Nn. 1105–1145

1105. 1° Corpus Christi fuit passibile et inortale ; de fide est, ex variis Symbolis : '' Passus sub Pontio Pilato, crucifixus, mortuus... "

^ Joa., XI, 35; cf. Matt., XXIII, 37; Luc, XIX, 41. .'' Luc, XXII, 15. — 3 Matt., VIII, 10. — '^Joa., XI, 15. s Matt., XXVI, 37. — 6 J/ar^., XIV, 33.

^° S. Th., q. 15, a. 4; Bossuet, i'^Serinon pour la profession de M^' de la Val- Here.

" Cf. S. Thom., q. 14; Suarez, disp. XXXII; Salmant., disp. XXIV; Legrand, disp. IX, c. 2., a. 5, concl. i; Stentrup, th. 55-59; Hurter, 508 sq.

710 GAPUT m. DE GOMSEGTARIIS UNIONIS

(A) Revera, Scripturd teste, expertus est famem, sitim, fatigationem, acerbissimos passionis cruciatus, et tandem crucifixus et mortuus est ^. Idem etiam aperte declarat S. Petrus 2 ; " Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia ejus ".

(B) Inter Patres, audiatur 5. Fulgentius, qui ceterorum do6lrinam sic contrahit :

'' Famem tamen, sitim, fatigationem corporis ac dolorem veraciter sensit; quse omnia pertinent ad illam partem poenalis corruptionis, quam sic ex peccati poena supplicio trahimus, ut ex ea nullum peccati suppHcium contrahimus. . Esurisse Christum, sitisse, fatigationemque sensisse EvangeUum docet, quem manifestum est esurisse, quando ad ficulneam venit, nec in ea frucSlum invenit. Fatigatus etiam ex itinere sedit super puteum... Hanc infirmitatem in Domino non putativam, sed veram docet Apostolus : nam etsi crucifixus est, inquit, ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei " ^.

(C) Ratio idem ostendit. Etsi praefatae infirmitates non necessario assumptionem humanae naturae sequuntur, conveniebat tamen Christum pati propter tria : (a) ut satisfaceret pro peccatis; (b) ut melius probaret se assumpsisse humanam naturam integram; (c) ut nobis patientiae perfectum exemplum prseberet 4.

iio6. 2° Inter humanas infirmitates ^, alise sunt communes, aliis autem accidentales : priores ex naturah constitutione humani corporis in prsesenti statu consequuntur, et ideo communes sunt omnibus hominibus, ut sitis, fames, frigus, dolor, mors; posteriores ex causis particularibus in individuis oriuntur, ut lepra, febris, etc. Quo posito : (a) Christus assumpsit communes inJirmitateSy quia et ipse missus est in simiUtudinem carnis peccati ; (b) ^wn autem habuit accidentales infirmitates^ scilicet morbos, quia non decebant iUius perfedtam naturam, cum saepe veniant " ex culp^ hominis, puta ex inordinato vi<5lu, quandoque autem ex defedtu virtutis formativae : quorum neutrum convenit Christo, quia et caro ejus de Spiritu San6lo concepta est..., et ipse nihil inordinatum in regimine su8e

3 Ep. 18 ad Reginuniy n. 6, P. Z., LXV, 495. S. Hilario ascribitur error nostrse thesi contrarius; multi tamen dicunt eum noluisse dolorem a natura humana Christi removere, sed solum a divinitate. Cfr. Constantius, prcef. gen. in opera S. Hilarii, se6l. IV, § 3; Stentrup, th. 56; Franzelin, th. 42, Schol. I; Hurter, 514.

5 De Christi infirmitatibus, cf. Journel, n. 401 Indicis tneol vitae exercuit"^; (c) hos defe6lus Christus Hbere assumpsit, non necessitate naturse, nec ab ei dominabantur, sed pro nutu eos vitare, temperare aut suspendere poterat.

II. De perfectione et pulchritudine ejus^'.

1107. 1° Christus assumpsit corpus hunianurn perfe^lum^ integrum^ et bene dispoUtum^ conditioni sucb conveniens. Certum est.

Etenim Verbum eos tantum defe6lus assumpsit qui finibus Incarnationis vere utiles erant ; atqui defe6tus huic perfe6lioni oppositi, cum non consistant in aliqua aclione vel passione, ad meritum vel satisfa6lionem non conferebant.

1108. 2° Probabilius Christus eam assumpsit corporis pulchritudinem qucB virum decet.

Quidam inter veteres Patres hoc quidem negaverunt proptei IsaicB verba : ** Non est ei species neque decor"^; sed illud argumentum non valet, quia praefata verba passionem Christi describunt, ut ex contextu apparet.

Alii autem4, praesertim Hieronymus et Chrysostomus^ affirmant, et eorum sententiam communiter ample6luntur theologi. Quod tamen intelligendum est de virili, non de feminea pulchritudine : " Illam pulchritudinem habuit summe, quae pertinebat ad statum et reverentiam et gratiositatem in aspe6lu; ita quoddam divinum radiabat in vultu ejus, quod omnes eum venerabautur, ut ait Augu^cinus " 5. Cujus rei afferri potest haec ratio, quod corpus immediate formatum a Spiritu San6lo debebat prae se ferre perfe6lionem tanto artifice dignam.

= Cf. S. Thom., in Ps. XLIV; Suarez, disp. XXXII, s. II; Salmant, disp. XXIV, n. 14; Legrand, diss. IX c. 2, a. 5, concl. 3; Gazzaniga, s. II, diss. II, c. III, n. 123 sq. ; Stentrup, th. 60; Landriot, Le Christ de la Tradition, lo^ Conf. ; Arnold, Catholic Dic^ionary, verbo Christ, Personal appearance.

5 S. Thom., in Ps. XLIV. Quam sententiam a veteribus Judaeis admissam fuisse innuit S. Hieronymus : " Virgam et Jlorem de radice Jesse ipsum Dominum Judsei interpretantur : quod scilicet in virga regnantis potentia, in flore pulchritudo monstretur ". In Isaiam^ cap. XI, P. Z., XXIV, 144.

Corollaria pietatis ^.

1109. Ex omnibus quse in hoc capite disputavimus, sponte fluit nos Christum amare et imitari debere.

1° Christum ferventi a?fiore prosequi debemus. Tria enim sunt amoris incentiva : bonitas, beneficia, amoris exhibitio : (A) Bonitas^ quia amor fertur in bonum; jamvero in Christo est plenitudo bonitatis et pulchritudinis : (a) in ipso siquidem plenitudo divinitatis corporaliter inhabitat, proindeque omnes divinag perfe6liones; sed quia perfecSlus est homo, omnes virtutes ac dotes, quas in hominibus mirari hcet, in eo maximo gradu inveniuntur; (b) elucet pariter in eo plenitudo pulchritudinis, quae ex donis tum gratise, tum naturae resultat : " Speciosus forma pr^ fihis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis "^ (B) Beneficia pariter ad amorem provocant; atqui Christus beneficiis nos cumulavit, verbis, exemplis, meritisque nos ad cselestem patriam trahendo : " Ama, inquit Augustinus^ amorem illius, qui amore tui amoris descendit in uterum Virginis, et ibi amorem suum amori tuo copulavit, humihando se, subHmando te, conjungendo lumen suas ^ternitatis hmo tuae mortalitatis "3. (C) Amor denique amatum sibi conciliat; atqui " Christus dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis " ^ videUcet post doha sua dedit seipsum, dedit ad patiendum et moriendum, dedit indignis, dedit ingratis. '* Majorem hac dile6lionem nemo habet ut animam suam ponat quis pro amicis suis"^; Jesus autem animam suam dedit pro inimicis suis ^ ! Sic nos amantem quis non redamaret?

2° Christum imitari debemus; nam amor non est otiosus, sed magna operatur, et ad imitationem tendit. Ahunde Christus est : (a) perfedlissimum exemplar omnium virtutum, ciim in sua vita abscondita^ a^iva Qt patiente cuique se praebeat imitandum : " Ego sum via et veritas et vita "^; si veUmus cum eo regnare, eum sequamur oportet^; (b) adjutor noster, nam a6lionibus suis nobis gratias rneruit, quibus vestigia ejusprosequi valemus, et, dum ejus virtutes

^ Cfr. S. Ignatius, Exercitia spiritualia^ Hebd. 2^; J. J. Olier, Pietas Se?ninarii S. Sulpitii; Contenson, De Deo Conversante, diss. I, specul. 3; Stentrup, Soteriol.^ th. 133-136; J. B. Saint-Jure, De. la Connaissance et de l' Atnotir du Fils de Dieu, opus anglice redditum; Ch. Sauve, y"<^J«i intime; L. QTvavdX^ Jisits-Christ dttidie et mediti, Paris, Lethielleux, 1910.

