 6EOTdxo<; usum esse. ■ •♦ Epist. ad Alex. Constantinop.^ I, 12, P. G.^ XVIII, 568; Journel, 680.

1229. II. Excellentia hujus dignitatis : i"^ In se.

(A) Dignitas Matris Dei longe supereminet omnes alias dignitates, excepta unione hypostatica. Etenim unio hypos- tatica superat omnes dignitates ordinis non solum natura- lis, sed etiam supernaturalis, ut omnes fatentur. Atqui dignitas Matris Dei proxime pertinet ad ordinem unionis hypostaticae ; nam B. Virgo, praebendo materiam corporis

Christi, illudque voluntarie concipiendo, parturiendo ac nutriendo, fuit veluti causa instrumentahs unionis hyposta- ticae, atque cooperatrix divinarum personarum in magno

Incarnationis opere, ita ut unio hypostatica Verbi cum humana natura, in Maria et per Mariam, operante tamen

Spiritu San6to, completa fuerit; ergo, post uniohem hypos- taticam, maternitas divina superat omnes alias dignitates ^.

(B) Immo dignitas Matris Dei potest dici infinita moraliter, Etenim dignitasmoralisalicujus personae desumitur exoperibus seu fru(5libus quos producere potest; atqui B. V., ut Mater Dei, produxit frudtum infiniti valoris, scilicet Christum;ergo illius dignitas est infinita moraliter. " B. Virgo, ait S. Thomas^ ex hoc quod est mater Dei, habet quamdam dignitatem infinitam ex bono infinito quod est Deus " ^

1230. 2° In suis conse^ariis. (A) Beata Virgo, utpote Mater Dei, speciales et intimas relationes contrahit cum tribus divinis personis 3. ♦

(a) Aliquo modo p2irt\cip3it /ecunditatem Patrisj nam illa fecunditas consistit in eo quod Pater de sua substantia, modo omnino virginali, Unigenitum suum generat; atqui B. Virgo aliquo modo huic fecunditati sociatur; nam eumdem Filium generat in tempore quem

' Quod sic egregie exponit Basilius Seleuc. {serm. jg in Deip. Annunt.y n. 6) : "Quis non miretur quantopere superemineat quotquot honoramus Sanctos ? Nam si Deus servis tantum impertitus est gratiae, qualem matri virtutem inesse cogitabimus? An non majorem multo quam ei subjecflis? Cuivis id notum est. Si Petrus beatus appellatus est clavesque regni cselorum concreditas habuit, cur non prce omnibus una beata praedicetur, cui datum est illum eniti, quem ille ore confessus est? Si Paulus vas eledlionis cognominatus est, quod augustum Christi nomen extulerit illudque ubique terrarum evulgaverit, quale vas erit Dei materV^

3 Hinc in Bulla Ineffabilis de Maria dicitur : " Veluti ineffabile Dei miraculum, immo omnium rniraculorum apex, ac digna Dei Mater exstiterit, et ad Deum ipsum pro xz.\oviQZtQixX.\xx?e.quam proxime accedens^ omnibus qua humanij qua angelicis prseconiis celsior evaserit ".

Pater ab seterno generat, et quidem ex sua substantia, modoque virginali.

(b) Contrahit affinitateifi specialem cum Verboj nam fit Matei Verbi Incarnati, et tanta est unio inter Matremet Filium, utmerito. cum au6lore cujus opera Augustino tribuuntur, dici possit : " Carc Christi, caro est Marige ". Revera infans quodammodo unum est cum matre, in cujus utero gestatur, sicut fru6tus cum arbore. Sed insuper Maria Filio conjundla fuit in toto vitce decursu per famiharem conversationem : quem in utero gesserat, aluit, fovit, in prsesepio rechnavit, vestivit, jugiter lateri ejus adhsesit, simul cum eo oravit, simul jejunavit, simul comedit, simul sandtis operibus vacavit. In passione ei adhresit, eosdem dolores cum eo passa est; quod FiHus in carne, hoc Mater in corde pertuht. Hinc Ipsi conjuncSla remanet in gloria per beatitudinem.

