Nn. 781–828

781. Prob. 1° Scriptura. (A) Quod attinet ad Vetus Testamentumy existentia Angelorum diserte asseritur et in libris qui ante exsilium scripti sunt et in libris qui post exsilium sunt editi.

(a) Ante exsilium, memorantur Angeli vel nomine ipso angelorum 3 (JLyyiloc^ maFak), vel nomine filiorum Dei 4^

'Cf. Granderath, Const. Sacr. C. Vaiic, p. T^, not. 3; Vacant, Etudes sur les Constit. du C. du Vatican, vol. I, n. 203 sq.

3 Genes., XVI, 7, 9; XIX, i, 15; XX[, 17; XXII, 11- 15; XXIV, 7, 40; XXVIII, 12; XXXI, 11; XXXII, i; XLVIII, 16.

aut spirituum ^ ; exhibentur ut prae multitudine innumerabiles 2; eorum diversi ordines innuuntur 3; sicut eorum creatio4; exhibentur ut hominibus superiores 5, spirituales ^, caelestes7 et ad thronum Dei religiose adsistentes ^, ut decreta Dei omnipotentis exsequentes9, voluntatem Dei nuntiantes ^o, hominibus auxih*antes ^^.

Ex quibus satis apparet quam falso aHqui Rationalistce contenderint Judaeos in exsilio a Persis mutuasse suam doctrinam de angeh's ^^.

(b) Post exsiHum,ex omnium confesso, testimonia de Angelorum existenti^ invenire est apud Danielem^^, II Esdr.^^^ Tobiam ^5, Zachar.^^, Machab.^7

782. (B) In Novo Tesi. frequentius et apertius asseritur Angelorum existentia. (a) In Evangeliis, Angelus apparet Zachariaead prsedicendamnativitatemJoannis,etB.Virginiad annuntiandum Incarnationis mysterium^s. necnon Joseph^^ ut ipsum edoceat de miraculosa Christi conceptione et de morte Herodis; Angeli apparent pastoribus dicentes : " Gloriain excelsis Deo "^o • rninistrantChristo,post ejus tentationem^i. Multoties apparent ad nuntiandam Christi resurre6lionem 22.

^ Ntim., XXII, 2>^;Jud, VI, 21; XIII, 16, 20. . 7 Genes., XXI, 17; XXII, ii;>^, I, 6; II, i.

" Gejies., XXIV, 7, 40; Exod, XXIII, 20, 23; XXXII, 34; XXXIII, 2; Genes., XLVIII, 16; Jiiditk, XIII, 20.

*^ *' La croyancea rexistence des anges chez les Hebreux n'est pas du tout le resultat du contact des captifs avec les conquerants perses; ils y croyaient longtemps auparavant, et s'il fallait absolument chercher ailleurs que dans les traditions israelites Torigine de cette croyance, ce serait evidemment du cote de la religion chaldeenne que les recherches devraient porter, puisque les Hebreux sont soriis de la Chaldee; mais en ce cas, il faudrait convenir que Temprunt a •ete purifie de tout element polytheiste." J. Souben, O. S. B., in Di/i. apohg, (A. d^Alh), tom. I, p. 126.

^3 III, 57, 58, 95; VI, 10; VII, 10; vni, 13; X, 13, 21, 51; XIV, 33 u IX, 6. — ^s III, 25; XII, 15, 19, 20; XIII. — ^6 I, 9.

Praeterea, teste Christo et Evangelio, sunt in caelo plus quam duodecim legiones angelorum ^, angeli puerorum semper vident faciem Patris ^, gaudium est corim angelis Dei supei peccatore psenitentiam agente ^, angelus descendebat in piscinam ad movendam aquam 4, apostoli visuri erant caelum apertum et angelos ascendentes et descendentes supra Filium hominis^, angeli in die judicii separabunt malos de medio justorum ^, filii resurre6lionis erunt aequales angelis 7, Christus confitebitur justos coram angelis Dei ^. (b) In A6libus Apostolorum^ videmus Angelum aperientem per no6lem apostolis januas carceris9, alterum loquentem ad diaconum Philippum ^o, alium liberantem Petrum ^^, alium percutientem Herodem ^^^ alium no6le astantem Paulo in mari periclitanti ^3; Sadducaei reprehenduntur quod dicant non esse angelos ^4. (c) In Apocalypsi, multoties apparent angeli tuba canentes, phialas plenas iracundiae Dei effundentes, incensum offerentes, adorantes, in sole stantes, testificantes, in circuitu throni Dei stantes, cum dracone praeliantes ^S. (d) S, Petrus, in i* Epistola, nobis angelos ostendit Incarnationis et Redemptionis cognitione et attent^ contemplatione gaudentes ^^, et Christum dominantem " angelis, et potestatibus et virtutibus ^7 ".

(e) Plura de ordinibus et officiis h.wg^\oxw\xi trsidit S.Paulus. Diversi sunt Angelorum ordines, " sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates " ; in Verbo, tanquam rerum omnium caus^ ideali, exemplari, aetern^,creati sunt^^; — angeli sunt spiritus intelledlu praediti, cum cognoscant et adorent Deum; sunt longe inferiores Filio^^, cum sint summi Regis ministri, quibus Deus opera sua perficienda committit praesertim in gratiam eorum qui salutem adepturi sunt^o; — mali autem angeli hominum incredulorum mentem excaecant ut Evangehi kimen non perspiciant^^; — et

^ MaUk., XXVI, 53. — ^ Mat/L, XVIII, 10. — 3 Luc, XV, la * /oan., V, 4. — ^/oan., I, 51.

7 Luc, XX, 36. — s Luc, XII, 8, 9. — 9 V, 19. — ^° VIII, 26. " XII, 7-15. — ^" XII, 23. — ^3 XXVII, 23. — ^4 XXIII, 8.

'S VII, 11; VIII, 4; XI, 15; XII, 7; XV, 7; XXII, 6, 8, 16. 16 i^ 12. _ 17 III, 22. — ^8 Co/oss., I, 16. — ^9 ffed., r, 4-7 •o zx,A T T/1 — « 11 Cor., TV. /l.

ad facilius decipiendos homines, Satanas, angelus tenebrarum et perversitatis, in angelum lucis et san6litatis se quandoque transfigurat^; unde, necesse est induamus armaturam Dei ut possimus stare adversus insidias diaboli ^, " quoniam non est nobis collu6latio adversus carnem et sanguinem,sed adversus principes et potestates, adversus mundi re<5lores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae 3 '* (seu " spiritus nequissimos", ut ait S. Thomas); — in ultimis autem temporibus, antichristus, ope Satanae, innumera operabitur mala, varia faciet pseudo-miracula atque prodigia fallacia,quibus multos ad iniquitatem seducet4; — sed gratia Christi, Deus Satanam sub pedibus nostris brevi conterets.

7^3' (C) Angeli autem, quales in Scripturis exhibentur, sunt (a) verae substanticB^ non autem merae abstra6liones mentis; nam liberant Loth, eum manuducendo ex Sodoma^, custodiunt homines7, Deum adorant ^; quidam ex ipsis peccant et in infernum detruduntur 9 : porro haec omnia non possunt dici de meris abstra6lionibus, sed solum de entibus realibuSjde veris substantiis; sunt enim a6lus vere personales.

(b) Sunt substantiae Deo inferiores^ nam ab ipso creantur, et mittuntur tanquam famuli : " In ipso condita sunt universa... sive Throni, sive Dominationes "; " Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi " ^o?

(c)Sunt substantiae hominibus prcEstantiores^a-dSix dicitur de homine:"Minuistieum paulo minus abAngelis"ii;deAngelisautem:"Angeli fortitudine etvirtute cum sintmajores"^^ .^

(d) Sunt mere spirituales^ tum quia nusquam de eorum corpore loquitur Scriptura; asserit quidem Angelos apparuisse sub corporali specie, non autem eos esse corpori naturaliter seu personaliter unitos^3; tum quia saepe vocantur

'^ Ita Raphael 2Xi^€i.w^ Tobiae dicit {Tob.^ XII, 19) : " Videbar quidem vobiscum manducare et bibere, sed ego cibo invisibili, et potu qui ab homiHibus videri non potest, utor "; ex quo inferre licet Angelos non vere uti cibo humano, nec habere corpus sibi.naturaliter unitum, sed apparens. — Cf. dom Legeay, O. S. B., VAnge et les Th^ophanies d^aprh la dodlrine des Ph-es^ in Revue thomiste, X, 138 sq., 405 sq.

spiritus; atqui illa vox quando de naturis intelle6lualibus prsedicatur, prout sunt Angeli, designat semper substantiam omnino incorpoream, v. g. : " Spiritus est Deus " ^; homines autem qui corpus habent, non vocantur spiritus nisi post mortem, quando jam a corpore separantur : ^' existimabant se spiritum videre " ^^ Ergo Scriptura constat Angelos existere, tales quales supra definiti fuerunt. — Verba autem Genesis superius (n. 779) citata, juxta communem sententiam, intelligi nequeunt de matrimonio angelorum cum filiabus hominum, sed potius de unione Sethitarum^ qui filii Dei vocantur quia verum Deum colebant, cum Cainitis^ qui dicuntur filiae hominum 3.