^ Apposite scribit S. Ambrosius, de Fide, 1. III, c. 7, P. Z., XVI, 600 : *' Vice igitur Domini velut quidam Uramites bonae vitge sunt, quae diriguntur a Christo, qui ait : Ego sum via et veritas et vita. Via ergo superna est Dei virtus; Christus enim nobis via est. Et bona via, quse credentibus cseli regna patefecit. Vias autem Domini vise rectae sunt, sicut scriptum est : Vias tuas, Domine, notas fac mihi. Via castitas, via fides, via est abstinentia... "

imitari conamur, auxilio opportuno infirmitatem nostram adjuvat. — Non solum autem ejus externam agendi rationem, sed interiores dispositiones imitari debemus, " ita ut interiora ejus intima cordis nostri penetrent, et liceat cuiiibej; dicere quod Paulus fiducialiter de se prsedicabat : VivOj jam non ego, vivit vero in nie Christus " ^

• J. J. Olier, Pietas Seminarti, § i.

©arjK altera-

DE MYSTERIO REDEMPTIONIS, SEu SOTERIOLOGIA.

IIIO. Exposito Incarnationis mysterio, de Redemptione jam disserendum est. Siquidem finis ultimus Incarnationis est utique gloris Dei : " Gloria in altissimis Deo^... Ego te clarificavi super terram : opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam"^. Sed finis proximus, saltem partialis^ fuit redemptio generis humani, ut dicitur in Symboh's : " qui propter nos et propter nostram salutem descendit de caelis ". Dixi " saltem partiaHs ", quia controvertitur inter theologos num Redemptio fuerit finis proximus totalis et adcequatus Incarnationis, proindeque num Adamo non peccante, Verbum incarnatum esset : de quo infra dicemus.

Post prcenotanda de notione et hypothetica necessitate redemptionis, in duplici capite dicemus : 1° de existentid et dotibus redemptionis; 2° de muneribus Christi redemptoris; tandem, per modum coronidis^ exponemus controversiam inter Thomistas et Scotistas de motivo proximo Incarnationis.

Pr^notanda de notione et hypothetica necessitate redemptionis.

I. Notio Redemptionis.

iiii. 1° Fontes e quibus hsec eruitur notio. Notandum est hoc dogma nunquam fuisse ex professo in Conci- His definitum, sed de eo obiter tantum a6lum esse, occasione personae Christi, peccati originalis, justificationis et sacrificii missse.

(A) In Symbolis dii^Q:^x2XMx Christum ** propter nos et propter nostram salutem " passum et mortuum esse^.

DE MYSTERIO REDEMPT. SEU SOTERIOLOGIA. 715

(B) In Concilio Ephesino legitur ' : " Obtulit semetipsum pro nobis ". — In Trideniino definitur : (a) peccatum originale toUi ' per Jesu Christi Domini nostri gratiam "^^; (b) causam meritoriam justificationis nostrse esse Christum, " qui, cum essemus inimici, propter nimiam caritatem qua dilexit nos, sua sandtissima passione in ligno crucis nobis justificationem meruit, et pro nobis Deo Patri satisfecit "3; (c) Dominum ncstrum, ,* etsi semel seipsum in ara crucis morte intercedente Deo Patri oblaturus erat, ut geternam illic redemptionem operaretur ", institursse sacrificium eucharisticum " quo cruentum illud semel in cruce peragendum repraesentaretur " 1

(C) IniQx Fontijices, Clemens VI (1352) declaravit redemptionem a Christo pera6lam esse superabundantem, ejusque merita esse infiniti valoris^; Alexander VIII damnavit, decreto S. Officii (1690), errores Jansenistarum universalitatem redemptionis negantium^; Pius X^ decreto S. Ofif. Lamentab. (1907), hanc propositionem (38) Modernistarum reprobavit ^ : " Do6lrina de morte piaculari Christi non est evangehca, sed tantum pauhna ".

III2. 20 Definitio redemptionis. (A) Redemptio ift genere est a6lus quo res, antea possessa et amissa, iterum acquiritur, soluto pretio. Tria igitur importat : (a) amissionem alicujus rei, (b) recuperationem ejusdem, (c) solutionem alicujus pretii ad rem amissam recuperandam.

(B) Redemptio generis huinani, attentis fontibus supra relatis, definiri potest : a6lus quo genus humanum lapsum^ per substitutionem Christi satisfacientis et merentis, fuit a servitute diaboli ereptum^ et in amicitid Dei redintegratum.

Dicitur : (a) a6lus quo genus humanum lapsum : his verbis indicatur subje^um redemptionis, scilicet homo, qui gratuito ad statum supernaturalem fuerat a Deo elevatus, sed, per peccatum originale, ex illo statu deje6lus fuerat, et sub captivitate diaboli positus, ut supra exposuimus, n. 870 sq. (b) Per substitutionem etc; quibus verbis exprimitur modus quo facta fuit Redemptio : Christus siquidem constitutus fuit Caput morale nostrum, sicut Adam (n. 937),

7 Denz., 2038. — Hic operae pretium est animadvertere a theologis C. Vaticani paratum fuisse canonem de vicaria satisfactione Cbristi, qui, Concilio interrupto, a Patribus discuti non potuit.

716 PARS ALTERA.

et loco nostri, pretium solvit redemptionis nostrae : per satisfa^liones suas peccata nostra delevit, et per merita sua gratiam nobis restituit. (c) Fuit a servitute, etc; ita exponitur duplex Redemptionis effe6lus : per peccatum, homo servus diaboli constitutus fuerat (n. 917), et divina amicitia juribusque ad aeternam hereditatem privatus ; per Redemptionem, a servitute diaboli fuit ereptus, et in gratiam ac proinde in amicitiam Dei redintegratus, cum jure ad aeternam beatitudinem.

In hac igitur notione reperire licet tria elementa superius descripta : amissionem gratia^ ac donorum supernaturalium; eorumdem recuperationem^ et quidem mediante pretio quod Christus pro nobis solvit.

II. Hypothetica necessitas Redemptionis '.

11 13. Status qucBstionis. Incarnatio non fuit absolute necessaria, ut contendit Wicleffus, eo principio innixus quod " omnia de necessitate absoluta eveniunt " ^ Nec etiam, data creatione, Incarnatio fuit necessaria, quidquid in contrarium dixerunt optimistce^ Malebranche^ ttLeibnitz^ qui putant Deum necessitari ut, si mundum creare veHt, optimum faciat, ideoque incarnationem decernat; licet enim gloria accidentalis seu externa Dei, per Incarnationem augeatur, Deus tamen, utpote sibi sufficientissimus, hac extrinseca gloria minime indiget.

Sed quaestio moveri potest num Redemptio sit necessaridi hypot/ietice .-1° posita hypothesi originalis peccati; 2^ posita in Deo voluntate reparandi genus humanum ; 3° posito quod Deus exigere velit reparationem cequivalentem.

1114. i" Posita existentia peccati originalis, Redemptio non fuit necessaria sed conveniens.

(A) Nonfuit necessaria^ quatenus Deus poterat vel annihilare genus humanum, vel eum ad ordinem naturaiem

^ Cf. Suarez, disp. IV; Salmantic, disp. I; Petavius, 1. II, c. 12-14; Legrand, diss. V; Billuart, disp. III, a. 2; Stentrup, Soteriologia, th. 3-6; Hurter, n.'48o sq. — ^ Denz., 607 (503).

3 Cf. Malebranche, Entret. sur la Mitaphysique et la Religion, Ent. IX«, n. 5 sq. ; Traiii de la nature et de la Grdce, i^^ dis., a. 2-3. — Wicleffi et Opti aastarum errores confutavimus in Tr. de Deo uno^ n. 487 sq.

DE MYSTERIO REDEMPT. SEU SOTERIOLOGIA. 717 reducere; certum est contra quosdam theologos, et praesertim contra ^. Anselmum, qui docet Incarnationem in ill^ hypothesi esse necessariamK

(a) Script. Illud enim necessarium dici nequit quod misericordice Dei tribuitur; atqui in Scriptura Redemptio misericordiae Dei tribuitur : " Deus, qui dives est in misericordid^ propter nimiam caritatem qua dilexit nos, convivificavit nos in Christo " ^; item : '* Secundum misericordiam suam salvos nos fecit "3.

(b) Raiio7te, Redemptio necessaria non est sive ex parte Dei, sive ex parte hominis : non ex parte Dei^ quia quamvis ex bonitate inclinetur ad bona sua communicanda, et ex misericordia ad peccata ignoscenda, minime tamen necessitatur^ sed remanet liber in omnibus operibus ad extra; neque ex parte Jioininis^ quia, cum homo sud culpa amisisset gratiam gratuito ipsi concessam, nullomodo exigere poterat reparationem.