(c) Fit ahquo modo Sponsa Spirittls San^i; nam formatio corporis Christi in utero B. Virginis tribuitur Spiritui Sandto : " Spiritus Sandlus superveniet in te, et Virtus Altissimi obumbrabit tibi"'. Quare sensu moraU et mystico, Maria vocatur a Patribus Sponsa Spiritus San^i"".

Hinc etiam dicitur nMqusindo comptementum totius Trinitatis, non quidem eo sensu qu6d Trinitas in se indigeat ahquo complemento, CLim sit fons totius perfe6tionis, sed quia de fa6to Trinitas B.Virgine usaest, tamquam instrumento,ad perficiendum Incarnationis opus.

1231. (B) Insuper B. Virgo, acquirit specialia jura in Christum^ suum filium. (a) VideHcet jus stridtum habet ad ejus amorem et reverentiam, ciim lex naturahs prsecipiat ut fihi parentes ament ac revereantur; (b) non habet quidem jus stri6lum ut ab eo oboediatur, quia, stridte loquendo, Christus, vi unionis hypostaticae, superior erat matri suas, et potuisset abiUius potestate emancipari; attamen, de fa(5to, vohmtarie ei oboedivit, juxta illud : '• Erat subditus illis ",

^ Luc^ I, 35. — I^ormatio corporis Christi, utpote opus ad extra, communis est tribus divinis personis (Denz., 284 (231)^ sed speciaHter tribuitur Spiritui Sandto quia est opus amoris, Nec tamen Spiritus San(5lus iXxziXm pater Christi^ quia ejus corpus non produxit ex propria substantia, neque in simiHtudinem ejusdem naturse.

' Quandoque etiam Maria vocatur a Patribus Sponsa Patris, quia videHcet ejus fecunditati consociatur, et in tempore generat Eum qui a Patre ab ceterno generatur. Nec tamen exinde concludere Hcet eam Patri consociatam fuisse in seterna generatione Verbi; si quandoque pn audtores hisaut simiHbus verbis usi sunt, inteUigi debent eo sensu quod generatio Verbi, utpote seterna, nunquam prseterita dici potest, sed semper praesens; proinde eo tempore quo Maria Christum concipiebat, Pater FiHum generare non cessabat, ideoque B. Virgo eodem instanti consociabatur Patri FiHum generanti. Quem etiam loquendi modum usurpat Bossuet, Serinon pour la Nalivit^, ed. Lebarq, 1S90, I, p. 182. — Attamen hodie in concionibus fuse exponere non expedit hos litulos Stonsa Patris aut Spiritus Santfli, et illa oboedientia fluebat ex naturali reverentia quam filius habere debet erga matrem \

1232. Propter tantam dignitatem, Patres nonnuUa Scripturae testimonia ad matrem Dei sensu typico vel accommodatitio referunt : (a) ex Psalmis illa, in quibus celebratur splendor et san6titas tabernaculi, templi, civitatis Dei^; et merito quidem : fuit enim B. Virgo speciali ratione tabernaculum et templum Dei; (b) omnia quae in \2Md.t.m SponscB dicuntur in Cantico Canticonim^ : v&xdi enim sponsa Christi est Ecclesia : porro inter Ecclesiae membra certe eminet B. Virgo;(c) quae in hbris Sapientialibus de divina Sapientia praedicantur^ quippequae B.Virginis puritatem,cumDeo intimam famiharitatem,et partes quas in mundi reparatione habuit,optime illustrent.