784. Documentis autem authenticis Scripturse canonicse libri Jud(zorum apocryphi elementa addunt phantasiae potius quam traditioni adscribenda. Ita Michaeli, Gabrieli, Raphaeli connumerant Urielem''; plures angeli luxuria lapsi sunt^, quorum duces fuerunt Azazel, Semiaza, Mastema seu Satan, Beliar ^ Hi autem mali angeli, etsi in inferno alligati, nos tamen ad malum incitant, et imprimis filii ab iis procreati seu dsemones^.

Juxta Philonem ^, angelorum alii aerem inhabitant; alii in sublimioribus sphaeris, unice Deum colunt; alii terrse cum essent viciniores, animse hominum faiti sunt : animse autem malorum hominum sunt dsemones.

3 Attamen quidam moderni exegetae contendunt hebraicam vocem beni-Elohim (filii Dei) vere Angelos designare, et benoth-hddddm (filise hominum) non specialem familiam, sed filias hominum in genere significare; addunt tamen hanc narrationem mythicam esse, et in sacrum textum, amanuensium culpa, irrepsisse. Cf. Ch. Robert, Les Fils de Dieu et les Filles de Vhomme^ in Revue Biblique, 1895, p. 340 sq., p. 525 sq.; vide tamen in contrarium De, Moor, Etude exegetique sur le passage du livre de la Genese^ IV, 1-14, in Science Catholique, jan. 1896, p. 151 sq.; Hummelauer, in Genes.^ in h. loc, p. 211 sq.

^ Enoch., IX, I. Cf. Leclercq, Aiiges, in Ditfi. d^arch. chr4t., tom. I, 2083, 2086, 2153.

^ Enoch., VIII, i; IX, 6; VI, T, Jub., X, 8; XVII, 16; X, 18; Testam. duodecimPatriarch.^ Simeon, 5; Levi, 19, etc.

7 Enoch., XV, 8; XVI, d^;Jub.^ X, i sq. Cf. Hackspill, in Revue biblique^ 1902, p. 527 sq.

^ Cf. Tixeront, Histoire des dogmes, I, 52 sq. ; Herriot, Philon le Juif^ Paris, 1898.

785. 2oTraditione.i (A) Usque ad VII""" saeculum fere omnes Patres Angelos memorant, sed breviter (excepto tamen Pseudo-Dionysio, qui librum composuit de Hierarchid ccBlestt)y ac pra^terea de illorum natur^ saepe haesitando aut etiam erronea admittendo,quae a libris apocryphis et neoplatonicis mutuantur.

(a) Angeli scilicet a Deo creati sunt, intelle(5lu et libertate praediti, juxta omnes. Ad tempiis quod spe6lat, simui cum mundo corporeo conditi fuere, juxta Clementem Alexand,^; ante mundum corporeum, juxta Origenein^ ac plerosque Patrum Graecorum, item juxta ^^^^. Ambrosium^, Hilarium^y Hieronymum^, Difficultate metaphysica notionis temporis irretitus, S. Augustinus anceps manet, et tanquam probabilius putat angelos post mundum materialem conditos esse7. ]\xx.tdL Fseudo-Dionysiumy angeli creati fuerunt in cbvo^ et consequenter ante tempus et res temporales^; S. Gregorius Magnus sententiae Clementis adhaeret9.

786. (b) Spiritualitas autem absoluta Angelorum non clare asseritur a Patribus non paucis, prsesertim quia difficile concipiebant aliquam creaturam esse realem quin simul adjundlum haberet corpus, saltem tenue et aethereum. Ita S.Justi?ius^°,Athenagdras ", S.Irenceus ", Tertullianus '^, Clemens Atex.^*j S. Cyprianus 's, Lactantius^^, SAmbrosius ^^yCorpus quoddam aethereum, lucidum, caeleste, spirituale Angelis attribuunt, unde filios procreare potuerint ex

• Cf. Bareille, Ang^lologie d^aprh les Pkres^ in Didl. de theoi. cath., I, 1192 sq. — Nonnisi caute legi potest J. Turmel, Histoire de V Ang^lologie des ttvips apost. (i lajin du V' s., in Pev. d" Hist. et de Lit. relig., 1898, pp. 289,

I» Strom., VI, 16, P. G., IX, 369. 3 Princip.-i lib. III, c. V, 3, P. G., XI, 327. * Hexam., I, 5, P. L., XIV, 131. 5/« PsaliH., CXXXV, 8, P. L., IX, 772; Cont. Auxent., VI, P. L., " X, 612.

7 De Genes. imp., VII, 8, P. L., XXXIV, 222; De civit. Dei, XI, 9, 33, P. L.,XLl, 325,347.

8 P. G., III, 853. — 9 Moral., XXXII, i6, P. L., LXXVI, 645. *° ApoL, II, 5, P. G., VI, 432- — " ^^^•, 24, P. L., VI, 984.

*3 /doL, IX, P. Z., I, 671; Cult.femin., I, 2, P. L., I, 1305. ^ Ped., III, 2, P. G., VIII, 576; Strom., III, 7, P, 6'., VIII, 1161; V, l, P. G., IX, 24.

^s Dehab. Virg., 14, P. L., IV, 857. —^^Div. insL, II, 15, P. L., VI, 333. '7 De virgin., I, 8, P. L., XVI, 203.

472 GAPUT IL filiabus hominum ^ Origenes ipse plane videtur angelis adscribere corpus subtilissimum quod alimentis intelledtualibus enutritur'. S. Hilariusm angelis corpoream substantiam agnoscit, " quia, ait, omne quod creatum est, in aliquo sit necesse est " \ S, Ambrosius putat nihil materiaUs compositionis immune atque alienum esse, ** prseter illam solam venerandae Trinitatis substantiam " ^. S. Hieronymus Angelos existimat habere corpora setherea quibus erunt simiha corpora hominum glorificatas. Item S. Augustinus Angehs tribuit corpus cseleste, spirituale, angeUcum ^

Post quartum saeculum, Patres Grseci angelos profitentur incorporeos, immateriales, spirituales ^. S. Chrysostomus absurdam et blasphematoriam vocat sententiam juxta quam AngeH habuerunt commercium carnale^ Attamen, ex diversis textibus apparet hanc spirituahtatem a Patribus Graecis admissam esse tantum relativam^. Pseudo-Dionysius ipse supponit potius quam diserte affirmat spiritualitatem absolutam^°. S. Gregorius Magnus dicit : " Ipsi (angeh), comparatione quidem nostrorum corporum, spiritus sunt; sed comparatione summi et incircumscripti Spiritlis, corpus " ".

(B) A saeculo VIP ad XII'^™, doctrinis Pseudo-Dionysii, quas jam amplexi erant S. Gregdrius Magnus et S. Damascenus, nihil fuit additum, nihil immutatum. S.Isidorus ^^* et Rabanus Maurus'^ de AngeHs nonnisi obiter sermonem habent.

(C) Saeculo autem XI P, incipiunt theologi tractare de AngeHs, et eorum disquisitiones satis feHciter contr2ih\t Fetrus Lombardus^^^ qui

^ Sic interpretabantur, post Pseudo-Enoch, vers. 2 cap. VI Geneseos.

^ De princip., IV, 27, P. G., XI, 401; in /oan., Xlll, 33, 34, P. G., XIV, 457. — 3 In Matth., V, 8, 58, P. L., IX, 946.

^ In Psalm. CXLV, 3, P. L., XXXVII, 11 85; Retraa.,, 26, P. L., XXII, 626. — Forsan qusedam Patrum expressiones, quse materialitatem angelorum significare videntur, explicari possunt eo sensu quod angeli dicuntur corpora habere quatenus sunt in loco circumscripti, in oppositione ad Deum qui incircumscriptus est. Quod inferri potest ex sermone Joannis Thessal. coram Nicseno concil. II, ubi ait : ** Solus Deus incorporeus et incircumscriptus est, intelligibiles vero creaturae non penitus incorporeae sunt et invisibiles sicut Deus; ideo in loco sunt et circumscribuntur " (Harduin, IV, 294).

