Nn. 1146–1196

1146. (C) Nec justitia violatur^ innocentem pro reo puniendo poena mortis. A6lus enlm redemptionls non fuit damnatio innocentls pro reo, sed acceptatlo oblatlonis quam perfecit homo, ex hominibus assumptus, et pro hominibus constitutus, dum seipsum san6lum, innocentem, impollutum obtulit pro fratrum peccatorum salute. Quomodo autem haec innocentls spontanea oblatio vitam reis obtinuerlt, non equldem intelliglmus, et hoc est divinae justitlae arcanum, humanls mentibus absconditum. Unum autem perspicere valemus, non esse contra justitiam nec bonitatem Dei quod tam sublime sacrlficlum, ad tantam dlgnitatem homines extollens, Supremus vitae ac mortis dominus ratum habuerit, immo et postulaverlt ab eo qui solus offerre id potuit.

1147. (D) Ordo moralis non pervertittir^ redemptionem tribuendo physicls Christi tormentls potius quam ejus caritati et oboedlentlae. Hic sane fult antlquorum Protestantium conceptus, sed cathollco dogmati imputari non debet. Ut plurles enlm anlmadvertimus, theslm probando (nn. II 26, II 27, II 32, etc), Scrlptura et Patres morti quidem Domini adscrlbunt Hberationem nostram, sed morti ex oboedientid et amore libere susceptce^ et ex tmione hypostaticd infinitum valorem consequenti, non autem morti physice tantum spe6latoe. — Haec igltur, sicut et ah^ae difficultates, genulna dogmatls expositlone solvuntur.

1148. Thesis 2a .- Redemptio per mortem piacularem Christi omnino conveniens est'.

(A) Ex parte Dei, cujus sapientia optime manifestatur in hoc mysterio, ex eo quod jura justltlae et misericordiae perfe<5le conciliare potuerlt, ex un^ parte, aequlvalentem satisfa6lionem et reparationem ordinls laesi exigendo, et ex altera, miseris hominibus parcendo.

(B) Ex parte Christi^ qul, pro nobls satisfaciendo, suam eximlam caritatem erga nos manifestat, et ita amorem nos-

trum sibi conciliat; et insuper nova munera Mediatoris inter Deum et homines ac Supremi Pontificis perfe6lissime adimplerido, majorem sibimetipsi gloriam acquirit : " Nonne oportuit Chiristum pati, et ita intrare in gloriam suam " ^ ?

(C) Ex parte Jiominuin, qui peccatum fugere discunt, videndo quanta reparatio sit necessaria ad illud delendum : " empti enim estis pretio magno"^, — Pra^terea hoc ad majorem dignitatem hominis cessit ut, sicut homo a diabolo vi6lus fuerat, ita etiam homo esset qui diabolum vinceret; et ita diabolus maximam confusionem experitur, eo quod ab illa humana natura vinciturquam in paradiso vicerat.

Art. II. Corollaria de dotibus Redemptionis.

Ex diclis in thesi tria deducuntur corollaria : i° Christum ncs redemisse per modum satisfa5lionis et meriti; 2° hanc redemptionem esse universalem; 3° eamdem qss^ perfe^am^ id est, condignam et superabiindantem,

§ I. De redemptione per satisfactionem

ET MERITUM.

1149. Per peccatum Adae, Deus fuerat offensus, et homo gratid san^ificante ceterisque donis supernaturaUbus/r/z/rt:tusr per redpmp^ionem, Christus Dei offensam vicarid satisfa6lio7ie reparat, et bona amissa pro nobis merendo restituit.

I. De vicaria satisfaclione Christi.

1150. i^ Declaratur. Satisfa6lio in genere Qst rei debitae integra sohitio. Satisfa^lio autem moralis, de qua hic agitur, est redditio libera honoris cequivalentis ad compensandam injuriam alteri illatam, Dicitur : (a) redditio^ quia est a6lus justitiae et veluti restitutio qusedam; (b) //^^m, quia honor reddi non potest sine Hbero consensu voluntatis; (c) honoris cBquivalentis, quia satisfa6lio proprie di6la, prout distinguitur a condonatione, CBqualitatem postulat inter opus satisfa6lorium et offensam; (d) ad compensandam injurianty ut sic distinguatur a merito quod dire6le ad praemium ordinatur.

Satisfa6lio Christi dicitur viaxria^ quatenus, loco nostri patiendo, vices nostras egit.

1151. 2° Probatw/. Ckristum p7'o nobis satisfecisse saiisfaclione vicarid (A) colligitur ex di^lis in thesi. Ille enim proprie satisfacit qui exhibet ofifenso tantum honoris quantum per offensam ablatum fuerat. Atqui Verbum incarnatum, ex oboedientia et caritate, patiendo et moriendo pro nobis, Deo obtulit honorem immensi, immo infiniti valoris, cum valor a6lionum pendeat ex dignitate agentis.

(B) Declaratum est in Symbolis et Conciliis, v. g., Ephesino, can. 10 : " Obtulit seipsum pro nobis in odorem suavitatis Deo et Patri" ^; et Tridentino : " Sua san6lissima passione in ligno crucis nobis justificationem meruit, et pro nobis Deo Patri satisfecit " 2. Hic enim, etsi vox non invenitur, vicaria satisfa^lio designatur quoad sensum, ubi dici- \x\x pro nobis satisfecit^.

II. De merito Cliristi.

1152. 1° Notio. (A) Meritum in genere, seu opus meritorium, est omne opus praemio dignum; meritum autem supernaturale est opus supernaturale pro Deo fa6lum, ex quo, posita divina ordinatione, oritur jus ad supernaturalem retributionem. (B) Duplex distinguitur : (a) meritum de condigno, quod proportionatur praemio obtinendo, et cui proinde ex justitid, vel saltem ex fidelitate, prsemium debetur 4; (b) meritum de congruo, quod ex se non proportionatur prsemio, et cui proinde solum ex decentid praemium debetur s.

1153. 2° Existentia : De fide est Christum pro nobis gratiam meruisse, ut constat ex Tridentino : " Si quis dixerit homines sine Christi justitia, per quam nobis meruit, justificari, A. S. ". Cf. supra, n. 11 11.

3 Theologi C Vaticani hunc paraverant canonem, ad rem explicite definiendam : " Si quis non confiteatur ipsuni Deum Verbum in assumpta carne patiendo et moriendo pro peccatis nostris potuisse satisfacere vel vere et proprie satisfecisse, A. S."

^ 'Exjnstitid, si opus ex se adaequat prsemium; fn fidelitale, si proemium, etsi superans opus, infallibiliter tamen conceditur \ pi-omissio7iis farTtK.

s De merito fuse agilur in Tr. de Gratid.

Colligltur insuper ex di6lis : saepe enim Scriptura ct Patres asserunt Christum nobis restituisse bona per peccatum amissa, prsesertim vero gratiam.

Infertur etiam ex eo quod Christi a6lionibus insunt omnes conditiones ad meritum requisitae. Hae enim sunt, ex parte agentis, staUis vice et grati(^; ex parte operis, libertas, honestas ac supernaturalitas ; ex parte Dei, promissio praemii. Porro : (a) Christus erat viator, ac proinde in statu merendi, tum ex parte corporis quod nondum glorificabatur, tum ex parte inferioris animae, quae non fruebatur dele6latione ex visione beatifica promanante; aliunde erat in statu graticu, immo ^t plenus gratid (n. 1088); (b) ejus opera erant libera^ honesta, szcpernatiiralia, propter Deuin fa5la/]\XYX^. illud : " Quae placita sunt ei facio semper"i; immo eadem opera, propter dignitatem personae erant praemio proportionata; (c) tandem aderat promissio divina, vi cujus pro nobis mereri poterat, utpote caput morale nostrum, juxta illud Isaiae : " Si posuerit pro peccato animam suam, videbit semen longaevum " ^.

III. De duratione satisfactionis et meriti Ghristi.

1154. (a) Christus satisfacere et mereri incoepit, juxtacommunem sententiam, a primb instanti InGarnationis : " Ingrediens mundum dicit : hostiam et oblationem noluisti... tunc dixi : ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam"3;talis enim ob^atio non solum satisfadloria, sed etiam Deo grata fuit ac proinde meritoria. (b) Insuper, per totam suam vitam, sine intermissione satisfecit et meruit per omnes adtus humanos quos exercuit, cum liber esset in a61:ibus suis, saltem circa circumstantias, et aliunde a6tiones ipsius, ex didlis, haberent omnes conditiones ad satisfa(5tionem et meritum requisitas. Hinc, dum varia mysteria, quae mortem ejus praecesserunt, mente recolimus, cogitare juvat non solum exemplis sed etiam gratiis^ quas per hujusmodi a(5liones nobis meruit, nos ad ejus imitationem potenter provocari. (c) Sed praesertim .satisfecit et meruit ^Qx passionem et ^nortem suam, qu?e, positiva Dei ordinatione, ad complendum redemptionis opus ordinatoe luerant;hincsalus nostra sa?tguini et inorti ejus maxime adscribitur : " Sanguis J. Christi Filii ejus emundat nos ab omni peccato"; " non corruptibilibus auro et argento redempti estis..., sed pretioso sanguine quasi agni immaculati Christi " ■». (d) Christus autem non meruit post mortem : narn

ad meritum requiritur status vive^ qui, juxta ordinationem divinam, ipso instanti mortis desinit.