(B) Fuit tamen convenienSy si spectatur tum natura culpae originalis, tum conditio peccantis. (a) Angelis quidem lapsis Deus non pepercit, quiaangeli singuli, propria voluntate, cum majori scientia, et sine deceptione peccaverant; homines autem non propria, sed protoparentumvoluntate peccaverunt,et quidematentatoredecepti; ergo eorum culpa minus gravis est quam angelorum, ac proinde divinam misericordiam magis provocat.

(b) Voluntas angelorum, ex natura sui, veluti immobiliter adhaeret sive bono, sive malo, quia angelorum intellecSlus omnia intuitive et immobiliter apprehendit et non discursu'*, dur^ e contra homines naturaliter inconstatitia laborant et versatilitate in ratione et in voluntate ; convenit igitur ut homines non statim ac peccant damnentur, sed ut ipsis dtiur pcsnitentice locus.

' S. Anselmus, Cii?- Deus homo^ 1. I. Nonnulli theologi eum ab hoc errore immunem esse dixerunt, sed hoc vix admitti potest. Sic enim arguit : impossibile est totum genus humanum suo carere fine; atqui, nisi reparetur, finem suum attingere nequit; ergo debuit reparari. Sed reparari nequit nisi per Incarnationem; offensa enim per peccatum Deo irrogata, utpote infinita, non potest compensari nisi per divinam personam; aliunde divina persona satisfacere nequit pro homine, nisi incarnetur. — Ceteroquin, non obstante hujusmodi errore, S. Dodlor prseclare omnino disserit de divina justitia, peccati malitia et redemptionis efficacia. Cfr. Oxenham, The Atonementy c. 4, p. 180 ed. 1881; Riviere, Le dogtne de la R^demption^ Paris, 1905, p. 291-323.

718 PARS ALTERA.

t

11 15. 2° Posita in Deo voluntate genus humanun] reparandi, Redemptio per Christum non fuit necessaria

Certum est contra 7^<7//r;2^/^i , aliosque paucos theologos, Talis enim Redemptio necessaria non fuit, si Deus genus humanum reparare potuerit alio modo; atqui potuit illud reparare multis aliis modis : (a) gratis omnino condonando : cum enim ipse sit persona laesa, potuisset, sine ullo justitise detrimento, remittere offensam in se commissam, absque ulla externa expiatione, sola interna paenitentia contentus; (b) exigendo imperfe6lam satisfa6lionem, talem qualis perfici potuisset ab unoquoque homine; (c) committendo alicui puro homini, specialibus gratiis ornato, munus satisfaciendi imperfe5le pro ah*is hominibus.

Nec dicatur Deum, vitpote sapientem provisorem, leges suas poenis proportionatis sancire teneri; hoc enim concedimus modc generali; sed, sicut Rex potestin casu particulari clementiam manifestare quin justitias jura laedat, praesertim cum reus sincerse paenitentise signa dedit, ita pariter Deus poterat in hoc particulari casu misericordiam suam, salva justitia, benigne ostendere.

11 16. 3° Posito quod Deus exigere voluerit satisfaSlionem cequivalentem^ Incarnatio alicujus personce divince striSle fuii necessaria. Ita communiter contra Scotistas, qui contendunt, etiam in illa hypothesi, Incarnationem non esse necessariam, quia, juxta ipsos, peccatum mortale, non habens infinitam mah'tiam, potest per simpHcem creaturam reparari ^.

Prob. (A) Tradit. Cum Scriptura hac de re sileat, nihilque ab Ecclesia definitum fuerit, quaedam Patrum testimonia afferri possunt, inter quae seHgimus haec verba S. BasiHi quae lucidiora videntur 3 : " Ne igitur fratrem quaeras, qui redimat, sed eum qui tuam excedat naturam; neque merum hominem, sed hominem Deum Jesum Christum, qui sohis potest dare propitiationem Deo pro omnibus nobis ".

1117« (B) Ratione dupHci : (a) ex infinitate peccati.

Antequam argumentum proponamus, iisec sunt praenotanda : in peccato mortaU tria sunt sedulo distinguenda : offensa, seu injuria

^ Q. 4, conclus. 4; q. 5, a. I. — Cfr. Kieutgen, Theol. d. Vorz., III, n. 369. * Scotus, In III Sent., d. 20, § Contra ea quae dicuntur ... ^ In Ps. XLVIII, n. 4, P. G., XXIX, 440; Journel, 961 . cf. nn. 1006, 1675, 2127, 2204.

DE MYSTERIO REDEMPT. SEU SOTERIOLOGIA. 719

Deo per peccatum irrogata; malitia^ seu deordinatio a6lus peccaminosi in ipsa voluntate peccatoris existens, et tandem demeritum, seu poena peccato debita. Jamvero sola offensa Deo irrogata per peccatum mortale, est infinitaet quidem in genere moris,secundum prudentum sestimationem.

Exinde sic arguunt Tkoinistce : ad reparandam sequivalenter offensam infinitam, requiritur Incarnatio alicujus person^ divincB. Nam quaevis creatura,utpotey^;22V<3:,reparationem non potest praebere infinitam, juxta illud : " honor est in honorante ", seu mensuratur secundum dignitatem personae honorantis. Atqui offensa Deo irrogata per peccatum mortale, est infinita in genere moris^; siquidem offensa crescit secundum dignitatem personae laesae, juxta illud : " injuria est in perso7id injuriatd ". Persona autem laesa in casu est infinita, Ergo haec offensa nonnisi per infinitam personam reparari potest.

Comparatione confirmatur : injuria viro communi infli6ta, est deli6lum ordinarium; eadem infii6ta regi, fit crimen lcesae majestatis; si irrogatur enti superiori, fit etiam ordinis superioris; tandem si Deo ipsi irrogatur, offensa est ordinis omnino divini seu vere infinita. Ergo.

iii8. Objicitur eodem argumento probari posse peccatum veniale esse pariter infinitum : quod tamen a nemine conceditur. Hoc autem negamus, quia peccans mortaliter vere injustitiam committit sese avertendo a Deo ut ultimo fine; dum peccans venialiter, quamvis ab ordine rationis aliquo modo divertatur, tamen non avertitur a Deo ut ultimo fine, nec proinde veram injuriam committit, sed solum superflue inhseret creaturae et ejus afnore retardatur : unde nulla paritas esse potest inter peccatum mortale et veniale.

Instant iterum : a6tus caritatis Deum ut summe bonum et finem ultimum attingit; ergo est infinitus sicut offensa, ideoque ad eam reparandam sufBcit. — Nego a^lum caritatis eo sensu esse infinitum quo peccatum lethale; nam honor est in honoi-ante^ seu sestimatur juxta honorantis dignitatem; v. g., honor redditus a communi cive,

' " Quicumque rem aliquam digniorem indigniori postponit, injuriam ei facit : et tanto amplius quanto res est dignior. Quicumque autem in re temporali finem sibi constituit, quod facit omnis mortaliter peccans, ex hoc ipso quantum ad affecftum suum prceponit creaturam Creatori, diligens plus creaturam quam Creatorem. Finis enim est qui maxime diligitur. Ciirn ergo Deus in infinitum creaturam excedat, erit peccantis mortaliter contra Deum infinita offensa ex parte dignitatis ejus, cui per peccatum quodam modo injuria fit, dum ipse Deus contemnitur et ejus praeceptum ''. (S.Thom.,^^; Veritate^ q. 28, a. 2.) Cf Salmanticenses, qui prjE aliis de hoc proeclare disserunt, disp. I.

non tanti fit quanti honor a prseside vel rege prsestitus; proindeque valor satisfa6tionis, etiam per caritatem, desumiturex dignitate personse satisfacientis; atqui in hypothesi persona satisfaciens est finita; ergo finitus est hondr a6lu caritatis Deo redditus.

(b) Ex disiantia inter JDeum et hominem ^ Ad salisfa6lionem; cEquivalentem requiritur inter personam satisfacientem et personam offensam quaedam proportio^ aut saltem ut inferioritas personse satisfacientis possit compensari per excellentiam operis satisfadtorii; atqui inter Deum et hominem, utpote infinite distantes, talis est improportio ut nuUo modo compensari possit per excellentiam operum quae homo perficere posset. Quae improportio per gratiam creatam suppleri nequit : hcet enim sit participatio divinae naturae sensu ahbi exphcando, semper remanet dignitas finita.

Gaput S.