7 Ita, V. gr. Didymus, de Spirit. Sancto, I, 5, 6, P. G., XXXIX, 1037; Eusebius Caesar., Dem. evang., IV, i, P. G., XXII, 252; S. BasiHus, Hofu. Quod Deiis non sit audlor mali, 9, P. G., XXXI, 349. Cfr. Tixeront, Hist. des dogmes, t. II, p. 33.

etipse autumatangelos habere corpus aereum, unde possuntdaemones igne inferni torqueri.

(D) Post saeculum XII, communiter theologi docent angelos esse omnino incorporeos. Tria autem magna systemata de angelis concinnata fuerunt a S. Thoma, Scoto et Suarezio \ S. Thomas profitetur immateriahtatem absolutam angelorum "; juxta Scotuni, angeli, etsi mere spirituales, componuntur ex form^ et materia incorporea3, quatenus in eis invenitur aliquid potentiale {materia) et actuatio potentialitatis {forma); Suarez cum S. Thomasentit, pragterquam in su^ theoria de intellectu et voluntate angelorum.

787. Conclusio. Ex his satis apparet au6lores ecclesiasticos semper ab initio docuisse Angelos existere et esse naturae saltem sublimioris et subtilioris, usque dum concilium Lat^r. IV, S. Thomas et deinceps theologi omnes angelorum absolutam spiritualitatem ut certam habuerunt.

788. 3° Ratione. (a) Sine angelis, series ascendens creaturarum appareret abrupta et quasi indigna sapientici et omnipotenti^ Creatoris. Videmus enim creaturas visibiles perfe6lione sensim increscere a materi^ inorganica usque ad hominem qui in se colligit omnes gradus inferiores iisque addit rationein, Sed ratio est participatio valde deficiens luminis intelle6lualis, cum paucissimas veritates simplici intuitu attingamus, plerasque vero laborioso conatu ratiocinii. Nonne ergo oportuit, ad complendum opus Dei, esse creaturas mere spirituales et intelle6luales quse veritatem universaliter simplici contemplatione perciperent 4?

(b) Sine angelis, mundus non prae se ferret quam perfectissimam imaginem lntelle6lus divini a quo procedit. Homo enim videtur esse imago nimis deficiens, cum sit rationalis potius quam intelle£iualis.

(c) Sine angelis, opus Dei non esset plene cognitum et exinde laus Dei esset manca et imperfe^ta. Homo enim longe est a cognoscendo adaequate mirabilia creationis 5.

' Lege Vacant, Angilologie cfaprhs les Scolastigues, in Did. de tJiM.., I( 1228-1248.

• *' Au-dessous de nous, nous voyons les etres decroitre; ils pourraient croltre au-dessus de nous et former de magnifiques hierarchies ". Lacordaire, jg^ Confer.

III. De Dotibus Angelorum naturalibus.

789. I ° Angeli infelle^u gaudent^ quo hominibus prcEstantiores sunt. Hoc innuitur in Scriptura, ubi mulier sic David alloquitur : "Tu rex sapiens es, sicut habet sapientiam Angelus Dei, ut intelligas omnia super terram "^ Juxta communem theologorum dodtrinam'', Angeli per ideas innatas naturaliter cognoscunt Deum, alios Angelos et homines, et futura necessaria quse tanquam effe(5tus necessarii in causa continentur. Non vero cognoscunt futura libera vel secreta cordium cum certitudine, sed tantum conje6turaliter; talis enim cognitio ut proprium Divinitatis signum asseritur : " Annuntiate qu?e ventura sunt in futurum, et sciemus quia Dii estis " ... "Tu enim solus nosti corda filiorum hominum"^. Ratio idem confirmat; nam, ut ait S. Thom.^, creatura rationalis soli Deo subjacet, et est domina suorum a6luum; atqui si secreta cordium ab Angelis cognosci possent, voluntas humana jam non esset perfecSle domina suorum adluum.

Possunt pariter ad invicem loqui : " clamabant alter ad alterum "s • quod faciunt, conceptus mentis proprios, non quidemlocutione externa, sed libero voluntatis a(5lu aliis Angelis manifestando, modo nobis ignoto.

790. 2° Angeli pariter voluntate liberd gaudent^,

Constat ex eo quod, teste Scriptura, quidam inter Angelos pec caverint et puniti fuerint, dum alii perseveraverant et visione beatifica fruuntur ^ : meritum enim et demeritum libertatem manifeste supponunt.

791. 3° Angeli sunt in loco^ non circuviscriptivey sicut corpora^ sed definitive; i. e., non sunt ubique, quia finiti tantum virtute gaudent; sed in determinato loco, ita tamen ut toti sint in quahbet parteloci quod occupant, sicut anima nostra tota est in quahbet parte nostri corporis. Possunt agere in diversis locis simul, intra tamen sphaeram suse virtutis, sicut homo simul agere potest in plura objecSla inter se distantia, dummodo ad ea brachia sua extendere valeat^. Haec quidem ad fidem non spe6lant, sed sunt conclusiones ex ipsa natura spirituum dedudlae.

792. 4° Angeli naturaliter potentict prcestant hominibus. Hoc enim expresse declarat S. Petrus^ : ** AngeU fortitudine et virtute c(im

^ De Angelorum c©gnitione praeclare disserit Angfelicus Doctor, I, q. 34-58; de eorum locutione, q. 107.

^ De Angelorum voluntate et amore egregie disputat S. Thomas, I, q. 59-60.

^ Cf. S. Th., I, q. 52-53, ubi dilucide exponitur quomodo Angeli sint in loco, et localiter moveri possint. — * II Petr.^ II, 11.

sint majores". Quod quidem illustrari potest variis fadtis, v. g., •' Angelus percussit in castris Assyriorum centum odloginta quinque millia'' ... " Et apprehendit eum Angelus Domini in vertice ejus, et portavit eum capillo capitis sui, posuitque eum in Babylone " '. Quousque eorum virtus sese extendat nescimus; sed, cum sint creaturae, nil possunt agere contra Dei voluntatem.

IV. De Angelorum gratia et lapsu.

793. Dodlrina quam tenet Ecclesia hac de re his verbis Catech. 7>/^^;z/. - comprehenditur : " Prgeterea spiritualem naturam, innumerabilesque Angelos, qui Deo ministrarent, atque assisterent, ipse ex .nihilo creavit, quos deinde admiradiii gratice suce et potestatis munere auxitatque ornavit... Sed quamvis omnes ii caelestibus donis ornati fuerint, plurimi tamen, qui a Deo parente et creatore suo defecerunt^ ex altissimis iUis sedibus deturbati, atque in obscurissimum terrse carcerem inckisi, seternas superbiae suce poenas luunt ".

794. I ° Aiigeli non fuerunt creafi in supernaturali heatitudine^ seu beatifica visione fruentes^ sed quasi in vid ad hunc ter^ninum^ ornati scilicet gratid sanctificante et donis supernaturalibtis. Certum est.

(A) Prius sic probatur : " De ratione beatitudinis est stabilitas, sive confirmatio in bono. Sed Angeli non statim ut creati sunt, fuerunt confirmati in bono; quod casus quorumdam ostendit. Nonergo Angeli in sua creatione fuerunt beati " 3. Quod quidem optime convenit, nam decet ut nemo, libero arbitrio gaudens, coronetur, nisi legitime certaverit ^.

(B) Posterius constat : (a) ex locis ubi Angeh dicuntur _;?/// Dei^^ sancli^, angeli lucis"^ ; his enim praedicatis designatur status gratiae san6lificantis, ut infra probabitur; (b) ex textibus ubi describuntur tanquam beatifica visione fruentes : " Angeh enim eorum in csehs semper vident faciem Patris mei, qui in caehs est^"; nemo enim gloria frui potest, nisi prius ad statum supernaturalem per gratiam fuerit evedtus.

795. Quo tempore vero gratia ornati fuerint, non potest cum certitudine determinari : "Quamvis super hoc sint diversse opiniones, quibusdam dicentibus quod creati sunt AngeU in naturaUbus tantum, aUis vero quod sunt creati in gratia : hoc tamen probabiUus videtur tenendum, et magis di(ftis san(5lorum consonum est quod

^ Isa., XXXVII, 36; Dan., XIV, 35; cf. Matt., XXVIII, 2. =* P. I, a. I, n. II. — 3 S. Thom., I, q. 62, a. i. — 4 // Tim., II, 5. s>^., XXXVIII, 7. — « Dan., VIII, 13; Marc, VIII, 38. 7 11 Cor., XI, 14.