§ II. De universalitate redemptionis.

Christi redemptio universalis fuit : 1° quoad omnes homu nes; 2° quoad omnia peccata; 3° quoad omnia bona per peccatum amissa.

I. De universalitate redemptionis quoad homines ^

1155. Status quaestionis. Hac de re errarunt : (a) PrcBdestinatiani (saec. IX), et Calvinistce qui docuerunt Christum pro solis prasdestinatis mortuum esse; (b) Jansenistce^ qui contendebant semipelagianum esse dicere Christum pro omnibus omnino hominibus mortuum esse, cum revera non meruerit omnibus gratias vere ad salutem sufficientes. — Vasqiiez autem paucique alii theologi docuerunt Christum non pro eis mortuum esse qui moriuntur antequam baptizari possint. Ut ea quae de fide sunt aut certa ab incertis secernamus, tres erunt propositiones.

1156. 1° Christus mortuus est pro omnibus fidelibus, etiam pro iis qui non sunt praedestinati. De fide est ex Tridentino dicente^ : " Verum, etsi iWe J>7^o onmibus mortuus est^ non omnes tamen mortis ejus beneficium accipiunt".

Sensus est Christum satisfa6lionem et meritum obtulisse ut omnes et singuli, saltem fideles, gratiam accipere possent cselumque pertingere, si tamen conditiones ex parte ipsorum requisitas adimpleant.

(A) Scripturd. (a) S.Paulus aperte declarat Christum esse salvatorem omnium, prsesertim fidelium : " Qui est salvator omnium hominum, maxijne fidelium" 3. (b) Insuper manifeste supponit Christum mortuum esse etiam pro iis qui non prsedestinantur : " Noli cibo two perdere illum pro quo Christus mortuus est " 4; supponit igitur Christum etiam mortuum esse pro iis qui perdi possunt, id est, qui non praedestinantur.

• Cum hcec qurestio affinis sit qucestioni de voluntate salvifica Dei, plerique theologi de ea non disserunt nisi ubi de prsedestinatione. Hanc tamen fuse pertracflant Petavius, 1. XIII, c. 1-16; Stentrup, SoterioL^ th. 31-34. Lege etiam qu?e diximus de Deo Uno, n. 511 sq.

(B) Traditione : (a) Legitur enim in Symbolo : " Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendit de caelis, crucifixus etiam pro nobis "; atqui omnes fideles, etiam non praedestinati, tenentur recitare Symbolum ; ergo Christus mortuus est pro omnibus, etiam non praedestinatis. (b) Propositio Jansenii : " Semipelagianum est dicere Christum pro omnibus hominibus mortuum esse ", damnata est uti " falsa, temeraria, scandalosa, et, intelle6la eo sensu ut Christus pro salute duntaxat praedestinatorum mortuus sit, impia, blasphema, contumeliosa, divinae pietati derogans et haeretica " ^.

1157. 20 Christus mortuus est pro omnibus infidelibus, saltem adultis. Certum est et fidei proximum.

(A) Script. : (a) Ex textibus in quibus modo generali asseritur Christum pro omnibus indiscriminatim satisfecisse V. g. : " Ipse est propitiatio pro peccatis nostris, non pro nostris tantum, sed etiam pro totius mundi " ^. (5) Ex speciali textu S. Pauli 3 : " Obsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes, orationes... pro omnibus hominibus, pro regihns et omnibus qui in sublimitate sunt... Hoc enim bonum et acceptum est coram Salvatore nostro Deo, qui omnes homines vult salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire... Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit redemp.ionem semetipsum pro omnibus", i) Ex contextu apparet vocem omnibus comple6li etiam infideles, quia in versiculo secundo agiturderegibuset magistratibus hujus temporis, qui adhuc infideles erant. 2) Aliunde agitur de iis qui ad agnitionem veritatis venire indigent, et proinde qui fidem nondum habent.

Nec opponi possunt verba Christi'* ** Ego pro eis rogo, non pro mundo rogo"; nam postea addit : " Non pro eis autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me... ut credat mimdus quia tu me misisti " (20); ex quo apparet eum pro mundo orasse, non quatenus malus est, sed ut fidem acciperet.

(B) Damnata est ab Alexandro VIII sequens propositio : " Christus dedit semetipsum oblationem Deo pro omnibus

et solis fidelibus ". Ergo certum est Christum non esse mortuum pro solis fidelibus sed etiam pro infidelibus '.

1158. 30 Christiis vere mortuus est etiani pro parviilis^ qui haptizari non possunt, quatenus eis meruit gratiam baptismi, dependenter tamen a causis secundis quae aliquando impediunt ne baptismus conferatur. Ita communiter contra

Vasquez.

(a) Nullibi enim Scriptura excludit parvulos a beneficio redemptionis, sed asserit modo generali Christum pro omnibus mortuus esse. (b) Insuper S. Paulus docet omnes justificari et salvari per Christum, sicut omnes in Adamo peccaverunt : " Si enim unius deli6lo multi mortui sunt, multo magis gratia Dei in plures abundavit " ^; atqui parvuli de quibus agitur vere in Adamo peccaverunt.

Ergo cum S. Augustino 3 dicere licet : ** Numquid parvuli homines non sunt, ut non pertineat ad eos quod di6lum est : vult omnes salvos fieri"?

Si igitur parvuli non pauci reapse non baptizantur, id provenit ex causis secundis quas miraculose cohibere Deum non decet.

II. De universalitate redemptionis quoad peccata.

1159. 1° Christus vere satisfecit pro omnibus peccatis, sive originali, sive actualibus, humani generis. Propositio est de fide pro peccatis fidelium, certa pro peccatis infidelium, comm?miter a.dm\ss3, pro originali peccato parvulorum.

(A) Script. (a) Expresse enim asseritur modo generali Christum nos liberasse ab omnibus peccatis : " Qui dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret ab omni i?tiquitate "... " Sanguis Jesu Christi emundat nos ab omni peccato " ^ (b) Insuper specialiter declaratur Christum mortuum esse pro peccatis commissis sub Veteri Testamento : " In redemptionem earum praevaricationum quae erant suh priori testamento "s.

^ Jam Coucil. / Carisiacuni contra Prgedestinatianos idem declaraverat : " Christus Jesus, sicut nuUus homo est, fuit vel erit, cujus natura in illo assumpta non fUerit, ita nulUis est, fuit vel erit homo, pro quo passus non fuerit; licet non omnes passionis ejus mysterio redimantur ". Denzing'., n. 319 (282).

(B) Ratione theologicct. Ex di6lis supra, Christus est Redemptor et Salvator omnium hominum; atqui non potest vere hunc titulum mereri, nisi satisfecerit pro o?nnibus peccatis; si enim unicum peccatum esset pro quo non satisfecisset, eo ipso unus saltem homo esset, cujus Redemptor dici non posset.

1160. 2° Christus nos liberavit non solum a culpa, sed etiam a reatu poenss, quatenus solvit pretium sufficiens ad toUendam omnem poenam peccato debitam, dummodo tamen per fidem et caritatem passioni ejus communicemus.

(a) Christus, pro nobis satisfaciendo, nos ab inferno liberavit^; atqui liberatio ab inferno importat saltem hberationem a poeni seterna; ergo. (b) Insuper satisfa6tio Christi est infiniti valoris; atqui satisfacSlio infiniti valoris non solum maculam peccati, sed etiam omnem poenam peccato debitam tollere potest, eo magis quia peccatum inter aha importat reatum ad poenam.

Attamen de fadlo poena illa non toUitur, nisi nobis apphcentur satisfa6liones Christi; quod fit per Sacramenta, Sacrificium Missae, fidem, caritatem aliaque christianse vitse opera.

1161. Scholion. Etsi satisfa^io Christi in se perfe^issinia fuii et universalis, necesse est ut adulti Christum patientem imitentur^ et cu?n eo pro peccatis suis per bona opera satisfaciant, si salvi fieri velint. Certum est contra Protestantes, qui ita extollunt satisfa- (5tionum Christi perfecStionem ut, juxta ipsos, nuUa remaneat peccatoribus obligatio satisfaciendi, et sola fides sufficiat ut Christi satisfa6liones et merita nobis applicentur''.