Ex hac dignitate maternitatis Dei fluunt omnia privilegia B. Virgini concessa. Rette siquidem ait Cornelius a Lapide^ : " Sicut enim humanitas Christi, quia Verbo unita, ab eo accipit dotes et privilegia tali unione et conjugio digna,... sic pariter Deus B. Virgini largitus est omnia charismata et decora, quse talem matrem Christi et sponsam Dei decebant. Unde sic conclude : B. Virgo est mater Dei; ergo ipsa longe excellentior est omnibus angehs, etiam seraphinis et cherubinis. . Mater Dei est; ergo purissima est et san6lissima, adeo ut sub Deo major puritas intelhgi nequeat. Mater Dei est; ergo quidquid uUi San6lorum concessum est privilegii (in genere gratiae gratum facientis), hoc illa prae omnibus obtinet ".

§ II. De sanctitate B. Mari^ Virginis. Dicemus de ejus immaculato conceptu^ virginitate ^tgratid.

I. De Immaculato Conceptu ^.

1233. 1° Status quaestionis.. Ut germana habeatur notio Immaculatae Conceptionis B. Marias, referre et brevi-

• Nonnunquam quaerunt Protestantes cur de Marioe dignitate Evangelia tam parce loquantur. Respondetur Evangelia, docendo Mariam esse Matrem Jesii^ Matretn Doniini, omnia compledli encomia quoe ipsi tribui possint. Quod intellexit ipse Lutherus, Coniment. ad B. V. M. Cant.^ op. IX, %^^ ed. 1554.

4 Prov., VIII; Eccli.y XXIV; Sap,, VII. De his textibus aliisque similibus, cf. Livius, op. cit., p. 63-116. — s jn Matt., I, 6.

^ Cfr. S. Th., q. 27, a. 2; inl Sent., dist. 44, q. i, a. 3, ad 3; Suarez, op. cii.y disp. III; Petavius, 1. XIV, c. 2; Plazza, Causa immac. concept. SS. Matris Dei; Ballerini, Sylloge monument. ad myster. concept. immac. Deiparce; Passag^lia, de Immac. Deiparce conceptu; Malou, Vlmtnac. Conception de la B. V. M., Bruxelles, 1857; D. Guerang-er, AUmoire sur la question dt rimmac. Conception, Paris, 1850; Palmieri, de Deo Creante, c. IV; Pesch, de Peo Creante, n. 297 sq. ; D, de Pesquidoux, V Iminac. Conception, Paris, 189S; X. M. Le Bachelet, V IvunacuUe Conception, Paris, Bloud, 1903.

ter explicare satis erit verba quibus Pius IX hoc dogma definivit ^, declarans " do6lrinam quae tenet Beatissimam Virginem Mariam, in primo instanti sucb conceptionis^fuisse^ singulari omnipotentis Dei gratid et privilegio, intuitu meritorum Christi Jesu Salvatoris humani generis, ab omni originalis culpcB labe prceservatam irnmunemy esse a Deo revelatam, atque idcirco ab omnibus fidelibus firmiter constanterque credendam ". In qua definitione tria praesertim notanda occurrunt :

(a) B. Virgo praeservata fuit a labe seu macidd originalis peccati; non fuit quidem exempta a debito, saltem remoto % originalis peccati, quia utpote naturaliter ab Adamo descendens, debuisset illud contrahere, nisi Deus speciali privilegio eam ab istalege praeservasset; et sic a Christo differt, qui a debito omnino immunis erat; sed immunis fuit ab a^uali infeclione peccaii originalis, quia Deus nupe' divit ne lex generahs circa propagatiohem hujus peccati Mariae applicaretur; proindeque a ^nvno \%.2in.\ gratid sanCii/icante oxn2i.2i fuit, cum, in pr^senti Providentiae ordine, non detur medium inter statum peccati et statum gratise.

(b) Quod privilegium collatum fuit B. Virgini primo instanti ejus conceptionis, id est, eo instanti quo anima rationalis infusa fuit in ejus corpus, quaecumque admittitur scientifica opinio de tempore «mimationis.

(c) Collatum fuit B. Virgini non jure proprio, proutChristo collatum est, sed ex gratuitd concessione Dei, et quidem ob praevisa merita Christi.