^ Mattk., XVIII, 10; cf. / Tim.y V, 21; iMarc, XII, 25; Luc, XX, 36; Hebr., XII, 22.

fuerint creati in gratia gratum faciente"'. Ita S. Augtistinus^ iscribit : ** Qui eos (Angelos) cum bona voluntate, id est cum amore casto, quo illi adhsererent, creavit, simul in eis et condens naturam, »et largiens gratiam ".

796. Angelis omnibus gratia coUata est, omnibusque concessum fuit vicB et probationis tempus. Multi inter illos iideles Deo permanserunt, et sic visionem beatificam meruerunt. Juxta -.S*. Thomam 3, tempus probationis longum non fuit : " Respondeo dicendum quod Angelus post primum a6lum caritatis, quo beatitudinem meruit, statim beatus fuit. Cujus ratio est, quia gratia perficit naturam secundum modum naturae... Estautem hoc proprium naturae angelicae quod naturalem perfe6tionem non per discursum acquirat, sed statim per naturam habeat ".

797- 2° Alii vero Angeli propria culpa peccaverunt, et suppliciis ceternis fuerunt deputati'-.

(A) Prius sic a C. Lateran. /Fdeclaratur : " Diabolus enim et ahi dsemones a Deo quidem natura creati sunt boni, sed ipsi per se fafii sunt mali^\ Quomodo autem Angeli, naturahbus donis et gratia eximie ornati, peccare potuerint, optime declarat S, Thom.^ : *' Peccare nihil ahud est quam dechnare a redlitudine a6lus, ita ut ille solus impeccabihs sit cujus regula est ipsa voluntas agentis; atqui nuUa voluntas creata est sua regula, sed a voluntate divina regulatur, sicut quselibet voluntas inferioris debet regulari secundum voluntatem superioris; divina autem voluntas sola est regula sui a6tus, quia non ordinatur ad superiorem finem. Sic igitur in sola voluntate divina peccatum esse non potest; in quahbet autem voluntate creaturae potest esse peccatum ".

798. (a) Quaerunt theologi quale peccatum Angeli commiserint. Communiter respondetur primum Angelorum peccatum fuisse superbiam; nam, teste Scriptura, superbia initium est omnis peccati : *' Superbiam nunquam in tuo sensu, aut in tuo verbo dominari permittas; in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio... quoniam initium omnis peccati est superbia " ^ Cujus ratio est quia illa solum peccata in malis angehs esse possunt ad quae contingit affici spiritualem naturam; atqui spirituahs natura non afficitur ad bona sensibiha quse sunt corpori propria; ergo afficitur tantum ad spirituaha; proindeque diabolus peccavit inordinate spirituaha appetendo, seu superbiendo. Quod sic exphcat S. Thomas : Angeh peccaverunt considerando, amando et volendo suam perfe<Slionem quin consi-

derarent, amarent et vellent normam supernaturalem juxta quam, ex voluntate positiva Dei, hsec perfedlio erat prosequenda '.

799. (b) Iterum inquirunt in quo fuerit illud superbice peccatum. Respondet Angelicus Prcecepior diabolum peccavisse appetendo inordinate divinam similitudinem. Noluit quidem esse ut Deus per cequalitatem, quia hoc esse impossibile naturah cognitione scivit, sed per si^nilitudinem'' , et quidem modo inordinato : *' In hoc appetiit indebite esse simiHs Deo, quia appetiit ut finem ultimum beatitudinis id ad quod virtute suse naturae poterat pervenire, avertens suum appetitum a beatitudine supernaturah, quae est ex gratia Dei; vel si appetiit ut ultimum finem illam Dei simihtudinem quse datur ex gratia, voluit hoc habere per virtutem suae naturae, non ex divino auxiUo secundum Dei dispositionem "^,

800. Juxta Suarez^, ahosque quos citat theologos, diabolus primum peccavit circa unionem hypostaticam, vel eam inordinate appetendo, vel Christo Domino ipsis revelato obedire denegando. Quod tamen minus probabile est. Nam primum peccatum Angeh debuit versari circa finem ultimum ipsius : prius enim voluntas fertur circa finem quam circa media ad ipsum; atqui unio hypostatica non est ultimus finis Angeh, neque naturahs, ut patet, neque supernaturahs, qui in visione beatifica consistit; ergos.

801. (B) Post peccatum suum, mah angeh aeternis supphciis fuerunt deputati : " Deus angehs peccantibus non pepercit, sed rudentibus inferni detra(5los in tartarum tradidit cruciandos "^; " Angelos vero qui non servaverunt suum principatum, sed derehquerunt suum domicihum, in judicium magni diei, vincuhs aeternis sub cahgine reservavit " ^. Probabihus a Patribus et theologis docetur angehs lapsis psenitentiae spatium non fuisse, quia cum immobihter inteUigant, et immobihter volunt atque ehgunt : " Differt autem apprehensio Angeh ab apprehensione hominis in hoc quod Angelus apprehendit immobihter per inteUedlum, sicut et nos immobihter apprehendimus prima principia, quorum est inteUe(5lus;homo vero per rationem apprehendit mobihter, discurrendo de uno ad aUud,

^ Cf. S. Th., I, q. 63, a. 2 et 3. — Antiqui Patres docebant primum diaboli peccatum fuisse invidiam, quam concepit videndo primi hominis felicitatem, ideoque eum non peccasse nisi post creationem protoparentum : " Sic etiam diabolus..., invidens homini, apostata a divina facflus est lege " (S. Irenaeus, Adv. Harcs., V, 24, P. G., VII, 1188). Sed Origenes {De princip., 1. I, V, 5, P. G., XI, 163) contendit hanc invidiam e superbid ortam fuisse et in probationem adduxit cap. XIV Isaise, quod de diabolo inteUexit.

^" Scripturae textus {Isa., XIV, 13-14; Ezech., XXVIII, 2) a multis theologis allati ad hoc probandum, sensu litterali non de diabolo, sed de regibus Babylonis et Tyri praedicantur.

habens viam procedendi ad utrumque oppositorum. Unde et voluntas hominis adhseret alicui mobiHter, quasi potens etiam ab eo discedere et contrario adhserere, voluntas autem angeH adhaeret fixe et immobiHter" \

V. De ordinibus Angelorum*.

802. (A) Ingentem esseAngelorummultitudinem colHgitur tumex eo quod Scriptura eos sub figura exercitils repraesentet ^, tum ex his aut simiHbus verbis : "MiHia miUium ministrabant ei, et decies miUies centena miUia assistebant ei"^ " Et hujus ratio est, ait S. Thonias s, quia cum perfedlio universi sit iUud quod prsecipue Deus intendit in creatione rerum, quanto aHqua sunt magis perfedta, tanto in majori excessu sunt creata a Deo ". Angelos autem societatem perfe6tissime ordinatam constituere nuUi dubium est, cum ordo in omnibus rebus a Deo creatis inveniatur.

803. (B) QuomodoautemAngeHordinentur,nontamclareconstat. Scriptura quidem in variis locis variis nominibus Angelos appellat, ex quibus inferunt Patres et theologi diversos ordines esse spirituum; sic commemorantur Seraphim^, CherubimT, Throni, DominationeSyPrincipatuSy et Potestates^; Viriutes ', Archangeli^° , Ang^li^^. Porro hsec varia nomina diversam dignitatem diversaque munera designant. Patres pariter varia nomina variaque officia AngeHs assignant, Hcet nonnuUi fateantur se ignorare quomodo inter se distinguantur : sic S. Augustinus^'' scribit : " Quid inter se distent quatuor iUa vocabula, quibus universam ipsam cselestem societatem videtur Apostoius'3 esse complexus, dicant qui possunt, si tamen probare possunt quod dicunt : ego me ista ignorare confiteor^\

804. Pseudo-Dionysius vero (de Cselesti Hierarch.) docuit Angelos omnes in tres hierarchias distribui, quae et ipsae in tres ordines seu choros dividuntur, ita ut adsint novem Angelorum chori; quem secuti sunt Patres sequioris aevi, prsesertim S. Gregorius M.'-*' et Scholastici fere omnes, ita ut do(5lrina haec communis evaserit, Hcet fidei dogmatibus accenseri non possit, nec etiam ut certa haberi. Rem sic declarat S. Thomas 's .• prima hierarchia inspicit rationes rerum seu ordinationes divinae Providentiae in ipso Deo, secunda vero in causis universaHbus, tertia vero secundum determinationem ad speciales effe<5lus.