(a) Christus enim aperte declarat nullum posse suum fieri discipulum, proindeque salvari, nisi tollat crucem suam : *' Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, tollat crucem suam, et sequatur me " 3 • item S. Petrus nos edocet Christum passum esse, ut sequamur vestigia ejus ^»; et iS. Paulus manifeste supponit nos non posse cum Christo coronari, nisi cum illo patiamur : " Heredes quidem Dei, coheredes autem Christi, si tamen compatimur ut et conglorificemur "^; hinc de se ipso dicebat : " Qui nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea pro corpore ejus quod est Ecclesia " ^ Porro haec tes-

** Qui eripuit nos de potestate tenebraruni, et transtulit in regnum Filii diledlionis suse, in quo habemus redemptionem per sanguinem ejus, remissionem peccatorum... Et vos cum mortui essetis in delidlis... convivificavit cum illo, donans vobis omnia delicia; delens quod adversus nos erat chirographum decreti, quod erat contrarium nobis, et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci " {Col, I, 13; II, 13-14.) Cf. S. Th., q. 49, a. 3-5.

^ Cf. Moehler, Sy?nbolik, § XXI-XXII; Stentrup, Soterioly th. 8; Bossuet, Exposilion de la Foi cathoL, VIII.

timonia, aliaque multa qusereferre possemus, clare evincunt passionem Christi, licet in se completam, a nobis esse complendam, quatenus debemus, ut membra ejus, capiti nostro configurari, sequendo vestigia ejus, tollendo crucem nostram, passionesque mortificando, ut sic merita et satisfa6tiones ejus nobis applicentur; ergo non sufficit fides, licet libenter fateamur eam esse prorsus necessariam, ita ut opera, sine fide pera6la, ad salutem inutiiia sunt.

(b) Nec dicatur per hoc injuriam fieri satisfadtionibus Christi; valor enim satisfadlorius et meritorius a6lionum nostrarum ab ejus satisfadtionibus derivatur, et ad ejus gloriam conducit : '' Cum enim, ut ait Tridentinum, ille ipse Christus Jesus tanquam caput in membra, et tanquam vitis in palmites in ipsos justificatos jugiter virtutem influat " ', non magis detrahunt opera bona nostra a satisfa6lione Christi quam palmites a gloria vitis detrahunt frudlus bonos ferendo; immo, ut ait Suarez'', " hoc ipsum magis extoUit merita et satisfa6lionem Christi, et ostendit ejus efficaciam, quia non solum satisfecit pro nobis, sed etiam nos facit cooperatores suos, vel ad nostram salutem, cum ad illam disponimur et pro peccatis nostris satisfacimus per ejus gratiam, vel ad ahenam, cum aUis appUcamus sacramenta vel satisfa6tiones ".

III. De universalitate redemptionis quoad meritum.

Per peccatum originale homo amiserat : 1° bona supernaturalia, scilicet gratiam et gloriam; 2^ bona praeternaturalia, scilicet immunitatem ab ignorantia, concupiscentia, dolore et morte. Christus per merita sua haec bona nobis restituit sed gradatim, qusedam in praesenti vita, quaedam autem in altera.

1162. 1° Quoad bona supernaturalia. (A) Quoad gratiam. Christus sufficienter^ otnnibus hominibus meruit sive g-ratiam habitualem (seu justificationem), sive gratias a^uales quae justificationem praeparant aut consequuntur. Certum est.

^ Disp. IV, secfi:. 3, n. 10; cfr. Oxenham, op. cit., c. 7, p. 325. Merito igitur ait Trident. (sess. XIV, c. 8) : " Omnis gloriatio nostra iii CJirisio est : in qiio vivimus, in quo meremur, in quo satisfacimus, facientes frudlus dignos paenitentige, qui ex illo vim habent, ah illo offeruntur Patri, €i per illum acceptantur a Patre ".

3 Dicitur sufficienler, non efiicaciter, quia Cliristus meruit quidem ut omnibus gratise ofFerrentur sive proxime sive mediate; sed gratiae hujusmodi repelli possunt et revera a nonnuUis propria culpa repelluntur, ut fusius in 7V, de Gratid declaratur.

(a) Script Quoad gratiam habiiiialem^ constat ex textibus supra citatis de satisfanione, ubi declaratur nos justificatos fuisse per Christum : justificatio enim fit per gratice infusionem. Quoad gratiam habitiialeui et a^ualef^i : " Qui benedixit nos in omni benedictione spirituali in caelestibus in Christo Jesu "^; jamvero in hoc textu declaratur Deum eifundere super nos omnem spiritualem benedictionem, id est, omnem gratiam habitualem et a6lualem, ob merita Christi. (b) Quod confirmat Tridentinimi ^ / " Christus sua sanctissima passione in Hgnocrucis nobis justificationem meruit " ; jamvero qui meretur justificationem eo ipso meretur gratias a(ftuales ad illam obtinendam vel conservandam. (c) Constat insuper ex praxi Ecclesise, qu?e omnes gratias postulat per merita Christi dum dicit in fine orationum : Per Dominum nost7'um Jesum Christu?n.

1163. (B) Quoad gloriani. Christus sufficienter 7iteruit oinnibus hominibics vitam (jeternam^ id est gloriam tum animai tum corporis.

Probatur : " Consummatus, fa6lus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis cete^-nce " ... *' Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur " ^. — Aliunde nobis merendo gratiam,quae est medium essentiale ad vitam 8eternam,hanc etiam meruit.

N. B. Christus nobis etiam meruit bona naturalia^ quatenus ad salutem inserviunt. Etenim bona naturalia, quatenus ad salutem utilia, eo ipso sunt aliquo sensu grati^ Dei.

1164. 20 Quoad bona praeternaturalia. Haec sunt immunitas ab ignorantia, concupiscentia, dolore et morte.

Circa quse tria statuuntur : (A) Christus non meruit ut hcBC hona nobis restituerentur in prcesenti vitd.

Nam (a) lugenda constat experientia nos, etiam post Redemptionem, ignorantise, concupiscentise, doloribus mortiquesubditos esse. (b) Insuper decebat nos proprise nostrse saluti cooperari, vestigia Christi subsequendo, ut didtum est supra, n. 1161.

1165. (B) Christus tamen meruit ut ignorantia, concupiscentia etdolores nobis non dominarentur in prcesentivitd.

Nam (a) ex una parte dedit nobis patienti?e exemplum, quo incitamur ad patienter tolerandos omnes illos defedtus et dolores; (b) et insuper meruit ut dolores, quos patimur in praesenti vita, gloriam nostram in coslo augerent, juxta illud S. Pauli : '' Gloriamur in tribulationibus, scientes quod tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio vero spem " ... " momentaneum et leve tribulationis nostrae seternum gloriae pondus operatur in nobis " ^

^ Ephes., I, 3. — ^ Sess. VI, cap. 7. — 3 Hebr., V, 9; / Cor., XV, 22. 4 Rom., V, 3-4; // Cor., IV. 17.

(C) Tandem Christus meruit ut omnes illae infirmitates tollerentur in alterdvitd. Nam meruit pro omnibus vitam aeternam et visionem beatificam, quae omnem infirmitatem excludit.

1166. Scholion. (a) Christus sibi meruit tum gloriam corporis tum nominis exaltatione^n. — Scriptura enim aperte declarat Christum propter passionem suam glorificatum fuisse : " Videmus Jesum propter passionem mortis, gloria et honore coronatum " '; atqui hic agitur de gloria corporis, quia Christus jam ab initio possidebat gloriam animge seu visionem beatificam.

(b) Christus etiam meruit proprii nominis exaltationem, scilicet, gentium adorationem, Ecclesiae su3e diffusionem, uno verbo omnes honores quos jam accepit aut accipiet. Nam, post relatas ejus humihationes et passiones, S. Paulus addit : " Propter quod et Deus exaltavit illum, et donavit ilU nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu fledlatur "^

(c) Christus non meruit sibi gratiam habitualem velanimce gloriam. Ita communiter. Nam, ex di6lis, haec omnia ab initio habuit tanquam sibi debita propter unionem hypostaticam : atqui quod habetur ab initio tanquam ahquid debitum, non potest amphus mereri.

§ III. De perfectione redemptionis Christi 3.

I167. Quse perfe6lio comple6litur satisfa6lionem et meritum, etsi theologi prsesertim de priore agere solent.