II 19. Status qusestionis. 1° Errores : (a) Per excessujft, Protestantes antiqui ita perverterunt do6lrinam Redemptionis ut eam rationi repugnantem reddiderint, viamque Socinianorum negationibus paraverint ^. Juxta illos,. Christus ita peccata nostra in se suscepit ut Deo odiosus ab eoque maledi6lus fuerit, et in cruce aut in descensu ad inferos damnatorum tormenta sustinuerit. Nihil igitur nobis faciendum aut patiendum manet : salus per solam fidem in Christi merita obtinetur. (b) Per defe^uni^ primis saeculis Redemptio indirecte negata fuit ab eis qui divinitatem Christi vel peccatum originale rejiciebant. Modernis temporibus, Sociuiani^ et Protestantes Liberales ^, quibus assen-

^ Ita Suarez, disp. IV, s. VII, n. 29-30; Hurter, n. 484. — Quod argumentum ab iis proponitur qui non admittunt infinitatem peccati.

= Cfr. A. Gretillat,* Essai de thiologie systematique, Neufchalel, 1890, IV^ p. 291-293, 332-333; A. Sabatier,* La dod.^-ine de Pexpiation et son ^olution hisiorique, Faris, 1903, p. 66-67.

3 Objedliones Socinianorum contra orthodoxam dodlrinam exponunt A. Sabatier, op. cit., p. 68-73 ^t Lichtenberger, Encyclop. des sc. relig., voce RHemption, t. XI, p. 144.

^Horum praecipui duces fuere Kant,Schleier7]iacher,Ritschl,A.Harnack,A.Sci'batier, quorum errores exponit J. Riviere, Z^ ^^w^ de la Redemption, p, 17-27 tiunt ModernistcB, moralem Redemptionem propugnant : Christus nos salvat per do6lrinam et exemplum tantum, id est, eodem modo ac prophetae et martyres, etsi superiori gradu. Do6lrinam orthodoxam rejiciunt ut attributis Dei repugnantem, nullo habito discrimine inter fidem cathoHcam et Reformatorum errores. Contendunt hanc do6lrinam, a mente Christi alienam, introdu6lam esse vel a Paulo vel a communitate christiana.

II20. 2° Do^rina catholica est Christum nos redemisse non tantum per exemplum et do6lrinam, sed etiam perpassionem et mortem suam, satisfaciendo pro peccatis nostris nobisque merendo gratiam et vitam seternam; quod specialiter pra^stitit, seipsum pro nobis in cruce ut veram hostiam offerendo. Dixi specialiter^ non exclusive : omnia enim quae Christus egit et passus est, ad reparationem nostram contulerunt; sed, inter haec opera, mors in cruce est opus prcecipuum et completivum, cui, ex ordinatione divina, tribuitur reconciliatio nostra, secundum loquendi modum Scripturae. — Quare : 1° in thesi fundajjtentali, ipsum i^edemptionis faBum demonstrabimus; 2° ad modum corollarii^ redemptionis dotes declarabimus.

Thesis fundamentalis de Redcmptjone •.

Thesis : Christus nos redemit non tantum doctrina et exemplis, sed specialiter morte sua piaculari. De fide est contra Unitarios^ Liberales et Modernistas tum e Symbolis et ConciHis supra allegatis, n. iiii, tum ex ordinario Ecclesiae magisterio.

^ Cfr. Petavius, 1. XII, c. 9; H. Grotius,* Defensio fidei catholica de satisfactione Christi; A. Essenius, Triumphtis crucis, seu fides catholica de satisfacflione ac merito Christi asserta; Tournely, de Incarnat., q. V; Legrand, diss. VIII, c. 2; Billuart, diss. XXIX, a. 4; Perrone, de Incarnat., n. 611 sq.; Franzelin, th. 46; Stentrup, SoterioL, th. 19; Dale*, The Atonement, le^l. III-VII; J. Campbell,* The Nattireof the Atonement, 6th. ed., London, 1886; Smeaton,* The Doclrine of the Atonement, as taught by Christ, 1868; a& taught by the Apostles, 1870; Oxenham, The Atonement, London, 1865: J. Riviere, Le Dogme de la R^demption, these, Paris, 1905.

§ I. DOCTRINA REDEMPTIONIS SCRIPTURA PROBATUR.

I, Quae doctrina in Vetere Testamento praeflguratur et annuntiatur.

1121. (A) Prcefiguratur praecipue per exiium ex ^Egypfo '. Israelitae siquidem, in servitutem redacSli, divina misericordialiberantur. mediante prsesertim agno paschali^ cujus sanguine a devastante Angelo prote6li sunt, posteaque in nationem eledlam coadunati, terram promissam ingressi fuerunt. Ita pariter (secundum interpretationem Novi Testamenti, Patrum et Liturgise sacrse) humanum genus, sub potestate diabolica constitutum, a servitute peccati liberatum est, mediante vero Agno paschali, et gentem sanctam efformavit quse ad cselestem patriam tendit.

1122. (B) Annuntiatur autem praesertim in secundd parte IsaicB^. Ibi enim praenuntiatur Messias tanquam servus Dominiy qui populum suum salvabit non conterendo hostes, sed humili obcedientid, passione et morte ignominiosd.

Passiones hujus servi Dei ejusque mirabiles effeclus Isaias tam vivide describit, ut hic locus merito vocatus {\XQYit passio fesu Christi secundum Isaiam, (a) Primum humiliationes ejus narrantur : " Non est species ei, neque decor; et vidimus eum, et non erat aspe6lus... despe6lum, et novissimum virorum, virum dolorum et scientem infirmitatem; et quasi absconditus vultus ejus et despe6lus, unde nec reputavimus eum " 3. (b) Deinde ejus dolores^ et causa eorum, nempe peccata hominum quae in se suscepit expianda : " Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit ; et nos putavimus eum quasi leprosum, et percussum a Deo et humiliatum. Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, attritus est propter scelera nostra; disciplina pacis nostrae super eum, et livore ejus sanati sumus " 4. (c) Postea ejus mors^ quam sponte suscepit : " Oblatus est quia ipse voluit, et non aperuit os suum; sicut ovis ad occi-

"" ha., XLII, 1-4; XLIX, 1-6; L, 1-9; LII, 13-15, et LIIL — Critici multi hanc Isaise partem ignoto audlori sseculi sexti ante Christum adscribunt : quod etsi argumenti causa concederetur, etiam tura verum maneret prophetiam longe ante eventum editam fuisse. — De indole et au<5lore prophetiarum Isaise Commissio de re biblicd decretum edidit, 29 Jun. 1908, A. S. S., t. XLI, 613-614.

sionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet et non aperiet os suum " ^. (d) Tandem hujus mortis effe5lus, nempe ejus triumphus Qtjustificaiio multorum : " Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen longaevum, et voluntas Domini in manu ejus dirigetur. Pro eo quod laboravit anima ejus, videbit et saturabitur. In scienti^ sua justificabit ipse justus servus meus multos, et iniquitates eorum ipse portabit " ^. — In hoc igitur capite certo agitur de liberatione a peccato per mov.QmJusti, qui libere animam suam dat pro populo suo.

II. Doctrina redemptionis ex Novo Testamento probatur,

II23. Praenotamus Judaeos tempore Christi non exspectasse Messiam patientem et pro populo expiantem; rabbini siquidem prophetiam Isaiae de servo Dei ita interpretabantur ut quae ejus passionem et humiiiationes describebant, non ad Messiam ipsum referrent; quare plerique Mes-

^ Ibid., 10- II. — Cfr. Reinke, Exegesis a-iiica in Isaia cap. S^-SS'^ '^he fifty-third ch. of Jsaiah accordi^tg to the jewish interpreters , by Neubauer, Briver, Pusey, 2 vol. 1876-77; Knabenbauer, Comment. in Isa.^ in h. 1. ; Corluy, Spicilegium biblicu?n, vol. II, p. 84 sq. Hodierni Judsei et Ratiorjalistae varias fingunt hypot-heses ad interpretandum hoc caput de aliquo pio viro V. Test., vel de populo judaico, aut de mehore ejus parte, aut de prophetarum colledlione : quaedara ex iis notis conveniunt quidem sancliori Judseorum parti, quatenus typice Messiam figuranti. Sed nulli, sive individuo sive coUegio, omnes istas notse simul conveniunt, cum omnes plus minusve peccaverint, et pro suis non pro aliorum peccatis puniti fuerint, nec ullus pro tota gente passus fuerit, concivesque suos passione sua liberaverit. Unde non solum N. Testamenti scriptores pluribusin locis {Luc., XXII, 37; Marc^ XV, 2%',Joan.^ XII, 37-38; Matt., VIII, I7;XX, 28;^^., VIII, 28-35; I Petr., 11,22-26, etc.) prsefatum caput de Christo interpretantur, sed etiam antiqui rabbini. Hi tamen praefatas humiliationes non ipsi Messiae, sed populo Israelitico adscribunt; aut, quando, evidentia coadli, fatentur hic prsedici passiones Messise, simul asserunt eum passurum esse antequam Messias agnoscatur, non autem postea. Quidquid est, phirimi hac prophetia ad Christum conversi sunt, e quibus celebris Joseph Isaac Levita, in sua Defensione veritatis hebraicce, ait : " Ingenue profiteor, illud ipsum caput ad fidem christianam me perduxisse. Nam plus quam millies caput ilhid perlegi : contuli accurate cum multis translationibus : deprehendi centies plus de Christo mysteria in textu hebrseo contineri quam in ulla ratione reperiantur ". — De modo quo rabbini hanc prophetiam intellexerunt, cfr. M. J. Lagrange, O. P., Le Messianisjne chez lesjuifs, Paris, Gabalda, 1909, p. 236-251.

siam exspe6labant, qui a servitute Gentilium eos liberaret, et insuper, juxta pios, a peccato et vitiis^.