^ Cf. S. Th., I, q. loS; Suarez, de Angelis, 1. I, c. 11- 14; Petavius, de Angelis^ 1. II, c. 1-5; Mazzella, n. 291 sq.; Palmieri, th. 23-24.

805. Prima hierarchia quae Deum contemplatur, compledlitur Seraphimy Cherubim et Thronos : Seraphim (a radice incendentes^ vel ab arabica voce sharupha nobiles) in hoc excellunt quod est omnium supremum, sc. Deo uniri per caritatem; Cherubim (etymologice sapientice pleniy vel, juxta modernos, strenui) supereminenter divina secreta cognoscunt ' ; Throni autem elevantur ad hoc quod Deum familiariter in seipsis recipiant.

Secunda hierarchia quae in gubernatione mundi occupatur, tribus pariter ordinibus consistit : Dominatio?ies ea determinant quae agendasunt; F/r/?^/^^ praebent facultatem ad implendum; Potesta^^ tes ordinant media quibus ea quae praecepta sunt impleri possint

Tertia hierarchia in exsecutione divinorum consiliorum versatur. In exsecutione autem cujushbet a6ltis, sunt quidam quasi incipientes adlionem et ahos ducentes, et hoc pertinet ad Principatusj alii vero sunt qui simphciter exsequuntur, et hoc pertinet ad Angelos; ahi vero medio modo se habent, quod ad Archangelos pertinet. Haec ingeniosa quidem, sed non certa.

Art. II. De Angelis custodibus^

Angeli boni Deo assistunt in gubernatione mundi et hominum custodia; dicemus igitur : (a) de Angelorum custodum existentid, (b) de eorum erga nos obsequiis, (c) necnon dc officiis quae erga eos adimplere tenemur.

I. Existentia Angelorum oustodum.

1° Quoad singulos homines.

806. Thesis : Sancti Angeli deputantur in custodiam hominum viatorum (id est in terra viventium). Certum est, immo juxta multos, de fide, propter institutionem festi Angelorum custodum et consensum Ecclesiae universalem. Hic tamen non asseritur cuique homini suum esse angelum custodem (de quo infra), sed Deum aliquot saltem hominibus praeponere angelos custodes.

(A) Scriptura aperte docet Angelos bonos esse ministros Dei quoad salutem hominum, quin tamen asserat cuique homini suum esse angelum custodem. (a) In Psalmiss enim

' De etymologiH et muneribus Seraphim et Gherubim vide Oelher*, O. T, Theology, § 119, 199.

' Cf. S. Thom., I, q. 113; Suarez, de An^elis, 1. VI, c. 17-19; Petavius, de Angelis, 1. II, c. 7-10; Mazzella, n. 444 sq. ; Palmieri, th. 61-62; Pesch, n. 403 sq.; Tepe, n. 938 sq. — ^ Ps. XC, 11-12.

dicitur : " Angelis suis mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis " ; atqui haec verba referuntur ad omnes justos qui confidunt in Deum, ut patet ex initio Psalmi et communi Patrum interpretatione.

(b) Christus ipse in Evangelio^ monet pueros minime scandalizandos esse, quia " x\ngeli eorum (id est qui vigilant super eos) semper vident faciem Patris ". Quae verba ^S*. Hieronymus exponens (in h. loc.) ait : " Magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui Angelum delegatum"^.

(c) Apostoluss aperte declarat Angelos esse admtnistratores spiritus a Deo missos, ad vigilandum super homines qui destinantur ad caelum : " Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi, propter eos qui hereditatem capient salutis"? Quse verba communiter intelliguntur non solum de ele6lis, sed de iis omnibus qui sunt destinati ad salutem.

807. (B) Omnia testimonia Traditio7iis^ quasi contrahuntur et confirmantur fa6lo institutionis Festi SS . Angelorum Custodum^ et imprimis oratione officii : " Deus qui ineffabili providenti^ San6los Angelos tuos ad nostram custodiam mittere dignaris ". Hoc autem festum, concessum a Paulo V (1608), toti demum Ecclesise a Clemente X praeceptum (1670), jam praecesserat Solemnitas S. Michaelis et omnium Angelorum VI° saeculo instituta simul cum dedicatione ecclesiarum Montis Gargani et Circi Romani; antiquior autem erat festivitas S. Michaelis diei 29 Septembris adscripta qua colebantur Virtutes caelorum s. In his autem festivitatibus non solum colebantur, sed et invocabantur Angeli ut nostri custodes et auxiliatores. Ita in oratione festi S'^ Michaelis dicimus : " Deus... concede... ut a quibus tibi ministrantibus in caelo semper assistitur, ab his in terr^ vita nostra muniatur ". Unde in Ecclesi^ semper persuasum fuit nos a San6lis Angelis custodiri ac defendi.

^ Patrum testimonia refert Petavius, 1. II, c. 7.

5 In Oriente, 6a die Septemb., memoratur apparitio S. Michaelis Chronii in Phrygia, et 8* die Nov. celebratur Synaxis Michaelis, militise cselestis principis, et ceterarum potestatum incorporearum.

808. (C) Ratione thesis confirmatur. (a) Deus inferiora per superiora gubernare solet; atqui Angeli sunt hominibus superiores; ergo Deus gubernat et protegit homines per Angelos. (b) Quando homines iter faciunt per viam non tutam, custodes ad eorum prote6lionem deputantur; atqui, in hac vita, quasi viatores sumus ad caelum tendentes, per viam arduam, et latronibus seu daemonibus infestatam; ergo indigemus custodibus. Nec dicatur cum Calvino, posito hoc dogmate, Dei tutelam insufficientem apparere; nam Deus utitur causis secundis, non quasi eis indigeat, sed quia id ejus bonitati et sapientiae convenit^.

809. Corollaria : (A) Quoad numerum Angelorum custodum, haec statuenda sunt : (a) Certum est sin^ulos fideles /ustos habere suum proprium Angelum custodem. Illud innuitur in textibus Scripturae allatis et constat praesertim ex unanimi Patrum consensu, et communi fidelium sensu. Unus audiatur 6*. Basilius'^ : " quod singulis fidelium adsit Angelus nemo contradicet"; ac proinde illud negari nequit absque temeritate.

(b) Communiter idem asseritur pro peccatoridus et pro infide/idus ;na.mChrhtus mortuus est pro omnibus,etiam infidelibus, et omnibus meruit media ad salutem; atqui unum ex his mediis, in praesenti dispensatione,est angelicacustodia; ergo.

(c) Communiter asseritur Christum non habuisse Angelum custodem, quia ejus humanitas directe regulabatur et protegebatiir a Verbo Dei. Sed B. Virgo habuit Angelum custodem, quem S. Bernardus putat fuisse Gabrielem.

810. (B) Quoad tejnpus angelicfe custodiae.

(a) Incipita momento nativitatis, juxta 6*. Thomam et plerosque theologos; ante nativitatem, infans protegitur in sinu materno ab Angelo matris, quia est adhuc veluti pars matris^

(b) Continuatur per totam vitam.eo saltem sensu quod Angelus custos nunquam clientem suum totaliter deserit, quamvis possit illum ad tempus dimittere, eum scilicet minus juvando, punitionis causa^

(c) Proprie loquendo cessat in morte, ciim eo instanti desinat l)robationis tempus.

• Cf. S. Th., I, q. 113, a. 1-2; C. Gent., 1. III, c. 78-79; Catech. Rom., p. IV, c. 9, n. 4 sq.

2° Quoad communitates,

8ii. (A) Valde probaSiliter tenent Doftores adesse specialem Angeliim custodem pro j^r/*?^/^ scilicet S. Michaelem. (a) Revera ex Scriptura videtur S. Michaelem fuisse olim pmepo-jitum Synagog?e', quia vocatur princeps popiili Judaici, et dicitur habere specialem ejus curam; atqui Ecclesia Syna^oofne suc^essit; ergo. (b) Verba, qune adhibenttir ab Ecclesia in officio S. Michaelis, saltem insinuant illum Archangelum specialem esse prote(5torem Ecclesice.