Ratione perfe6lionis, satisfa^io triplex esse potest : 1° Congrua seu insiifficiens aut imperfe^a^ quae non proportionatur debito, sed solum viribus satisfacientis : v. g., aliquis debet centum nummos, et solvit tantum quinquaginta, quia pauper est. 2° Condigna seu cequivalens, quse proportionatur gravitati offensse, ita ut tantum honoris reddatur quantum ablatum fuerit. Quando autem satisfa6lio, in se insufficiens, acceptatur tamen a persona Isesa, tunc vocatur

^ Fhilip., II, 9-10. Optime animadvertit S. Thomas (in h. loc.) triplicem hic commemorari exaltationem Christi triplici humilialioni respondentem : (a) gloriavi resurgentis " exaltavit illum " quae respondet exinanitioni ejus " exinanivit semetipsum "; (b) nofificatiojtem divinitaiis " donavit illi nomen... ", quse respondet humihtati qua divinitatem suam celaverat " formam servi accipiens "; (c) reverentiain totius creaturse " omne genu fledlatur ", quae opponitur humilitati opprobria sustinenti " humiliavit semetipsum fa(5lus oboediens usque ad mortem "...

3 Cf. S. Thom., q. 48, a. 2; Suarez, de Incarnat.^ disp. IV, se^t. JII-VI; Salmantic, disp. I, dub. VI; Legrand, diss. VIII, c. 3; Billuart, diss. XIX, a. 5-8; Stentrup, Soteriol.^ th. 7-12; Franzelin, th. 47.

EXISTENTIA ET DOTES REDEMPTIONIS. V49 ceqtiivalens extrinsece^ seu ex acceptatione personae Isesae. 3° PerfeHa seu ad stri6los juris apices^ quae non solum est aequivalens ex parte materiae, sed est perfe6la etiam ex parte formae, scilicet fit : (a) ad alterum; (b) ex bonis propriis; (c) ex bonis alias indebitis; (d) tandem ita ut creditor teneatur hanc satisfa6lionem acceptare. — Meritum autem perfe6lum dicitur quando est de condigno^ n. 1152.

Duo probabimus, redemptionem Christi esse 1° vere cequivalenteni; 2° ad stri6los juris apices,

I. Redemptio Christi fuit vere aequivalens.

Ut certa ab incertis secernamus, exponemus : i^ Quid sit certum; 2° quid controvertatur,

1168. 1° Certum est redemptionem Christi esse in genere aequivalentem, immo superabundantem. Hoc enim declarat Clemens VI ^ : " Non corruptibilibus auro et argento, sed suiipsius agni incontaminati et immaculati pretioso sanguine nos redemit : quem in ara crucis innocens immolatus non guttam sanguinis modicam, quae tamen propter unionem ad Verbwn pro redemptione totius humani generis suffecisset, sed copiose velut quoddam profluvium noscitur efifudisse "; et infra addit thesaurum a Christo acquisitum esse infinitum^ propter infinita ejus merita; ergo aequivalenter, immo superabunde nos redemCt.

(A) Script. " Non sicut deli6lum, ita et donum... ubi abundavit deli6i:um, superabundavit gratia"; " In quo habemus redemptionem per sanguinem ejus, secundum divitias gratiae ejus, quae superabundavit in nobis " ^ . Jbi expresse declaratur redemptionem Christi- non solum esse deli6lo proportionatam, sed etiam superabundantem.

(B) Tradit. Patres hanc do6lrinam luculenter afifirmant et comparationibus illustrant.

Unus audiatur Chrysost07?ius^ qui citata verba S. Pauli exponens, ait : " Quemadmodum ergo, si quis decem obolos debentem in carcerem conjiciat, nec ipsum solum, sed cum eo pariter conjugem ipsius, et filios et servos illius causa, tum alius venriens non deceni obolos tantum numerat, sed innumera talenta auri largiatur, ac vinc-

tum ipsum in palatium introducat, et in supremi magistratus solium..., non jam foenerator mentionem facere amplius possit decem obolorum illorum, ita et in nobis fadtum est : nam multo plura quam debebamus persolvit Christus, et tanto plura quanto stillam exiguam immensum pelagus excedit " '.

I169. 2° Controvertitur autem utrum satisfa6lio Christi sequivalens ex se an tantum ex acceptatione divind fuerit.

Scotistce contendunt redemptionem Christi in se fuisse insufficientem, et non posse dici sequivalentem nisi quia ut talis a Deo acceptata fuit. Ratio eorum est quia adliones Christi sunt finiti vaioris.

ThomistcB autem, et cum illis omnes fere theologi, docent satisfa6lionem Christi ex se fuisse non solum aequivalentem, sed superabundantem,et illa sententia nobis omnino amplectenda videtur ^, probaturque :

(A) Scripturd. Nam, ex di6lis, S. Paulus vocat redemptionem Christi simpliciter superabundantem; atqui praeposterum esset eam ita appellare, si in se prorsus insufficiens, sequivalens non fieret nisi ex acceptatione Dei. Nemo enim dicet debitorem superabunde satisfecisse, qui, centum nummos debens, quinquaginta tantum solvit, etsi creditor hanc insufficientem solutionem acceptavit.

(B) Tradit. Clemens V/y in Bulla supradi6la, asserit redemptionem Christi esse superabundantem ex ipsd unione hypostaticd ; atqui quod est superabundans ex unione hypostatica non potest dici sufficiens ex sola acceptatione et con-, donatione Dei. Insuper S. Pontifex manifeste supponit merita Christi esse infinitay ideoque ex se superabundantia.

(C) Rat. Theol. Satisfa6lio Christi fuit ex se cequivalens, immo et superabundanSy utpote infiniti valoris. Nam adiionum valor primario pendet a dignitate personcc agentis 3, et secundario a pretio rei oblatce; atqui persona agens, seu Christus, est persona vere infinita; ergo quidquid agit, infiniti valoris est. Item res oblata fuit ipse Christus, " qui dedit redemptionem semetipsum pro omnibus"'»;

^ " Illam (sententiam Thomistarum) existimo ita certam, ut contraria nec probabilis, nec pia, nec fideisatis consentanea videatur " (Suarez, disp. IV, secfl. 3, n. II).

3 Quod illustrari potest comparatione : obsequium quod 'redditur a duce pluris habetur quam si a plebeio prsestatur; si fit a rege, pluris adhuc sestimatur : si vero a personS. infinita, erit simpliciter infinitum (Cf. Salmant, 1. c, n. 171)«

atqui Christus, utpote Deus-homo, est persona infinita; ergo res oblata infiniti pretii est. Patet ergo ejus adtiones esse infiniti valoris, et quidem ex duplici capite. — Jamvero peccatum infinitum est solummodo sub uno respe6tu, scilicet ratione personse offensae; atqui quod est infinitum sub dupHci respecSlu superat illud quod infinitum est sub uno tantum respe(5lu. Ergo.

Praiterea peccata non habent gravitatem infinitam nisi quia ratione offensae w^/-^/??^;' afficiunt Deum; dum satisfadtio Christi est simpUciter infinita ex conjun^tione/z^j^^/V^cum persona infinita; porro talis conjundlio non potest non afferre modum infinitatis excellentiorem quam infinitatem moralem peccati; ergo.

1170. Nec dicatur ex hoc principio sequi homines fuisse redemptos per primam Christi a6lionem. Nam quamvis qusehbet acStio Christi, etiam minima, ex se ad nos redimendos satis fuisset, tamen, tx positivd ordinatione divind^ statutum fuerat nos non per unam tantum, sed per omnes ejus adtiones, praesertim vero ejus passionem et mortem in cruce, redimendos esse; unde merita ejus erant veluti in suspenso^ donec per passionem ac mortem consummarentur.

n. Redemptio Ghristi fuit ad strictos Juris apices.

1171- Ouaestio movetur praecipue quoad saiisfa6lionem^ quam nonnulli putant theologi, inter quos Scotistce et Vasquez^ non fuisse ad striftos juris apices. Contrarium autem communiter tenent Thomistce et alii Theologi, quorum sententiam ample6limur, ostendendo omnes conditiones ad hoc requisitas in ea inveniri.

1° Satisfaclio Christi fuit ad altennn. Objicit -quidem Vasqiiez satisfa6lionem Christi non esse ad alterum, quia persona satisfaciens, scihcet Christus, eadem est ac persona Verbi, cui debetur satisfa6lio simul ac duabus ahis personis SS. Trinitatis. — Resp. : ut satisfa6lio sit ad alterum, sufficit distin6lio naturarumin Christo; nam, vi ilhus distin6tionis, unica Christi persona est virtuahter duplex : quatenus terminans naturam humanam, potuit satisfa6lionem solvere, et quatenus terminans naturam divinam, potuit satisfa6tionem accipere.

1172. 1'' Fuit ex bonis propriis. Objicit Vasquez Christum non potuisse satisfacere ex bonis propriis, quia omnes ilUus a6tiones erant sub dominio Dei, nec proinde ipsi proprice. — Sed respondetur distinguendo : a6liones Christi physice spe6lat8e, erant quidem sub dominio Dei, quia erant a6tiones alicujus creaturse; sed valor moralis illarum a6tionum, utpote pendens a persona Verbi, cadebat sub dominio quasi personali et hypostatico sohus Verbi ut subsistentis in humana natura, juxta illud axioma : " aHiones sunt suppositorum^- ergo Christus potuit satisfacere ex bonis propriis.