Nihilominus dogma redemptionis per mortem Christi in Novo Testamento clare praedicatur.

1124. 1° Apud Synopticos, Christus tria affirmat, quse rem evincunt : (a) Christus venit ad salvandos hoinines, eos a peccatis liberando : " Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat"^ Quod variis parabolis confirmat ovis perditae, amissae drachmae, fihi prodigi 3.

(b) Mortem suam pluries annuntiat tanquam a prophetis praedi6lam, et quidem ut necessariam admumis suum implenduni; primum quidem obscure, dicendo sponsum non semper cum discipulis mansurum4; deinde, post confessionem Petri, omnino aperte : " Exinde coepit Jesus ostendere discipulis suis quia oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scribis et principibus sacerdotum, et occidi et terti^ die resurgere "5.

(c) Circa finem vitae, declarat passionem suam et mortem causam esse nostrae liberationis : " Nam et Filius hominis non venit ut ministraretur ei, sed ut ministraret, et daret animam suam redemptionem pro multis "^. Porro, qui dat vitam suam tanquam pretium ad redimendos homines, (haec est enim significatio graecae vocis AOrpov) nos Hberat, non solum improprie et per exemplum, sed proprie redimit soluto pretio, scilicet moriendo pro hominibus, et eorum loco. Confirmatur verbis Christi in ultima Ccena, ubi declarat sanguinem suum pro multis effundendum esse " in remissionem peccatorum "7. Quae quidem verba rationem reddunt cur Dominus vitam suam tradiderit, nempe ad nos liberandos a peccatis.

1125. 2° Constat pariter ex testimonio Apostolorum. (A) Secundum A^us Apostolorum, (a) S. Petrus pluries

• Quod inferri potest ex cantico Zacha7'i(Z {Luc^ I, 68-80).

loquitur de morte et resurre6lione Christi, quem " Salvatorem Deus exaltavit, ad dandam pasnitentiam Israeli et remissionem peccatorum "^; sed non tam aperte declarat relationem quae existit inter mortem et peccati remissionem; (b) diaconus Philippus Christo applicat prophetiam Isaiae de servo Domini patiente supra expositam, n. 1122.

(B) Sed in prmid Petri epistold do6lrina redemptionis explicite exponitur; tria enim declarantur : (a) eos qui nunc credunt, olim oves errantes, de tenebris vocatos esse in admirabile lumen fidei; eos, qui aliquando non populus, nunc esse populum Dei, qui non consecuti misericordiam, misericordiam consecutos esse^; (b) eosdem nunc esse genus electum, regale sacerdotium, gentem san6lam, populum acquisitionisS; (c) hanc autem instaurationem tribuendam esse passioni et morti Christi in cruce : " Non corruptibilibus auro et argento redempti estis (sXyrpwQy^re)... sed pretioso sanguine quasi immaculati Christi "; " qui peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super Hgnum, ut peccatis mortui, justitiae vivamus " 4. Hic S. Petrus affirmat nos redemptos QssQpretio soluto^ illud pretium nihil aliud esse nisi sanguinem Christi; Christum in se suscepisse peccata nostra, et corpus ejus fuisse cruci affixum, ut per hoc a peccatis Hberaremur; atqui haec omnia veram et proprie di6lam redemptionem important, non autem metaphoricam per modum exempli.

I126. 30 Speciatim ex testimonio S. PauH, qui de hoc dogmate tanquam reHgionis christianae fundamento ex.professo agit, et quidem non ut a se excogitato, sed a Jesu tradito : *' Tradidi enim vobis in primis quod et accepi : quoniam Christus mortuus est pro peccatis nostris, secundum Scripturas " 5. — Cum rationaHstae ipsi concedant Paulum nostram thesim docuisse, pauca verba referre sufficiet :

(A) Passio et mors Christi exhibentur : (a) ut causa liberationis a peccato : " In quo habemus redemptionem per sanguinem cjus, remissionern peccatorum secundum divitias gratiae ejus... Christus dilexit nos et tradidit semetipsurr»

pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis " ^; (b) ut medium reconciliationis inter Deum et homines : " Et per eum reconcilim-e omnia in ipsum, pacificans, per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sive quae in caelis sunt^;... Omnia autem ex Deo qui nos reconciliavit sibi per Christum "^..

(B) Do6lrina redemptionis synthetice exponitur in ep. ad Rom., praesertim ubi S. Paulus, postquam ostendit sive Gentiles sive Judaeos esse sub lege peccati : (a) declarat eos gratis justificari per gratiam Christi : " per redemptionem (aTroAurpcoo-eco;), quae est in Christo Jesu, quem proposuit Deus propitiationem (LAa^ryiptoy) per fidem in san- guine ipsius, ad ostens.ionem justitiae suae, ut sit ipse justus et justificans eum qui est ex fide Jesu Christi ^'*. Ibi clare affirmatur Christum esse causam meritoriam justificationis quae nobis gratis datur, et eumdem fuisse victimam expiatoriam (propitiationem) fundendo sanguinem tamquam pretium (redemptionem) ut a peccatis justificeremur. (b) Postea vero hujus redemptionis efife6lus fusius exponit, reconciliationem nempe cum Deo et vitae divinae infusionem : "Si enim, cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem FiHi ejus, multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius"5. (c) Tandem, parallelismum instituens Christum inter et Adamum, ostendit nos per Christi obeditionem justos constitui sicut per Adamum peccatores constituti eramus^. Itaque, juxta Apostolum, vere redempti sumus, a peccato Hberati et gratia justificante donati, per mortem et sanguinis effusionem Christi, non solum physice toleratam, sed ex oboedientia et amore Hbere acceptatam ^.

Ex his variis textibus theologi thesim de vera redemptione per modum satisfa6lionis et meriti jure probaverunt, ut infra patebit.

3 // Cor.^ V, 18. Paulo post additur (21) : " Eum, qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit "; quod quidem non significat Christum fuisse peccatorem, sed hostiam pro peccato.

7 De dodlrina ep. ad Hebrceos vide infra ubi de sacrificio Christi, n. 1180.

1127. 40 Ex testimonio S. Joannis : (A) In epistold primd diserte asserit nos emundari ab omni peccato in sanguine Christi^, qui est propitiatio (t/ao-^o;) seu hostia pro peccatis nostris, non pro nostris tantum, sed etiam pro totius mundi^, ita ut Dei amicitia et vita fruamur per mortem Christi 3.

(B) In Apocalypsi, tradit nos a peccatis nostris ablutos esse in sanguine Christi, et ita in regnum Dei introductos4; exhibet Agnum stantem tanquam occisum, ideoque ut vi6limam, cujus sanguine redempti fa6li sumus cives regni divini et sacerdotes^.

(C) In Evmigelio : (a) saepe docet : i) nos a servitute peccati liberatos esse, de tenebris in lucem, de morte ad vitam spiritualem translatos^; 2) hos autem effe6lus tribuendos esse morti Christi : sicut enim per serpentem a Moyse exaltatum in deserto Israelitae salvi fiebant, ita et homines per Christum exaltatum in cruce salvantur7; cum enim exaltatus fuerit (in cruce), omnia ad seipsum trahet^; ita suos diligit ut animam suam ponat pro eis9, et san6lificet (id est, sacrificet) seipsum ut et ipsi san6lificentur in veritate^o; moritur pro gente, ut filios Dei, qui erant dispersi, congreget in unum ^^.

(b) Quod lucidius patet ex parabola boni pastoris'^^ : Christus est bonus pastor qui ideo in mundum venit ut oves vitam habeant et abundantius habeant; animam suam dat pro ovibus suis, et quidem libere, a seipso, ad obediendum Patri; mors igitur Domini ex obcedientia suscepta vim habet nobis Titam aiternam procurandi.

1128. 50 Qucsdam verba declarantur. Do6lrina redemptionis totum pervadit NovumTestamentum,diversisque analogiis illustratur,quas exponere juvat : hae tamen sunt comparationes quae quoad aliquid valent, non autem quoad omnia.

" Ita Joannes explicat verba quae protulerat Caiiphas de Christo " quia expedit vobis ut unus moriaturhomo pro populo ", animadvertens eum prophetasse, cum esset Pontifex anni illius.