(B) Satis probabiliter etiam docetur S'ngu1is regfiis et nationibus, immo et comniunitatibus ahcujus momenti, v. g.,ecclesiis particularibus, religiosis communiiatibus, prsepositos esse speciales Angelos custodes. Ratio est quia ill?e societaies sunt veluti corpora moralia, qn?e speciali assistentia indigent. Hinc po|)ulo Israelitico per desertum itineranti Deus Angelum tanquam protedlorem dedit : " Ecce ego niittam Angelum meum, qui prrecedat te et custodiat in via, et introducat in locum quem paravi'". Alias nationes habere etiam Angelos custodes, ^olligitur ex his et similibus locis : '* Princeps autem regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus: et ecce Michael unus de principibus primis, venit in adjutorium meum, et ego remansi ibi juxta regem Persarum " ^. Quod sic declarat Theodoretus (in h. loc ) : " Archangelis vero ilhid munus est impositum, ut gentium sint prcefevSti, sicut B M ^yses docuit^ cujus di(5tis item B. Daniel consentit, cum dicit ipse regni Persarum principem et rursus paulo post principem Graecorum, Michaelem quoque principem Israelis vocat ".

II. Angeloriim custodum erga homines obsequia.

8l2. 1° Qnoad corpus. (a) An^elus custos a nobis avertit damna exteriora, aut, si jam incideriinus in illa, ab illis

^ Dan.y X, 13. — " Secunduin Gre^^onuin {Moral.^ 1. XVII, c. 8), princeps regni Persarum bonus Angelus fuit custodioe regni illius deputaius. A<l videndum igiiur quallier unus Angelus alleri resistere dicitur, considerandum est quod divina judicia circa diversa regna et diversos homines per Angelos exercentur. In suis autem ac^ionibus Angeli per divinam senteniiam regulantur. Contingit autem quandocjue quo 1 in diversis regnis, vel in diversis hominibus contraria merita vel demerita inveniuntur, ut unus alteri subdatur aut praesit. Quid autem super hoc orilo divin.ie sapienticie h.ibeat, cognoscere non possunt, nisi Deo revelante; unde necesse habenl super his s.apientiam Dei consuiere. Sic igitur, in qnantum de contrariis meritis et sibi repugnantibus divinam consuiunt voUmtatem, resistere sibi invicem dicuntur; non quia sint eorun contrariae voluntates (ciim in hoc omnes concordent quod Dei sententia impleatur); sed quia ea, de (piibus con^ulunt, sunt rep'i;;nanti;\ ". (S. Th., 1. c, a. 8.)

nos eripit : " Angelus qui eripuit me de cunflis malis" ... " Angelis suis mandavit de te, ut custodiant te"...^ Illud autem facit, vel avertendo obje6la nociva, vel immittendo cogitationem per quam malum imminens vitari possit. (b) Aliquando nos etiam juvat in negotiis saecularibus, praesertim quando ad salutem inserviunt, ut apparet exemplo^ Tobiai^

813. 2° Quoad animam. (a) Angeli custodes arcent diemones, ne nobis noceant aut saltem ne tam graviter tentent^. (b) San6las cogitationes suggerunt, nos excitando ad bonum4, nos etiam avertendo a malo, per consilia et correptiones : quod quidem facere possunt immediate agendo in organon phantasiae, ut excitentur phantasmata idonea ad tales vel tales cogitationes immittendas. (c) Offerunt Deo nostras oraliones, aut nostra bona opera, non quidem ut Deus ea cognoscat, nam per seipsum cognoscit omnia, sed ut ipsi suas preces nostris addant, et sic majorem vim precibus nostris conferant : " Ego obtuli orationem tuam Domino" 5. (d) Medicinales poenas quandoque infligunt : hoc enim est opus misericordiae, et saluti nostrae inservit^ Poenae autem vindicativae gcneratim per malos angelos infliguntur. (e) Tandem in ipso articulo mortis specialiter nos adjuvant contra ultimas tentationes, et ultimas diaboli impugnationes, et animas nostras ad caelum vel ad purgatorium ducunt7.

III. Officia nostra erga Angelum custodem.

814. A S. Bernardo his verbis exponuntur : " Quantam tibi debet hoc verbum inferre reverentiam, afiferre devotionem, conferre fiduciam! Reverentiam pro praescntia, devotionem pro benevolentia, fiduciam pro custodia "^.

• Tob.^ XII, 3 etc. — Integer TohicB liber legendiis est ut in eo graphica inveniaiiir descriptio eorum quae nobis divina Providentia proesiat mediante Angelornm mini^terio.

7 Z«r. , XVI, 22. Cr. J. H. Newman, Dream o/ Cieronlius^ ubi non minus theologice quain poelice describitur biclamen animce chrisiianae cum diabolo ante mortem. Cf. Leclercq, in Di(fl. ifarth. chr^t.y Les anges psychagogues, I, 2121 sq. — ® Sermo 12 in Ps. 90, n. 6.

1° ReverentiaJii pro prcesentia : siquidem Angelus custos est semper nobiscum, et quia est spiritus purus et sanitus, vitare debemus quidquid illum contristare posset : " In quovisdiversorio, inquovis angulo, Angelo tuoreverentiam habe... Tune audeas illo praesente quod vidente me non auderes? An pr?esentem esse dubitas quem non vides? Quid si audires?... Si fidem consulas, ea tibi angelicam probat pra^sentiam non deesse"^

2° Fidiiciain pro ciistodia : nam potens est ad nos succurrendos et simul nobis devotissimus; igitur illum deprecari, etad illum confugere in rebus dubiis et angustiis debemus : " Adsunt igitur et adsunt tibi, non modo tecum, sed etiam pro te. Adsunt ut protegant, adsunt ut prosint... Ceterum etsi tam parvuli sumus, et tam magna nobis, nec modo tam magna, sed et tam periculosa via restat : quid tamen sub tantis custodibus timeamus? Nec superari, nec seduci, minus autem seducere possunt, qui custodiunt nos in omnibus viis nostris. Fideles sunt, prudentes sunt, potentes sunt, quid trepidamus.?"''

3° Devotionem seu amorem pro henevolentia : nam angelus custos est pronobis veluti benefii6tor, amicus et frater, et erit postea particeps ejusdem haereditatis in cfelo; ergo illum diligere debemus, de illo cogitare, et ejus inspirationibus obedire : '* Simus ergo devoti, simus graci tantis custodibus: redamemus eos, honoremus eos quantum possumus, quantum debemus... In ipso (Deo) itaque, fratres, affe6tuose diligamus Angelos cjus, tanquam futuros aliquando coh?eredes nostros^ interim vero adtores et tutores a Patre positos et praepositos nobis "^.

COROLLARIA.

815. (A) Do^rina de Angelis custodibus a platonicis philosophis non fuit mutuata. Licet enim nonnulli Platonici egregia de Angelo custode per transennam scripserint *, Patres non ex eorum commentis catholicam do6trinam hac de re probant, sed ex Scriptura, ut jam notavimus, fusiusque ostendit Petavius^\ proindeque Gentilium traditiones, qu?e aliunde satis confusse sunt, nihil ahud sunt nisi reliquiae revelationis primitus hominibus fadta^.

816. (B) Angeloruin cultus mininie superstitiosus est, sed rationabilis valdeque utitis. Quod contra Novatores dirigitur, qui, duce CalvinOy contendunt per Angelorum cultum a Dei cultu nos

3 De Angelis custodibus pium opusculum scripsit Chardon, Mdmoires d^un Ange Gardien, anglice redditum " Memoirs of a Guardian Angel ". Baltimore, 1871. Legatur etiam Meditatio de sandis Angelis atqiie de iis i?nf>rimis^ qtii hominuni custodia pruesunt^ in opusculo cui titulus : S. Aloysii Gonzagae Opera omnin^ Coloniae, apud Heberle, 1801.

averti ; ** Qiiam igitur praeposterum est ab Angelis nos abduci a Deo, qui in hoc sunt constituti, ut praesentiorem ejus opem nobis testentur? " Hoc eniin falsum est, cum Angelos ut Dei nuntios et ministros veneremur, ita ut gloria eis rcddita in ipsum Deum redundet, ut jam animadvertit S. Bej-nardus'^ : " Totus tamen ei (Deo) reddatur et amor et honor noster, a quo tam ipsis quam 7iobis est totum^ unde honorare possumus vel amare, unde amari honorarive meremur". Nec dicere juvat cum Hodge'' Angelos non magis honorandos esse quam ventos et fulgura, qupe sunt pariter ministri Dei; clarus enim au6lor animadvertere debuisset magnum esse discrimen inter ministros inanimatos, et animatos hberosque ministros de quibus Scriptura ipsa dicit^ : " Nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum ".