1173. 3° Ex alias indebitis. Asserit quidem Vasqiiez omnes adlfones Christi esse Deo debitas aliis titulis, scilicet titulo creationis, gratitudinis, religionis, etc. — Respondetur eadem distin6tione, scilicet : illae a6tiones physice spe6lat9e, Deo quidem debebantur aliunde, sed in suo valore morali^ ad solum Christum pertinebant, qui utpote sequalis Patri, nuUam habebat obligationem proprie dictam erga Deum. Insuper a6liones Christi, utpote infiniti valoris, poterant simul diversis obhgationibus satisfacere; et aliunde quod ex justitia solvitur, potest simul ex obcedientia et caritate fieri, et sic multipHcem habere valorem.

4° Tandem creditor seu Deus tenebaiur acceptare hanc Christi satisfaclionem; nam, ut diximus, Christus fuerat, ordinatione divina, constitutus fidejussor et caput morale hominum; quo posito, Deus tenebatur Christi satisfa6lionem acceptare, ne sibi contradiceret ; ideo enim Jesus constitutus fuerat caput et fidejussor generis humani, ut posset, loco nostri, satisfa6lionem offerre.

I174. Christus nos redemit quidem omnibus quos peregit a5libuSy et omnibus passionibus quas patienter toleravit; praecipue autem sacrificio quod ut sacerdos et hostia obtulit in cruce, necnon, etsi secundarie, do^rind et exemplis quae vX propheta et inagister prsebuit. Insuper, quatenus caput et rex suam vitam in nos diffundit et imperium exercet.

Dicemus igitur de Christo ut sacerdote^ prophetd^ capite et rege,

Art. I. De munere Christi sacerdotali ^

Cum Christus munus sacerdotale exercuerit prsesertim per sacrificium crucis, pauca de sacrificiis pra^notanda sunt.

' Cf. S. Th., q. 22; q. 48, a. 3; Suarez, disp. XLVI-XLVII; Salmantic. ,. disp. XXXI; Petavius, 1. XII, c. 11-12; Legrand, diss., X, c. i; Biliuart» diss. XX, a. 3; Stentrup, SoterioL, th. 73 sq.; Franzelin, th. 48; Peach;» n. 528-550; L. Labauche, p. 347-356.

Praenotanda de sacrificio.

1175. 1° De sacrificio in genere '. Sacrificia apud omnes gentes, etiam non excultas, floruisse omnes hodie concedunt.

Diversimode tamen a variis au6loribus explicantur. Juxta quosdam, sacrificium est do?iiim quo nituntur homines deorum favorem consequi^ Juxta alios, est cibus diis oblatus ad eos pascendos, et ad facihus cum eis communicandum 3. Alii vero contendunt sacrificium essentiaHter esse comimmionein cum divinitate, manducando animal vel plantam aut ahquid hujusmodi {totem di^ium) cui tribus, vi pa6ti antiquitus initi, speciali modo conjungitur, et a quo suam originem ducere putatl — Duae priores opiniones satis communiter hodie rejiciuntur; tertia vero innititur totemismo^ qui apud paucas tribus viget, non autem omnes, nec proinde expHcare valet fa(5lum universale quale est sacrificium.

Inspe6lis variis ritibus qui sacrificium comitantur, dici potest hunc ritum oriri ex duplici instin(^lu qui hominibus inest : (a) ex intima persuasione quod Supremo Numini reddendus est cultus adorationis, gratitiidinis^ impetratio?iis et, si peccatum commissum est, expiationisy et quidem externus, immo et pubHcus {De Vera Relig., nn. 164, 167-189); (b) ex desiderio signum manifestum habendi quod divinitas, sacrificio placata, communionem cum hominibus inire consentit. — Ita expHcatur cur homo Deo aHquod donum ofierat^ ad agnoscendum ejus supremum dominium super creaturas et propius ad Eum accedendum ; immo a?ii- ?na??i viventem, utpote nobiHorem, quae immoletu,»". et ex parte comburatur, ex parte autem comedatur ; pars enim .qu3e comburitur censetur a Deo accipi, dum alteram manducando cum Eo veluti epulamur.

1176. 20 De sacrificiis Antiquae Legis. (A) Statim post lapsum pera6la fuisse sacrificia ab hominibus Scriptura testatur 5. Inter quae celebre est sacrificium panis et vini quod Melchisedech obtuHt ^.

^ M. J. Lagrange, Etudes sur les religio7ts semitiques, Paris, 1903, p. 244- 268; J. Grimal, Le Sacerdoce et le Sacrijice, Paris, 1908, p. 3 sq.; DD. A. Le Roy, La Religion des Prifnitifs, Paris, 191 1, p. 321-327.

^ Ita Renan*, Histoire du peuple d^Israel, t. I, p. 52.

3 Ita prassertim Smend,* Lehrbuch der alttestamentlichen Retigiongeschichte'^, P- 133 sq.

^ De totemismo ]2im diximus in Tr. de Verd Relig., n. 143.

Sub lege mosaica^ multa fuerunt sacrificia ministerio sacerdotum oblata, qui ad hoc munus specialiter a Deo fuerant ele6li et deputati. Quae ad quatuor genera reducebantur ' : holocaustum in quo tota vi6lima comburebatur, pelle tamen detra6la; sacrificium pro deli^Oy ad reparandum delidlum, et sacrificium/r^/^^r^/^, ad illud expiandum : in utroque, una pars vidlimse comburebatur, altera in usum sacerdolum cedebat; hostia pacifica^ quae offerebatur "^xo gratiarum aHione vel pro novis beneficiis obtinendis, in tres partes dividebatur : una pars comburebatur, alia in usum sacerdotum cedebat, tertia vero in usum offerentium; manducatio autem vidlimae ut aliquid sacrwn existimabatur, quod quamdam sandlitatemlegalem requirebat.

1177. (B) Rituum prsecipuorum significaiionem declarare juvat :; (a) vi^ima vices gerit offerentis, qui manus imponit super caput hostise, ad significandum eam sibi substitui; quando ofiertur pro peccato,hostia vocatur peccatum, a:;jLapT:ia, quia in se suscipit peccata offerentis; (b) ma^atio vidlimas cum effusione sanguinis ostendit Dei supremum dominium et jus vitae ac mortis in ipsum offerentem; quando pro peccato immolatur, sanguis effusus simul peccatum delet, divinam justitiam placat, et peccatorem psenitentem Deopropinquiorem facit; (c) carnes adustce super altare, in holocaustum et odorem suavissimum Domino, significant sacrificium esse Deo acceptabile; (d) carnibus autem extra castra combustis ostenditur peccata longe ab homine remota esse; [€) communione tandemsignificatur hominem, mediante hostii quae sacra fa6la est, cum Deo ipso communicare et ejus san6litatis participem fieri.

1178. (C) Valde tamen imperfe^a erant hujusmodi sacrificia : (a) unumquodque non integre, sed tantum ex parte significabat varia elementa quae constituunt perfe6tum sacrificium; (b) et id quidem modo satis vulgari, cum homini substituerentur hostiae irrationales, et Deus censeretur suavem odorem sacrificii olfacere; (c) tandem inefficacia erant sacrificia, ciim in se non haberent quod Deo placerent, aut homines san6tificarent : vacua igitur erant signa, quae implere non poterant quod significabant, et nullum valorem habebant nis' ex acceptatione divina.

His tamen praefigurabatur verum sacrificium quod Christus in ara crucis oblaturus erat.

Divisio. Cum qusestio de sacrificio Christi sit satis implexa, ut certa ab incertis secernamus, exponemus : 1° thesim catholicam; 2^ theologicain expolitionem. hujus sacrificii; 30 controversiain de ejus essentia et extensione.

» Levit.y I-VII.

§ I. DOCTRINA CATHOLICA DE SACERDOTIO ET SACRIFICIO CHRISTI.

1179. Thesis : Christus, ut homo Deus', est supremus Pontifex seu sacerdos, et seipsum Deo Patri pro nobis offerens in cruce, morte intercedente, verum et perfectum obtulit sacrificium.

1° De fide est ex Conciliis Ephesino et Tridentino. Ephesinum rem ita definit : " Pontificem et Apostolum confessionis nostrae fa6lum esse Christum, divina Scriptura commemorat. Obtulit autem semetipsum pro nobis in odorem suavitatis Deo et Patri. Si quis ergo Pontificem et Apostolum nostrum dicit... pro se obtulisse semetipsum oblationem et non potius pro nobis solis (non enim eguit oblatione qui peccatum omnino nescivit), A. S. " "^. Tridentinum docet Christum sacerdotem perfe61um " semel seipsum in ara crucis, morte intercedente, Deo Patri obtulisse ut seternam illic redemptionem operaretur ", et postea addit *' sacrificium Eucharistiae nihil aHud esse nisi reprsesentationem cruenti sacrificii semel in cruce pera6li " 3. Jamvero haec verba manifeste supponunt oblationem Christi morientis in cruce esse verum et proprie di6lum sacrificium.