Dicitur : {B.)redemptio. Jamvero redemptio personarum estadlus quo captivi liberantur, pretio soluto iis qui servos sub potestate detinent. Quando Scriptura dicit nos per Christum redemptos esse, significatur quidem nos a captivitate peccati etdiaboli ereptos esse in libertn^ m filiorum Dei, non autem pretium solutum esse diabolo : homo enim per peccatum non desierat esse sub potestate Dei, nec traditus erat diabolo tanquam legitimo possessori, sed tanquam divinse justitiae executori; pretium igitur non erat diabolo solvendum, sed Deo ad reparandam offensam injuste illatam '.

(b) Reconciliatio cuni Deo. Animadvertit S. Thomas passione Christi nos Deo reconciliatos esse, non quidem eo sensu quod Deus de novo nos amare coepit, cum scriptum sit : '^ In caritate perpetua dilexi te '""; sed quia per passionem sublata est odii causa, nempe peccatum. Revera ipsa redemptio exhibetur ab au6toribus sacris ut opus caritatis, quo Deus dilexit nos, etiam cum adhuc inimici essemus.

1129. (c) Propitiatio., seu sacrificiuiti ad Deu?n placandu?n. Ex hac autem analogia inferre non licet, ut Veteres Protestantes dixerunt, Deum proprie ira incensum fuisse erga homines, nec Christum fa6tum esse, propter peccata nostra, Deo infensum et ab Eo maledidlum : Deus enim non irascitur nec placari indiget sicut homines. Ira quse Ei tribuitur nihil aliud est nisi manifestatio divinae san6litatis peccatum merito reprobantis; placatur autem quando tollitur peccatum quod est justse indignationis causa.

(d) Expiatio, qua Christus peccata nostra in se suscepit, et, loco nostri, poenam pro eis solvit. Ex quo legitime infertur Christum constitutum esse caput morale nostrum et vices nostras egisse in subeundo poenam peccato debitam; non autem Eum propterea inferni poenas, pr^sertim poenam damni, HUStinuisse : nuUomodo enim poterat a Deo separari, cum natura humana esset inseparabiliter Verbo unita et visione beatifica frueretur (supra, nn. 1058, 1073).

I130. Conclusio. In novoitaque Testamento explicite asseritur nos per Christi passionem et mortem redemptos esse, simulque declarantur mirabiles hujus redemptionis effe6lus, nempe peccatorum remissio, justificatio et salus seterna; quomodo vero hi effedlus producantur, nempe per satisfaclionem et meritumy non nisi implicite dicitur. Hoc autem paulatim explicabit catholica Traditio.

§ II. Redemptio Traditione PROBATUR^

1131. Praenotamus Patres, qui, contra diversas heereses, divinitatem simul et humanitatem Christi vindicandam sibi proposuerunt, non ex professOy in specialibus tra6tatibus, disseruisse de redemptione quae non impugnabatur dire61;e; sed solum obiter, occasione controversiarum de Trinitate, Incarnatione et peccato originali, aut in sermonibus moralibus et asceticis; ideoque in eorum operibus integram et syntheticam hujus mj^sterii expositionem non essequaerendam, sed tantum prsecipua lineamenta cum quibusdam tentaminibus ad reddendam rationem catholicse do6trinae. Exinde non minuituc, sed potius augetur e6rum au6toritas, cum ut testes fidem Ecclesiae tunc tradant.

Tria stadia in explicatione dogmatis distinguemus.

I132. 1° ScBc. P et 11% Patres apostolici, Apologetae et Controversistse, contra Gnosticos qui contendebant homines salvari per scientiam {yv^j^iiv) quam Christus de caelo attulit, ssepe affirmant nos redemptos esse per Christi passionem et mortem quam voluntarie sustinuit, et effe6lus hujus redemptionis describunt nempe liberationem a peccatis, reconciliationem cum Deo, et participationem vitae divinae. Ita, V. g., ^. Clsmens : " Sanguinem Christi intentis oculis intueamur, et cognoscamus quam pretiosus sit Deo et Patri q]u?>, q}x\ propter nostram salutejH effusus toti mundo paenitentiae gratiam obtulit " ^. Postea addit eum propter caritatem nos redemisse : " Propter caritatem quam erga nos habuit, Dominus noster J. C. yoluntate divina sanguinem suum pro nobis tradidit " 3. — In ep. Barnabce idem asseritur, posteaque describuntur redemptionis effeclus, nempe peccatorum remissio, mortis destru6lio, resurre6lio a mortuis, novae vitae infusio, qua efficitur populus novus et san6lus qui populo israelitico substituitur "^. Apud 5. Polycarpum legitur : *' Dominus noster Jesus Christus pro peccatis nostris usque ad mortem devenire sustinuit " 5. — In ep. adDiognetem,

^ J. Riviere, qui erudite in op. cit. hoc argumenturn evolvit, p. 101-486; Tixeront, I, 120, 139, 154, 242, 257, 295, 325, 344, 382; II, 150-157, 293-29^8; 381-383; L. Labauche, p. 315-337; Journel, nn. 416-420 Indic. theolog.

-* Ep. Barnabcz, V, 1-7; VII, 2; XIII; XIV, 4-6; Journel, 33-33. < Ep. Polyc, I, I.

exponitur quomodo Deus benignitatem et potentiam suam manifestaverit proprium Filium dando pretium redemptionis pro nobis, san6lum pro iniquis, maii expertem pro malis, justum pro injustis ^ : ita jam delineatur conceptus substitutionis. — S.Justinus, qui, juxta adversarios, nil de redemptione dicit, pluries de e^ sermonem habet sive in Apologiis, sive praesertim in Dial. cum Tryphone : ** Pro eorum salute qui illi credunt et pro nihilo haberi et pati sustinuit, ut mortuus et resurgens mortem vinceret ^,.. ut perpessionum nostrarum particeps fa6lus medicinam illis faceret " 3. Immo asserit Christum in se maledi6lrones omnium suscepisse, ut livore ejus sanaremur ^. — Ulterius progrediens, 6*. Irenceus docet nos redemptos esse sanguine Christi, ejus morte quae verum sacrificium fuit,ejusque oboedientia quae nostram inobcedientiam expiavit : " Verbum potens et homo verus sanguine suo rationabiliter redimens nos, redemptionem semetipsum dedit pro his qui in captivitatem du6li sunt... Propitians quidem pro nobis Patrem in quem peccaveramus, et nostram inobcedientiam per suam oboedientiam consolatus... ut et Deus beneplacitum habeat, pro universo semine ejus dile6lum et unigenitum suum praestare sacrificiiim in nostram redemptionem, Q^JCiiav eiz, IvrpocKJiv " 5.

I133. 2° A scBc. 111° ad V""\ non solum existentia et effe6lus redemptionis describuntur, sed jam, etsi obiter, delineantur theoriae ad explicandum quomodo redempti simus.

Objiciunt Liberales ex diversis ejusmodi theoriis clare evinci Patres nil certi de redemptione docuisse. Tres nempe sunt hujusmodi theoriae : (a) theoria quae dicitur mysiica seu physica, asserit redemptionem prascipue per ipsam i?icarnationem pera6tam esse, quatenus humana natura, peccato inquinata, intimo conta6tu cum Verbo san6litatis fonte sandlificata fuit; (b) theoria, quae vocatur realistica^ docet redemptionem praecipue pera6tam esse per passionem et mortem Christi; (c) theoria, c^^jura dcemonis admittens in

s Adv. hcEres., I. V, i, i; V, 2, i; V, 17, i; IV, 5, 4; P. G., VII, 1121, IJ24, 1169, 986. Cf. Journel, 221, 249.

homines, contendit pretium redemptionis ipsi diabolo solutum esse cujus, per peccatum, servi erant. Nonne igitur patet, inquiunt, redemptionem esse humanum systema libere inter Do6tores disputatum ?

Resp. (a) Ex dicendis historice constabit plerosque Patres theoriam quse realistica dicitur, docuisse, etiam eos qui primae aut tertiae theoria^ favent. (b) Prima theoria, a quibusdam Patribus proposita, dogmati catholico non adversatur, quando non exchisive propugnatur, cum valor infinitiis redemptionis ex unione hypostatica procedat. (c) Tertia, quam pauci defendunt, ahquid veri continet, nempe debitum a peccatoribus incurri quod solvi debeat, errat vero circa personam cui solutio facienda sit. Dici igitur potest Patres unanimes esse circa existentiam et effe^lus redemptionis, quam non soli exemplo Christi, sed ejus passioni, morti et sacrificio in cruce adscribunt; nec inter se differre nisi quoad modum expHcandi hoc dogma. Quod quidem patebit ex simplici historica expositione.