Art. III. De Angelis malis*.

Angeli mali s seu Daemones hominem impugnant dupliciter : modo ordinario per tentationem, extraordinario per possessionem et magiam ; de his seorsim dicemus.

I. De tentatione diabolica.

817. 1° Thesis : Saepe saepius daemones hominem ad peccatum incitant, seu tentant.

(A) Script. Existentia tentationis diabob*cae luculenter Scriptura demonstratur. In Vet. Test, vidcmus protopa-

' Hodge, Systematic Theology^ vol. I, 642. — Cultum Angelorum legitimum esse Pairum au(5loritate Petavius demonsirat (1. c. c. 9), ei nos demonsirabimus in Tr. de Verbo Incarnato.

3 Ps. CXXXVIII, 17. Cf. Leclercq, loc. cit.y Culte des Anges, 2144 sq.; Bareille, Le Culte des Anges a Vipoque des P^res de fEglise^ in Revue thomiste, VIII, 41 sq.

• S. Thom., I, q. 63-64; Suarez, De Angelis, 1. VII-VIII; Palmieri, th. 59-60, 63-64; Pesch, n. 408-415; E. Mangenot, T. Ortolan, in Dict. de

Th^oL, t. IV, 322-414; F. Nau, Dimons, in Dict. d'Apol. (d'Ales), t. I, 917-928; W. H. Kent, Dcmon, DemoniacSy Devil, in The Cathol. EncycL^ Applelon, t. IV, 710 sq.

5 Angeli niali varia sortiti sunt nomina; vocantur dcemonia vel damones {Deut., XXXII, 17; Luc, VIII, 33; Ma(t., VIII, 31); spiritus nequam {Ltic, XI, 26; A(^., XIX, 12); spiritus imniundi {Luc, VIII, 29); mundi re^^iorci tenebrarwn harum, spiritualia neqiiitice {Ephes., VI, 12). Unus ex illis lan quam eorum dux habetur, vocaturque princeps hujus mundi (/oa., XII, 31; XIV, 30); princeps damoniorum {Matt., IX, 34); Satanas {Luc, XI, 18); diabolus {Matt., XIII, 39); deus hujns sactili {II Cor., IV, 4); draco viagnus, serpe?is an(iquus{Apoc, Xll,g). Cf. Mazzella, n. 426, n. I.

rentes ad peccandum a diabolo induci ', et pium Job variis modis pariter ab eo tentari. In Nov. Test. diabolus impugnat ipsum Christum «, Judam proditorem ad magistrum tradendum incitat3, et Ananiam ut mentiatur Spiritui S.4.

Insuper modo generali S. Petrus et S. Paulus nos admonent ut a diabolica tentatione caveamus : " Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret... Quoniam non est nobis collu6latio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi redlores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae ..."5. Ex quibus clare coUigitur nos non solum concupiscenti^ tentari, sed etiam diabolo, qui concupiscentia rebusque externis utitur, ut nos ad malum aUiciat.

8x8. (B) Ratione suadetur. (a) Ex parte Dei : IUud convenit ex parte Dei, quod manifestat excellentiam et necessitatem gratiae, nccnon divinam sapientiam; atqui hoc praestat diabolica tentatio, quia homines, a diabolo tentati, melius intelligunt gratiae necessitatem ad daemoni resistendum, et aliunde Deus, succurrendo homini tentato, nobis ostendit quomodo sciat ex malo majus bonum elicere. (b) Ex parte houiinis : nam per hujusmodi tentationes, ejus virtus exercetur, perficitur et roboratur; melius sentit propriam infirmitatem et ita ad veram V^//;;/////^/^/;/ excitatur; tandem, resistendo tentationi, pcenitentiam agit pro peccatis praeteritis. (c) Ex parte ipsius dcemonis : nam, quamvis diabolus aliquando vincat hoinines, tamen saepe saepius vincitur, et ultimo per merita Christi vincetur, et ita majorem confusionem experietur^.

819. 2° Modus q^io fit tentatio diaboIicaT.

(A) Diabolus non potest agere dire6le in intelle6lum et voluntatem; nam intelle6lus et voluntas sunt facultates mere spirituales, immediate a Deo creatae, et sui juris, ita ut a Deo solo dependeant qui solus potest in eas agere.

• Gen.^ III, 1-6. — De aliis dremoniim manifestationibus sive in Scripturl sivein Apocryphis, cf. F. Nau, Di^. tVApol.^ t. I, p. 917 sq.

• Quoe arjjninenla dilucide exponit Suarez, de Angelis^ . VIII, c. 18, n. 18-26. ? Cf. Catech. Trident., p. IV, sexta petit., n. 5; Schram, Instii. theoU mysi.y § CXIV sq.; S. Bonavent, in 2 Sent.^ dist. 8, p. 2, a. 1.

(B) Diabolus autcm potest agere : (a) in sensus internos^ scilicet memoriam et imaginationem; nam illae facultates sunt facultates organicce et corporece et natura sensibilis et corporea obedit Angelis. Diabolus potest igitur malas imaginationes proponere nobis etiam invitis. (b) in appetitunisensihilem, qui et ipse est corporeus, passiones commovendo, et humores corporis humani disponendo ita ut ad pcccandum inchncmur. Attamen, in his omnibus casibus, homo servat suam hbertatem, et potest, cum gratia Dei, tentationem superare : " Fideh*s est Dcus, qui non patictur vos tentari supra id quod potestis, sed facietetiam cum tentatione proventum "^.

II. De obsessione et possessione diabolica», 820. 1° Notio. (A) Obsessio est aaio dcemonis, qui ab extra veluti obsidct ct impugnat hominis corpus, diversis molcstiis illud afficicndo, simulque animam gravibus tentationibus vcxando, ut refertur, v.g, \x\ historia S. Antonii.

(B) I'ossessio est a6lio daemonis, qui corpus hominis intrat, \\ illo habitat, ibique operatur, sensibus et membris utcndo. insolitosque a6lus producendo. Signa diabolicae possessionis, juxta Rituale Romanutn, sunt " ignota lingua loqui pLiribus verbis vel loqucntem intelligere, distantia et occuka patefacere, vircs supra aitatis seu conditionis naturam ostcndcre et alia id genus qu^t. cum plurima occurrunt, majora sunt indicia ". Sed siinul Rituale exorcistam monet " nc facile credat aliquem a d.emonio obsessum esse, sed nota habcat ea signa, quibus obsessus dignoscitur ab iis qui vcl atra bile, vcl morbo aliquo laborant " {De exorcis. obs), Quod quidem hodie eo magis necessarium cst quod in soinno hypnotico phrenomcna producantur, quse possessionein d;emoniacain imitari vidcntur3.

Cf. Thyraeus, de D<emoniaris: D. Calmet, JVouvelles dissert., Pls.; sui les possess., a. 2; Schram, /us/iL theol. n,yst., § CCV s^,,; Ribet, La My^iquednnne.K. II[, c. 9-11; Kitto, Cyc/o/^.edia of Bildical tJterat., verl.o Den.onnirs; Trench, Afirarles o/ O. Lord. Appleton, 1890, pp. 161, 246, 389 ^\c.xK^T^z.v\A^x,Demonir possession in ttie New 7'eslafnentA9i2; H.Laehr, Dic t\in/oiiisr/tt'n des N. 7., Leipzig, 1894.

^ Cfi. Veronnet, t,af^ossrssion dialwliqueMRev. du Ct.fraiuais.i. XXXVII »904, p. 570 ^^ t XXXIX, p. 42 ^

821. 2° Existentia. Veritatem diabolicae possessionis impugnant non solum Rationalistce^ sed etiam Protestantes praesertim liberaleSy immo aliquot Catholici qui contendunt daemoniacos, de quibus Evangelium loquitur, fuisse simpliciter aegrotos et Christum et Apostolos Judaeorum opinioni se accommodasse. Contra quos sit :

822. Thesis : Possessiones daemoniacae adniittenda& sunt, non tantum ante, sed etiam post Christum.

(A) Scripturd. (a) Saepe enim in Evangeliis fit mentio obsessorum a daemone, prouti ab aegrotis distinguuntur : " Obtulerunt ei omnes male habentes, variis languoribus et tormentis comprehensos, et qui daemonia habebant " '.