1180. 2° Probatur ex ep. ad Hebrceos, ubi Apostolus solari volens Judaeos, variis persecutionibus afflictos, ostendit quantum praestent sacerdos et sacrificium Novae Legis sacerdotibus et sacrificiis antiquae Legis. Post demonstratam excellentiam Christi, qui angehs multo excellentior est, de ejus sacerdotio et sacrificio sermonem habet.

(A) Declarat Christum esse : {^) pontijiceni magntim qui penetravit caelos4, ele6lum et vocatum a Deo^ et ex hominibiis assumpttim, qui condolere possit iis qui ignorant et errant, quoniam et ipse circumdatus est infirmitates, tentatum per omnia pro similitudine absque peccato^; (b) pon-

• Christus non fuit sacerdos secundum divinam naturam, quia sacerdos debet orare, et mediator esse inter Deum et homines : porro hoc facere nequibat nisi secundum naturam humanam; aliunde valor infinitus ejus sacerdoiii et sacrificii a divinitate procedit; ergo est sacerdos prout homo-Deus. Ex quo sequitur eum sacerdotem non fuisse nisi a primo instanti Incarnationis.

A tificem vero secundum ordinein Melchisedech^ ideoque prcBS' tantiorem sacerdotibus Aaroniticis, qui in patre suo Abraham ab ipso Melchisedech benedi6li erant, et ceteroquin sempiternum non habuerunt sacerdotium, dum Christus cumjurejurando fa6lus est sacerdos in ceterniim^ semper vivens ad interpellandum pro nobis ^.

(B) Ostendit hunc summum sacerdotem (a) Deo obtulisse sacrificium^ et quidem mium sacrificium multo perfectius omnibus antiquis sacrificiis quae erant umbra futurorum, nec per sanguinem hircorum, sed per proprium sanguinem ; (b) cujus efficacia tanta est ut semel oblatum sufficiat ad multorum exhaurienda peccata : " Christus autem assistens pontifex futurorum bonorum, per amplius et perfe6lius tabernaculum non manufa6lum... neque per sanguinem hircorum aut vitulorum, sed per proprium sanguinem introivit semel in San6la, aeterna redemptione inventa... sanguis Christi, qui per Spiritum San6lum semetipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conscientiam nostram ab operibus mortuis, ad serviendum Deo viventi... Sic et Christus se^nel oblatus est ad multorum exhaurienda peccata " ^.

Il8l. Thesis etiam confirmari potest omnibus textibus in quibus declaratur Christum seipsum obtulisse et immolisse, ut nos a servitute peccati liberaret : " Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis ... in quo habemus redemptionem per sanguinem ejus, remissionem peccatorum "... " Pascha nostrum immolatus est Christus " ... " Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo "3. Ibi evidenter agitur de sacrificio Christi in cruce, ut constat ex verbis : " Tradidit semetipsum hostiam, immolatus est, in sanguine suo "; et voces adhibitae verum sacrificium significant, cum esedem adhibeantur ad designanda sacrificia antiquae Legis 4.

^ Patrum testimonia de sacerdotio et sacrincio Christi invenies supra, nn. II 32- II 38. Cfr. Petavius, l. II, c. XII, n. 2; Stentrup, 1. c, p. 257 sq.; Journel, n. 418 Indic. theologici.

§ II. EXPOLITIO TIIEOLOGICA DOCTRIN^ DE SACERDOTIO ET SACRIFICIO.

Ex iis quae in Vetere et Novo Testamento inveniuntur circa sacerdotium et sacrificium, theologi notionem magis accuratam utriusque tradiderunt, simulque ostenderunt quomodo Christus sit vere sacerdos verumque obtulerit sacrificium : quod declarandum manet.

I. Quomodo Cliristus sit vere sacerdos,

1182. jo Sacerdos (a verbis sacra dans) seu pontifex sensu proprio is est qiii aucloritate legitirnd deputatnr ad offerendum Deo sacrijiciuin^aliaque divina mysteria dispensanda.

Ex ep. ad Hebneos, ut quis sit sacerdos, debet : (a) vocari a Deo et inter ho?uines eligi, ut possit esse simul Deo gratus et hominibus compatiens : " Omnis namque pontifex ex hotninibus assumptus, pro hominibus constituitur... nec quisquam sumit sibi honorem, sed qui vocatur a Deo "'. (b) Mediaioris officium exercere, scilicet veluti medius stare inter Deum et homines ad Deum placandum, et ad impetrandas gratias ab ipso pro hominibus : " constituitur in iis qu3e sunt ad Deum"-. (c) Sacrificium praesertim Deo offerre : " ut offerat dona et sacrificia "3; quod sacrificium debet esse efficax ad Deum honorandum hominesque sandlificandos : sacerdos enim bona divina hominibus dispensare debet.

1183. 2° Christus autem est sacerdos; nam ox hominibus assumptus, constituitur, ordinatione divina, pro hominibus in iis qua^ sunt ad Deum, et offert sacrificium de quo mox dicemus. Ejus vero sacerdotium Aaronitico sacerdotio multo praestantius est. (a) Fontifex enim noster, innocens ct impollutus, nulla indigens purificatione, non per participationem accipit san6litatem quam nobis confert, sed propria sanctitate, quam jure nativitatis in omni plenitudine possidet, nos san6los efficit. (b) Immo, etsi unica oblatione semel sacrificium consummavit, mors ejus sacerdotium non extinxit. Sacerdos i?i ceternum^ suo semper fungitur munere sacerdotali in caelis quos penetravit ; san6lorum minister et tabernacuH veri, apparet ante faciem Dei, semper vivens ad interpellandum pro nobis 4.

^ Heb), V, I, 4. — ^ Ibid., i. — 3 Ibid. * Hcbr., VII, 25 sq.; VIII, l sq.; IX, 24; X, 14, etc.

II. Quomodo Ghristus sacrificium obtulerit.

1° Sacrificii notio'. Sacrificium (sacrum facere), lato sensu designat quodcumque opus bonum, sive internum sive externum, in honorem Dei fa6lum.

I184. (A) Definitio. Stri6lo sensu^ quatenus est specialis a6lus religionis, qualis describitur in Levitico et in ep. ad HebrcBos^ communiter definitur : oblatio rei sensibilis ejusqne immutatioy a ministro legitimo soli Deo fa5la^ ad significandam agnitionem ejus supremi dominii^ et venice implorationem^ quam sequitur qucedam cum Deo communio.

Tria igitur sunt sacrificii elementa : oblatio, immutatio et communioy quorum duo priora ad essentiam sacrificii spectant, tertium autem est veluti pars integralis,

Dicitur : (a) Oblatio rei sefisibilis, quia sacrificium est in genere oblationum, licet omnis oblatio non sit sacrificium. Res autem oblata debet esse sensibilis, nam sacrificium proprie di6tum est a6lus cultus publici^ et externa manifestatio virtutis religionis, ac proinde consistere debet in oblatione vi6limae sensibilis, qua offe. rens significet velle seipsum Deo dedicare; oblatio mereinterna non esset nisi sacrificium improprie di6lum.

(b) Et i?jwnitalio. In hoc apparet sacrificii a simpHci oblatione discrimen. Nam sacrificium ordinatur ad supremum Dei dominium agnoscendum; quod non potest meUus fieri nisi vi6limam immolando; sic enim declaratur creaturas nuUum habere jus ad existentiam, sed solum Deum esse Dominum vitas et mortis. Immutatio autem vi^timse duplex esse potest : vel physica destru6tio, ut fiebat in holocaustis; vel moralis immutatio, qua vi6lima in statu humihori constituitur, ut fiebat in hbationibus, in quibus hquor effusus in statu decliviori et ad destru6lionem sui vergente constituebatur.

(c) A legitimo ininistro : cum enim sacrificium proprie di6tum sit a6tus cultus pubhci, nomine societatis oblati, nemo potest illud offerre, nisi speciahter ad hoc munus deputetur : " Omnis pontifex, ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in iis quse sunt ad Deum, ut offerat dona et sacrificia " ^

(d) Soli Deo fa6ta, ad significandam supremi ejus dominii agnitionem : finis enim praecipuus sacrificii est Deum agnoscere ut vitse et

^ Cf. S. Th., 2. 2., q. 185; Suarez, de Eucharistid, disp. 'jy, Lugo, dt Etcch., disp. XIX, secTi:. i; Stentrup, SoterioL, c. IX, se(5t. 2; A. Cave,* Tht Scriptural do^flrine qfsacrijice; Oehler*, O. T. Theology, § 120-134; Buathier, Le Sacrifice dans le Dogine catholique, I part., ch. 1-3.

inortis supremum Dominum; hoc autem significat immutatio victimae; et ita sacrificium est in genere signi.