1134. (A) Inter Grsecos; (a) realisticam theoriam propugnant : Origenes^ qui satis completam theoriam habet, paucis tamen erroribus mixtam. Asserit siquidem Christum, utpote caput nostrum morale, peccata nostra sibi imposuisse, et pro eorum remissione passum et immolatum fuisse tanquam vi6limam : '* Peccata generis humani imposuit super caput suum : ipse est enim caput corporis ecclesias su^... Secundum hoc ergo quod hostia est, profusione sanguinis sui propitiatio efficitur in eo quod dat remissionem prsecedentium deH6lorum " '. Sed admittit nostrse redemptionis pretium diabolo solvi ^ Ceteroquin haec redemptio tam universaHs est ut ad omnes creaturas rationales se extendat, etiamexLia orbem terrarum ^. Eamdem doctrinam, absque errore circa jura daemonis, tradit Eusebius Ccesariensis; varias enim exponens causas mortis Christi, dicit : "alteram (esse) ut nostras abstergeret maculas peccatorum, qui pro nobis sacrificatus et exsecratio fa6lus sit; tertiam ut tanquam Dei vi6lima atque ingens sacrificium ipsi supremo Deo offerretur pro universo mundo " 1 Idem docent Didyjiius s, S. Cyril-

^ In Levit., hom. I, 3; Injoan.y XXVIII, 14; Inep. ad Rojn.^ III, 8; P. G., XIV, 720, 721, 946, 950. — Cf. Journel, 492, 498, 533.

= In Matth., XVI, 8; C. Cels., I, 31; In Rom., IV, ii; P. G., XIII, 1397; XIV, 1000. Cf. Journei, 508.

lus Hierosol. % S. Basilius'^ , S. Gregorius Naz. 3, 6". Chrysostomus ^, .S". Cyrillus Alex., qui, v. g., scribit : "Mors Christi salutem praestitit; siquidem propriam pro nobis carnem obtulit, mortique semetipsum nostri causa contradens, omnes ex mortis laqueis exemit " s.

II35- (b) Theorise mysticce favent, etsi reaUsticam non excludunt, S. Aiha7iasius et S. Gregorius Nyss. Prior, contra Arianos, probare volens divinitatem Christi, docet redemptionem, quse deificationem nostram importat, fieri non posse nisi unione cum vero Fiho Dei, cujus conta(ftu dii efificimur : " Ipse siquidemhomo fadlusest, ut nos dii efficeremur; ipse seipsum per corpus videndum exhibuit, ut nos invisibihs Patris cognitionem acciperemus; ipse injurias sibi ab hominibus illatas sustinuit, ut nos immortahtatis haeredes institueremur " ^ Ahbi vero non minus clare affirmat nos per mortem in cruce, quam sacrificium vocat, et quidem soluto pretio, redemptos esse; exponens enim quo sensu Christus fadlum fuerit maledictum tt peccatum., declarat " non totum ipsum intelHgimus maledictum et peccatum fa(5lum esse, sed nostram maledidtionem duntaxat suscepisse, ut Apostolus his verbis docet : Redemit nos de maledictione, nostraque portasse peccata, ut ait Isaias, atque ea, ut scribit Petrus, corpore in hgnum sustuhsse " ^. Idem fere docet S. Gregorius Nyss. ^.

1136. (c) Theorifie q\i^jura diaboli admittit adhserent S. GregO" rius Nyss. et S. Basilius. Prior asserit ahquod pretium debitum esse diabolo, cujus per peccatum servi eramus, hoc autem pretium fuisse Christum ipsum; quem diabolus, tanquam piscis vorax, arripit, hamum divinitatis non videns, sed et ipse captus manet, dum- Salvator hominem hberat^. Quam vero theoriam ut blasphematoriam reprobat S. Gregorius Naz.^" : "Si autem redemptionis pretium non alii solvitur nisi ilH qui captivostenet, quseso, cui oblatum est, et quam ob causam? Si mahgno, o contumeham!... Siautem Patri, primum quomodo id fa6lum est.? Nec enim ab iUo detinebamur... Perspicuum sane est Patrem quidem accepisse, non

'^ Derectdfide adreginas, VII, P. G., LXXVI, 1207. ^ Orat. de Luarnat. Verbi, 54, P. G., XXV, 191; cfr. Cont. ATtanos, II, 61;

7 Orat. coni. Arian., II, 47, P. 6^., XXVI, 247; cf. II, 66; III, 33, 58; Orai. de Inc, IX, 26.

8 C. EMnomium, V, VI, VII, P. G., XLV, 693, 717, 860; De occnrsu Domini, P. G., XLVI, 1161, 1165.

tamen quod petierit aut indiguerit, sed propter redemptionis oeconomiam, et quia oportebat humanitate Dei san6lificari hominem ".

1137. (B) Inter Latinos : (a) plerique realisticam theoriam proponunt. Inter quos, Tertiilliamis clare, etsi breviter, docet Christum innocentem peccatoribus substitutum esse, ut dehdla nostra expiaret, pro nobis moriendo et seipsum in sacrificium offerendo '. Idem fere S: Cyprianus''. Nec minus clare S. Ambrosius : ** Peccatum non fecit, sed peccatum fa6lus est... quia peccata nostra suscepit.., ut peccatum nostrum in sua carne crucifigeret... Idem ergo sacerdos, idem et hostia... nam et agnus ad immolandum dud^us est, et sacerdos est secundum ordinem Melchisedech... cujus sanguinis pretium poterat abundare ad universa mundi totius redimenda peccata " ^. S. Hilarius non solum idem docet, sed etiam explicite afifirmat oblationem Christi fuisseomninohberam : " Maledi6lorum se ergo obtuHt morti, ut maledidlum legis dissolveret, hostiam se ipse Deo Patri voluntarie offerendo, ut per hostiam voluntariam maledi(5lum, quod ob hostiae necessariae et intermissse reatum erat additum, solveretur " ^.

(b) Attamen S. Hilarius^ forsan solus inter Latinos, alibi theoriae mysticcB favet, dicendo Filium Dei ex Virgine natum esse, " ut homo fadlus naturam in se carnis acciperet, perque hujus admixtionis societatem sandlificatum in eo universi generis humani corpus existeret " ^.

(c) Pauci etiam admittunt pretium redemptionis diabolo solutum esse. Ita S. Ambrosius^ : *' Pretium autem nostrae liberationis erat sanguis Domini Jesu, quod necessario solvendum erat ei cui peccatis venditi sumus". Alii, ut -S Hilarius^ Qt S. Pacianus ^^dicnnt diabolum, apparente infirmitate Christi deceptum, ejus morti operam commodasse, et, ob injustitiam ejusmodi, a juribus quas in homines acquisierat juste privatum esse.

1138. (d) Synthesim vero do6lrinae catholicae tradit 6". Augustinus. Redemptio est substitutio : " Non enim ipse ulla deli6la habuit, sed nostra portavit " 9. Pro liberatione nostvky pretium solutum est : " Ouo pro nobis solvente quod non debebat, a debitis et paternis et propriis liberati

^ De carne Christi^ 5; de baptismo^ il; de pudicitid, 22; de patientid^ 3; de resuj-rectione carnisy 53; de animd^ 40; de Jugd in persec^ 12; Journel, 370.

3 D^ Incarnat. domin. sacram., 60; De fide^ III, 87; In Ps. XLVIII, 13-15; P. Z., XVI, 833, 607; XIV, 1161.

6 Epist., 72, n. 8, P. L., XVI, 1245. — 7 l„ Ps. XLVIII, S. ^ Sermo de baptismo, 4. — ' Tradl. adv. Jud., 6.

sumus '* ^. Vere igitur vices nostras egit : " Suscepit Christus sine reatu supplicium nostrum, ut inde solveret reatum nostrum et finiret etiam supplicium nostrum " ^. Sacrificmm propitiatorium pro nobis libere obtulit : " Morte sua quippe uno vero sacrificio pro nobis oblato, quidquid culparum erat... purgavit, abolevit, exstinxit " 3. Non admittit quidem pretium diabolo solutum esse, sed fatetur eum deceptum et captivis suis juste privatum fuisse4. — Ita viam parabat scholasticae expolitioni hujus mysterii.

Antequam hanc exponamus, notandum est saltem a saic. VIo, in Hturgicis hymnis et precibus, commemorari redemptionem hominum per crucem : ita in hymnis Vexilla Regis et Pange lingua, sed praesertim in benedi6lione cerei paschaHs, ubi de Christo canitur : '* Qui pro nobis aeterno Patri Adae debitum solvit, et veteris piaculi cautionem pio cruore detersit ".

II39- 3° ^ •^'^^. ^^ ^d XIII, ducibus S. Anselmo et divo Thoma, synthetice et philosophice exponitur do6lrina de redemptione.