(e) VenicE implorationem : cum, in statu naturce lapsce^ divina majestas per peccatum offensa fuerit, homo per sacrificium se mortis reum profitetur, et per hoc, offensam Deo irrogatam reparare intendit, veniamque impetrare.

(f) Quam sequitur communio : venia semel impetrata, homo communionem cum Deo ambit, Deusque huic desiderio respondet, non solum dona sua, sed etiam seipsum ahquomodo homini largiendo.

1185. (B) Species. Ratione^^V^V, sacrificium quadruplex distinguitur : (a) latreuticum, quod diredte tendit ad agnoscendum supremum Dei dominium, quale erat holocaustum; (b) eticharisticum^ quod ad gratias Deo agendas dire6le ordinatur, v. g., hostia pacificaj (c) i??ipetratorium,q}io nova beneficia postulantur; {^) propitiatorium, quod offertur pro peccatis aut poena peccatis debita, quale erat hostia/;-^ deli^o et ho^\2i pro peccatis.

1186. 20 Christi sacrificium. Ex quibus intelligi datur quomodo mors Christi fuerit verum sacrificium, et quidem perfe6lum, (A) In morte Christi omnes conditiones adsunt quae ad sacrificium proprie di6lum requiruntur : (a) Christus, utpote verus homo, estvidlima sensibus obvia; (b) insuper vi6lima immutatur, quia Christus vere immolatus et mortuus est in cruce; (c) adest etiam legitimus minister, scilicet Christus ipse, qui est sacerdos in seternum, et seipsum obtulit pro tota hominum societate, ut di/S:um est de universalitate redemptionis, n. 1155 sq.

Objicitur quidem Christi immolationem a tortoribus peradtam fuisse. Resp. Isti fuerunt tantummodo causa instrumentalis et materialis mortis ejus; sed verus sacerdos fuit ipse Christus, quatenus seipsum voluntarie tradidit inorti 2^ tortoribus infligendse, juxta iUud : " Ego ponam animam meam : nemo toUit eam a me, sed ego pono eam a rae ipso"' : non potuissent enim vitam ejus eripere, nisi ipse seipsum eis tradidisset; et hoc sufficit ut Christus vere fuerit sacerdos, nam, in sacrificiis antiquae Legis, vidtimae etiam a laicis immolabantur, et a sacerdotibus offerebantur^

~ S. Th., 2, q. 47, a. i. Cf. Oehler*, op. cit., § 126; Lund*, Judisckt. Heiligthumer^ p. 579 sq. Quod aliimde clare colligitur ex Lev., I, 5, ubi dicitur vicflimam immolari ab eo pro quo sacrificium ofiferebatur, et offerri a sacerdotibus : *' immolabitque vitulum coram Domino, et offerent filii Aaron sacerdotes sanguinem ejus ".

(d) Melius autem agnosci non poterat supremum Dei dominium quam per mortem hominis Dei; sic enim demonstrabatur omnes creaturas, etiam perfe6lissimas, a Deo pendere quoad totum suum esse, solumque Deum jus habere ad existentiam et honorem. Ita pariter optime reparabatur ofifensa Dei irrogata, et venia implorabatur.

(e) Nec A^^st^comimmio ; morte enim Christi homines participes fiunt redemptionis fru6luum, ut jam illustratur exemplo paenitentis latronis. Ut haec autem communio universalis fieret, Christus, pridie quam pateretur, instituit sacrificium eucharisticum cui communicare poterunt singuli fideles.

1187. {B) Qualitates. Sacrificium Christi in cruce fuit :

(a) P erfedissimtiin : nam perfe6lio alicujus sacrificii pendet prsesertim ex dignitate vi5limcB^ et ex perfedlione immolationis; atqui in sacrificio crucis vi^tima oblata erat infiniti valoris, et immolatio fuit completa, cum post multos et diuturnos dolores,Christus tandem mortem violentam Hbere, patienter, ex oboedientia et amore, passus fuerit, et sanguinem suum fuderit.

(b) Finibus Incarnationis accommodatum : nam finis Incarnationis non est solum redimere hominem, sed etiam illi praebere remedia adversus triplicem concupiscentiam. Atqui Christus in passione haec remedia nobis praebet, exemplo nos docendo quo modo divitias, honores et volubtates contemnere debeamus : fuit enim omnibus bonis externis, etiam vestibus, spoliatus, opprobriis saturatus, et omni tormentorum genere affli6lus ^.

(c) Ex se efficacissimum : illud enim sacrificium est ex se efficax, quod ex natura sua potest Deum glorificare et placare, nobisque restituere omnia bona per peccatum amissa; atqui tale fuit sacrificium Christi, quod, utpote infiniti valoris (supra, n. 1168), optimos produxit effe6lus : latreuticum et eucharisticum, Deum infinite glorificando adoratione et gratiarum aclione : " Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam " ^^pro-

pitiatoriwn^, nos liberando tum a peccato, tum a potestate diaboli et reatu pcense (supra, n. 1160), et cum Deo reconciliando; ivipetratoriurn^ gratiam nobis merendo (supra, n. 1162), januamque caeli nobis aperiendo, ut egregie exponitur a S, Thomd^^ qui totus h^c de re legendus est

§ III. CONTROVERSIA DE SACRIFICII CHRISTI ESSENTIA

ET EXTENSIONE.

I188. Omnes quidem catholici admittunt mortem Christi in cruce esse verum sacrificium; quidam vero volunt quasdam ejus alias a6liones esse etiam proprie di6lum sacrificium.

(A) Thalhofer'^^ putans sacrificium non esse in genere signi, sed essentialiter consistere in acStu interno oboedientiae quocumaue modo manifestato, contendit a6lum, quo Christus in cselo se suaque opera et mortem Patri sistit, esse verum sacrificium : ita enim a6lum oboedientiae internum repetit, eumque cicatricibus in glorioso corpore nianentibus manifestat.

(B) P. de Condren^ et Thomassin^, quorum theoriamlucide exponit M. Lepi?i^^ docent sacrificium essentialiter quinque elementis constitui, videlicet consecratione, Oblatione, immolatione, consummatione et communione; et totam vitam Christi sacrificium esse : vicSlimae consecratio primo instanti Incarnationis fa6ta est; oblatio.^ eodem instanti incoepta, die Praesentationis exterius manifestata est; immolatio/m cruce pera6ta ; consummaiio, die I?esurre(^.tionis perfe6la; commtmio in cselo in aeternum, in terra per mysterium eucharisticum usque ad finem mundi persistet.

(C) Conimunis tamen sententia^ quam ample6timur, asserit sacrificium essentialiter consistere in oblatione vi6timae immutatae, ideoque solam passionem et mortem Christi esse proprie di6tum sacrificium; ceteros autem ejus a6lus fuisse aut praeparationem aut complementum sacrificii proprie di6ti; incarnationem, v. g., esse remotam praeparationem, quatenus Filium Dei constituit sacerdotem, et materiam praebet sacrificii; primum Christi a6tum : Ecce venio...

• Das Opfer des AlUn nnd Neiien Btindes, p. 201 sq.; Handbuch der Katholischm Liturgiky 195 sq.

3 V Idie du sacerdoce et du sacrifice de J.-C, nouvelle ed., Paris, 1901.

s V Id^e du sacrifi.ce dans la Religion chr^ienne, ihese, Paris, 1897.

esse oblationem futuri sacrificii,ceterosque a(5lus obcedientiae et amoris ultimo referri ad sacrificium crucis in quo invenitur perfe6lissima amoris manifestatio; resurre6lionem et ascensionem considerari posse tanquam complementum ipsius sacrificii, quatenus ostendunt homines in novitate vitae ambulare debere, et ad regnum cseleste tendere, ubi tandem communionem perfe6lam cum Deo per Christum consequentur.

Haec enim sententia sola consistere videtur cum textibus Scripturse et Conciliorum declarationibus, in quibus dicitur Mfmm fuisse Christi sacrificium, seinel in ard crucis oblatum, cujus sacrificium missse est repraesentatio; et cum notione sacrificii qualis e diversis sacrificiis deducitur : non enim ,quaelibet oblatio, etiam externa et publica, est sacrificium, sed ea tantum quae fit cum aliqua immutatione vi6limae; secus omnis a6lus religionis publicus (qualis est, v. g., recitatio precum nomine Ecclesiae) esset verum sacrificium : quod nullus catholicus dicere potest.

1189. Objiciunt quidam ^ illationem sanguinis in San6ta San6torum per Summum Sacerdotem, quse in antiquis sacrificiis fiebat {Hcbr.y IX, 7), fuisse verum expiationis sacrificium; proinde Christum per analogiam sacrificium peregisse, quando post ingressum in caelum, sanguinem suum Deo Patri obtulit. — Sed immerito; nam hujusmodi caeremonia nihil aUud erat nisi coniplementmn sacrificii jam peradi; verum enim sacrificium in ipsa immolatione victimse situm est; igitur Christus verum sacrificium in cruce obtulit, et ingressus in cselum nihil aUud fuit nisi complementum sacrificii quod in cruce obtulerat. Quae interpretatio contextu firmatui; nam, teste Apostolo, Jesus semel tantum oblatus est^^ et und oblatione consummavit in sempiternum san6lificatos 3; quod dici nequit de oblatione in cselo fa6ta, ciim sit jugis perpetuoque renovetur : " semper vivens ad interpellandum pro nobis "1

1190. Id tamen praefatis au6loribus concedi potest, nempe Christi resurre6lionem, ascensionem et ingressum in caelum esse ultiinum co^nplementum sacrificii jam in cruce

• Ita Thalhofer, qui rem probare nititur ex Hebr.y IX, 7, 24; idem argumentum proposuerant Sociniani; isti vero a catholicis maxime differunt, ciim asserant Christi mortem non fuisse verum sacrificium, sed tantum prseparationem ad sacrificmm quod obtulit cselum ingrediendo.

pera6li; sicut enim in veteribus sacrificiis, Deus aliquando publice manifestabat acceptationem sacrificii jam oblati, et ita respondebat oblationi ab hominibus fa6lae, ita Pater, Christum glorificando in resurre6lione et ascensione, ostendit se efficaciter ratum habere sacrificium dile6li Filii sui.

Art. II. De munere Christi prophetico ^

1191. Christus nos secundarie redemit munus propheticum exercendo. Prophetse antiqui non solum futura annuntiabant, sed etiam (a) res divinas docebant; (b) legis observationem et cultum divinum promovebant; (c) do6lrinam suam exemplis, miraculis et vaticiniis confirmabant 2. Jamvero Christus hoc munus propheticum perfe6le adimplevit fuitque Propheta, seu Magister et Do^tor.

1192. 1° Christiis^ ut honio Deus^ fuit eximius Propheta seu Doclor ac Magister.

(A) Script. (a) In Vet. Test. Christus ut Propheta eximius annuntiatus est : " Prophetam de gente tua et de fratribus tuis suscitabit Dominus " 3. (b) In Novo Test.^ ipsi Judaei Christum agnoverunt ut Prophetam : " Propheta magnus surrexit in nobis " ... " Hic est vere Propheta " 4, Christus de seipso dixit : " Vos vocatis me : Magister et Domine, et bene dicitis; sum etenim " 5; immo asserit se esse majorem omnibus prophetis, ciim ipse solus annuntiet quae apud Patrem vidit ^.

(B) Rat. theol. Eximius est Propheta, qui perfe6tissime omnia munera veri prophetae adimplevit. Atqui talis fuit Christus : (a) res divtnas docuit cwm au6toritate quam nemo unquam obtinuit, juxta illud : ""Erat enim docens eos sicut potestatem habens et nonsicul Scribse eorum et Pharisaei"^. {h)Legem antiqua?n a falsis interpretationibus expurgavif, eamque ampliavit et perfecit, praesertim quoad legem caritatis, ut videre est in sermone supra montem *; item cultum divinum instauravit, hominesedocensquomodo Deuni in spiritu et veritate adorarent^. (c) Tandem suam do6lrinann

^ Cfr. S. Thom., q. 42; Suarez, de Mysteriis Christi, disp. XXX; Sten trup, SoterioL, th. 126 sq.; Petavius, 1. II, c. lo-ii; Pesch, n. 551 sq. ^ De prophetis jam diximus in Tr. de Vcrd Kelig., n. 496 sq. 3 Detit., XVIII, 15. — ^Lttc, VII, \6',Joan., VII, 40. ^Joan., XIII, 13. — ^Joan., III, 11. — 7 Matt., VII, 29. « Matt., V, 17-48. — ^Joan., IV, 23.

exemplis confirmavit : " Coepit facere et docere " ' ... '' Exemplum dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis " ^; eamdem miraculis et vaticiniis confirmavit, annuntiando suiipsius mortem et resurre6lionem, eversionem Jerusalem, etc. Ergo Christus fuit eximius Propheta.

1193. 2° Corollaria. (A) Christus in docendo, loquitur utlegatics Deiy a quaUbet humana au6toritate et schola independens; nam (a) Scriptura expresse testatur eum diredte missionem suam accepisse a Deo, et eamdem dire61:e Apostohs transmisisse : " Sicut misit me vivens Pater, et ego mitto vos. Euntes ergo docete omnes gentes..."3. (b) Insuper Christus, ratione unionis hypostaticae, plenitudinem scientiEe habuit, nec sCientiam suam ex Judaicis schohs vel gr?ecis hausit, sed absque uUius magistri humani ope, plenus scientia et do<5lrina repertus est : " Et fnirabantur Judaei, dicentes : quomodo hic htteras scit, cum non didicerit ''^ ^t

(B) Christus est unicus DoBor et Magister novce Legis; (a) id declaravit Pater cailestis, dum in Transfiguratione dixit : " Hic est fihus meus : ipsum audite " s. Idem expresse docet Christus : " Magister vester unus est, Christus"*; quare et ipse aUis confert potestatem docendi, et quidemcum au^toritate, ita utqui non oboediunt EvangeUo damnationis poenam incurrant^. (b) Revera, ciim Christus sit omnium redemptor, ad eum spe6tat eas veritates docere quse ad salutem necessarise sunt, et intus iUuminare mentes ut divinorum mysteriorum aUquam inteUigentiam consequantur.

Art. III. De Christo Capite ^

Filius Dei, qui ideo fa6lus est homo ut homo fieret Deus, vitam suam nobis largitur, quatenus est caput corporis cujus membra sumus.

1194. Christus, iit hoino Deus^ est caput tuin hominum tum Angeloricm, non tamen eodem gradu. Dixi ut homo Deus^ quia tale munus Christo competit non propter naturam humanam solam, nec propter divinam solam, sed propter utramque simul : ut FiUus Dei, gratiam in nos influere potest; ut homo, nobis assimilatur, ideoque caput esse valet generis humani.

^ Cfr. S. Th., 3, q. 8; Suarez, disp. XXIII; Salmantic, disp. XVI; Legrand, diss. X, c. 3; Petavius, 1. XII, c. 17; Billuart, disp. IX; Stentrup, SoterioL, th. 170-173; Biilot, th. 86.

II95. 1° Christus est capnt oinnium hontinuiny exceptis iainen damnatis.

(A) Script. " Ipsum (Christum) dedit caput supra omnem Ecclesiam, qua^ est corpus ipsius " ^. In hoc textu duo asseruntur, videlicet Ecclesiam efformare aliquod corpus morale seu mysticum, et Christum esse caput ejusdem.

(B) Ratione theol. In corpore humano, caput est ea pars quae eminet \ prioritate, cum sit prima pars corporis;/^r/"^^tione, quia in capite vigent omnes sensus; praesertim virtute influendi, quia in cetera membra agit, ea movendoet gubernando. Atqui haec tria Christo competunt relate ad alios homines : (a) Est prior, cum sit exemplar cui conformes esse debeamus : " Quos prsescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus " ^- {y^^ habet etiam perfe6lio7ieni^ quia possidet plenitudinem gratiae et veritatis : " in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi " 3; (c) tandem habet virtuteni influendi, quia " de plenitudine ejus nos omnes accepimus " 4; et revera, ut di6lum est, omnis gratia ac proinde omnis motus in ordine supernaturali a Christo Redemptore venit; hinc Tridentinuni ait s : " cum enim ille ipse Christus Jesus tanquam caput in membra, et tanquam vitis in palmites, in ipsos justificatos jugiter virtutem influat"... '

1196. 2° Christus est quidem caput omnium hominum, ^^diSecundum diversos gradus. (A) Est caput aHu : (a) beatorum, qui perfe^te acimmobiliter ipsi uniuntur pergloriam; (b) justorum in terra, qui ipsi mobiliter uniuntur per fidem et caritatem; (c) fideHum peccatorum qui ipsi uniuntur per fidem tantum. (B) Est autem caput in potentid infidelium omnium qui possunt ad veram fidem converti; nam quamdiu infideles manent in terra; Christus remote saltem agit in ipsos, ut illos ad fidem adducat; atqui talis influxus sufficit ut possit vocari eorum caput in potentia; ergo. (C) NuUomodo autem est caput damnatorum in inferno; nam isti nuUum influxum gratiae a Christo amplius accipere possunt.