(A) Prior duo declarat s : (a) Cur Deus honio faClus sit; Omnis voluntas rationalis creaturae subje6ta esse debet voluntati Dei, et si hunc honorem debitum Deo non reddit, Deum exhonorat et erga divinam justitiam debitum contrahit, qaod toUi nequit vixix satisfactione qua pro contumeHa illata plus reddatur quam ablatum est. Atqui, ex una parte, necesse est ut omne peccatum satisfadlio aut poena sequatur et quidem secundum mensuram peccati; ex altera vero, homo hanc satisfa6tionem solvere nequit, ciim omnes paenitenti?e a6tus quos eHcere valeat jam sint Deo debiti, et insuper offensa Deo irrogata sit infinita. Ergo hanc satisfa6lionem solvere nequitnisi Deus-Homo : solus enim Deus infinitam offensamreparare potest, et quia satisfa6lio ab homine debetur, ab homine solvi debet.

(b) Quomodo Deus-Homo nos redemerit. Christus satisfacere pro nobis non poterat a6tibus oboedientiae et amoris quos per totura vitse su?e cursum peragebat, ciim hi omnes jam Deo debiti essent, sicut a6lus creaturarum; sed rnorte sud, quam, utpote innocens,

» De Tritiit., XIII, 21, P. Z., XLII, 1031. ' Cont. Faustum, XIV, 4, P. Z., XLII, 297. ^ De Trinit., IV, 17, P. L., XLII, 899. * De Trinit., XIII, 16-18, P. L., XLII, 1026 sq. ' Cur Deiis homo, P. L., CLVIII, 361-430.

subire non tenebatur, pro nobis abunde satisfecit^ cum libera acceptatio mortis sit infiniti valoris. Insuper hsec acceptatio, utpote a6lus supererogatorium, meritoria est; et, cum Christus non possit nbi mereri (ab initio enim omnia bona a Patre acceperat), nobis meruit, et convenienter quidem, quia fratres ejus sumus.

Redemptio igitur, juxta S. Ansehnum, pera6la fuit per vicariam satisfa^ionem qua Christus hbere nostra debita solvit, aequivalenter reparando offensam peccatis nostris Deo iUatam; necnon per ?fieritum ejus, quo bona per peccatum amissa nobis restaurat. Quae quidem do6lrina jam in Scriptura, praesertim apud S. Paulum, formahter imphcite continebatur, ideoque, statim ac scientifice exposita est, communiterfuitrecepta.

Hanc autem Anselmus nimisrigoroseexposuerat, nonnuUisetiam admixtis erroribus circa necessitatem redemptionis, data hypothesi peccati; quos correxerunt posterioris aevi theologi, prsesertim S. Thomas.

1140. (B) S. Anselmi dodtrinam non secutus est Abcelardus, sed, Socinianis prseludens, contendit nos per Incarnationem et passionem Christi justificari, quatenus ita ad amorem Dei provocamur. Cujus errores, a S. Bernardo ahisque impugnati, in C. Senonensi damnati sunt '. Postea Hugo a S. ViHore docuit, contra S. Anselmum, Deum ahter quam per satisfadlionem Christi, potuisse nos salvare "". P. Lombardus lucidius exponit vicariam Christi satisfactionem, quse tamen nos a psenitentia et amore minime dispensat^. Alexander Alensis synthetice et fuse S. AnsehTcii do61;rinam exponit, sed redemptionis necessitatem attenuatl S. Bonaventura docet redemptionem non fuisse necessariam, sed divin^e misericordise consentaneam;Christum quahbet a6lione aut passione nos hberare potuisse,-sed convenientius ffiorte^ quse est perfeflissima amoris exhibitio, et qua tahs Patri magis acceptabihs^

1141. (C) Quidquid veri erat in antecessorum theoriis, 6". Tfionias digessit, sedulo vitans errores in quos nonnulli inciderant, do6lrinamque tradidit quam, post eum, omnes fere theologi, saltem quoad praecipua pun6la, amplexi sunt; qu^e sic breviter contrahi potest :

(a) Posito protoparentis peccato, redemptio generis humani non erat necessaria^ sed conveniens ^ (supra, n. 1 1 14); decebat etiarn, sed non necessarium erat Deo satisfactio-

nem offerri, et quidem per incarnationem ^ et passionem * Filii Dei (nn. 1115, 1148).

(b) Christus, qui, ex speciali ordinatione Dci, cai^Jut morale nostrum constitutus est, nomine nostri egit, salutemque nostram passio ejus causavit per modum redemptionis (n. 1128) meriti, satisfa6lionis (n. 1149) et sacrificii (n. II 84 sq.), non quidem ut causa principalis sed ut causa instrumentalis.

(c) Perfe6la fuit redemptio, sive consideratur in caitsd scilicet Christo, cujus adliones, vi unionis hypostaticse, infinitum habebant valoi^em et qui immensas passiones Hbere ex amore et oboedientia sustulit 3; sive consideratur in effeclibus suis quoad nos (nn. 1155 sq., 1168 sq.)

§ III. CONCORDIA HUJUS DOCTRIN^ CUM RATIONE^

1142. Status quaestionis. (A) Fatemur equidem dogma redemptionis esse ;;/j/j.f^r/^;//, ideoque supra rationem. Jam tempore Apostolorum, Christus crucifixus erat " Judsis scandalum, Gentibus autem stultitia"5; et in Catechisnio Concilii Tridentini legitur : " Si quid aliud humanae menti et intelHgentiae difficultatem affert, certe crucis mysterium omnium difficiliimum existimandum est; vixque percipi a nobis potest, salutem nostram ex cruce ipsa, et ex eo, qui pro nobis ligno illi affixus est, pendere ".

(B) Liberales autem contendunt, post Socinianos, doctrinam de redemptione esse rationi contrariam : (a) Dei bonitati adversatur qui gratuito ex amore condonat nostra deli6la; (b) falso ei tribuit vindi6l(E sensus; (c) immo justitiam violat, innocentem pro reo puniendo et quidem poena mortis; (d) ordinem moralon pervertit^ physicis tormentis tribuendo redemptionem quae caritati et exemplo Christi adscribi debet^. Contra quos sit sequens thesis :

• Sum. iheoL, 3, q. I, a. 2. ^ Ibid., q. 46, a. 1-4. 3lbid., q. 46, a. 5-12. 4 J. Riviere, op. cit., p. 15-27; 489-498. s/C^r., I, 23.

^ Ita, inter alios, A. Sabatier, op. cit., pp. 23, 39, 53, 95, 99, 102, 105 et passim.

1143. Thesis la : Probari nequit catholicum dogma redemptionis rationi repugnare. Certum est.

Praenotamus praefatas difficultates aliquo modo valere contra systema Lutheri et Calvini in quo dogma redemptionis deformatmn fuerat (supra, n. 1119), non autem contra do6lrinam cathoh*cam superius expositam, quahs per novem et decem saecula ab Ecclesia proposita et a viris profundissimo ingenio praeditis credita fuit.

1144. (A) Do6lrina nostra 71071 advei^satur Dei bo7iitati nec gratuitce condonatio7ii peccatoru7n, (a) Ex textibus enim Scripturae et Patrum jam allatis patet redemptionem esse primario opus caritatis et 77iisericordicB : sic enim Deus dilexit mundum ut FiHum suum unigenitum daret; Christus ipse, cum adhuc inimici essemus, dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis, et quidem Hbere; ita nos provocat ad amorem, et reapse se hostiam immolando in cruce, omnia corda trahit ad seipsum. (b) Neque dogma cathoHcum adversatur gratuitati Redemptionis nostrae; Deus enim minime tenebatur PlHum suum nobis dare, sed satisfa6lionem personale77i exigere poterat, ciim offensa ipsi irrogata constitueret, ex parte nostri, pe7^sonale debitum ; gratuito igitur misit FiHum suum ; gratuito ejus satisfaclionem pro nobis accepit, et in hoc sensu re6le S. Paulus dicere potuit ^ : " Justificati g/^atis per gratiam ipsius, per redemptionem quse est in Christo Jesu ". Gratuita igitur est redemptio ex parte nostrt^ non autem ex parte Christi, qui pretium redemptionis pro nobis solvit.

1145. (B) Dogma cathoHcum 7ninime supponit in Deo i^iordinatos vindiHce se^isus^ quales saepe existunt in homine, sed solum justitia77i quae in omni superiore, sed praesertim in Deo, existere debet. Quando enim Deus offenditur, eo ipso lex naturaHs violatur, et vera injustitia committitur ; atqui violatio legis ex se postulat reparationem quamdam, ut ordo violatus reparetur, et reus a peccando arceatur. In casu autem nostro, DeUs, nedum vindi6la inordinate moveatur, peccatores diHgere non cessat, et misericordia

motus, eis medlum efficaclssimum praebet ut dlvinae justltlae plene satlsfacere valeant, quln et ipsi dira subeant tormenta.