(b) Insuper Christus exhibetur ut daemones alloquens, eos increpans, vetansque ne loquantur, aut eis praecipiens ut exeant : " Daemonia multa ejiciebat, et non sinebat ea loqui, quoniam sciebant eum... Surde et mute spiritus, ego praecipio tibi, exi ab eo, et amplius ne introeas in eum " ^

(c) Tandem Christus Apostolis tradit potestatem daemones ejiciendi, ut distin6lam a potestate morbos curandi, simulque media praescribit quibus ejici possint3. Atqui si daemoiiiacae possessiones nihil aliud sint nisi morbi naturales, Christus certe Judaeos et Apostolos sua agendi ratione suisque verbis decepisset; quod quidem repugnat; ergo,

Nec dici potest Dominum errori Judaeorum se accommodasse : nam Deus potest quidem se accommodare hominibus quoad modum loquendi, ut melius ab eis intelligatur : sed non ita ut eos decipiat. Jamvero Christus maiifeste populum et discipulos decepisset, si, dum nosset diabolicas possessiones esse imaginationis figmentum, ita locutus esset ut eorum errorem confirmasset. Quod aliquot exemplis illustratur : v. g., postquam ejecerat daemonium S calumniantibus Pharisgeis eum in Beelzebub hoc miracuhim patrasse, non negat se ejicere daemones, sed soluni negat se id facere potestate Satanae : deinde regnum suum opponit regno Satanae, suamque divinam missionem ex eo probat quod in digito Dei ejiciat daemonia. Atqui tota illa argumentatio deceptoria et illusoria esset, si nuUae essent diabolicae possessiones. Accedit quod Christus non solum coram populo sedetiam privatim cum soiis discipulis eodem modo locutus fuerit; sic quando discipuli, peradta prae*

• M,itt., IV, 24; VIII, 16. — » Marc, I, 34; IX, 24; Luc, VIII, 30. ^ Matt.y X, l; Marc, XVI, 17; XVI, 17. — 4 Luc, XI, 14-26.

dicatione, reversi sunt ad illum cum gaudio, dicentes : " Domine, €tiam daemonia suhjiciuntur nobis in nomine tuo"*, nedum eorum opinionem corrigeret, eam potius confirmavit dicens : " Videbam Satanam sicut fulgur de caelo cadentem ".

(d) Tandem res confirmatur exemplo Apostolorum qui spiritus immundos multoties ejecerunt ^, et ne ullum dubium maneret de daemonis praisentia, narratur quid Judaeis quibusdam exorcistis contigerit, qui Paulum imitari volebant : ^' Respondens spiritus nequam dixit eis : Jesum novi et Paulum scio : vos autem qui estis? Et insiliens in eos homo, in quo erat dcemonium pessimurn^ invaluit contra eos... "3. Ergo certum est tempore Christi et Apostolorum nonnullos fuisse homines a daemonibus infestatos.

823. (B) Traditione constat veras fuisse daemonum possessiones in primis saeculis, Christianosque potestatem habuisse spiritus immundos expellendi; ait enim Tertulliatius^ : " Edatur hic ah'quis sub tribunalibus vestris, quem a daemone agi constet : jussus a quolibet Christiano loqui, spiritus ille tam se daemonem confitebitur de vero, quam ahbi Deum de falso... Nisi se daemones confessi fuerint, Christiano mentiri non audentes, ibidem ilHus Christiani procacissimi sanguinem fundite. Quid isto opere manifestius? Quid hac probatione fidelius"? Multa alia testimonia hujusmodi exhiberi possent, ex quibus demonstrari valeret hanc fuisse Patrum communem persuasionem. Idem constat ex praxi Ecclesice, quae specialem ordinem Exorcistarum instituit ad daemones abigendos, et in Rituali preces speciales habet ad Hberandos obsessos a diabolo; necnon ex historid, quae plures possessionis casus refert, de quorum veritate dubitare difficile ests.

824. (C) Ratione. Ratio non potest quidem existentiam diabolicae possessionis demonstrare, sed ejus possibilitatem. posita daemonum existenti^. Cum enim diabolus magna sagacitate et potestate polleat, cerie multo plura stupenda

'Zwr., X, 17. — =»^^., V, 16; XIX, 12. —3^^/., XIX, 15-16. —4 ^/tf- ■loget., c. 23, F. Z., I, 413. — s Cf. Ribet, op. cit., p. 198 sq.; Leriche, Etude snr les Poscessions ett ghiiral et sur celle de Loudun en particulier, Paris, [859; J. Segaud, Une mani/estation diabolique (ihese), Lyon,i899.

pr^^ducere potest quam hypnotismi cultores; atqui isti personam magnetizatam ita rcgere possunt, ut vires ejus physicas ct psychicas pro libitu dirigant, etiam contra ipsius tnch*nationem; ergoidem a fortiori valet diabolus.

Si inquiritur autem cur Deus possessionem permittat,. respondet 5. Bonaventnra^ : " Perniittit autem hoc Dominus sive ad gloriae sure ostensionem (/^*^., IX, 3), sive ad peccati punitionem, sive ad peccanlis correptionem (/ Cor.y V, 3), sive ad nostram eruditionem ".

825. 3° Retiiedia'* quje adhiberi solent ad daemones arcendos sunt : (a) conscientiae purpatio per confessionem sacramejitalem; (b) usus Eurharistiae; (t:) oratio cum jejunio; (d) Sacramenialium usus, prnesertim aquie benedidt?e; (e) tandem exorci^mi, qui tamen caute adhibendi sunt, nec sine licentia Episcopi, sahem si publice et soliemniier fiant.

III. De magia, magnetismo, spiritismo et hypnotismD^

826. Status quaestionis. 1° Magia^ in genere est potestas inira et insolita patrandi. Duplex distinguitur : naturalis^ qua mira efficiuntur per occukas naturae viress, vcl dexteritatis ope; diabolica, scu nigra^ qua prodigia producuntur daemonis ope. Nos autem de magi^ naturali non agimus, sed de diabolica.

Theologi communiter distinguunt inter crimen, arteui et faRum majjiae. (A) Crinien magice est impius conatus mira patrandi ope daemonis, sive effec^tus sequatur sive noii. Dujjhciter committr potest: )2L^^\oexpiicito, quandoquiscumdremone loquitur vel reipsa, vel per imaginatioiiem; paclo implicitfl^ quandoquis mediaadhibet, qu?e neque per se ne(]ue ex I)ei vel Eccie^^u':? institutione, virtutem habent producendi effecflum qui exspe(5latur : taiis enim effecftus nonnisi a mahgnis spiritibus produci potest. Tale crimen com-

3 Cf. S. Thom., 2. 2, q. 9596; Suarez, de Keligione^ 1. II; Del Rio, Distjuisil. mai^iop, ' Sergier, DiiQ. de fhi?ol.. verbo Maoicien; Ribet, Mystique div.^ c. 12-23; KnoU, de Deo Creatorey § 184 sq.; Jungmann, de Deo Creat.y n. 151 sq.

• VL Encyclopadia Britan.^ verbo Mac^ic.

s Nonnulli scienlianim ciiltores in suspicionem commercii cum diabolo vene^ runl, quia ex diligenii virium naturaliiun invesiigaiione qur^dani faceie poluC' runl, quic a communi plebe tanquam prodigia existimabanlur.

mitti posse, coHigitur ex legibus quibus Deus illud probibuit : ** Non declinetis ad magos, nec ab ariolis aliquid sciscitemini... Vir sive mulier, in quibus pythonicus vel divinationis fuerit spiritus, morte moriantur"». Revera homines pravi, curiositate, honorum vel pecuniae amore, ahave passione al!e(fli, eo usque impietatis venire possunt, ut sibi persuadeant a dsemone consequi posse auxiha, quibus prava sua desideria explere valeant.

(B) Ars autem magica definitur facuUas, positis quibusdam signis, miros effe6las, d3emoins ope, certo et constanter producendi. Hoc sensu intelle(5la, non debet facile admitti. Nam virtus daemonum estlimitata, necaliquid pr.eter naturam agere valent, nisi Deo permittente, utdiserte djcet 5. Aitgustinus : " Firmissime tamen credendum est omnipotentem Deum omnia posse facere qu?e voluerit sive vindicando, sive praestanJo, nec d?einones aliquid operari secundum naturse sune potentiam ..., nisi quod ille permiserit cujus judicia occulta multa sunt, injusta nulla ". Quod approbat S. Thomas^. Jamvero quis dicere pr?esumet, Deum certa lege et semper permissurumesse dDenonibus ut suam militiam et potestatem exerceant, quotiescumquedeterminatis signis magi usi fuerint? Aliunde spiritus mali neque omniscii nec ubique pmesentes sunt, immo mendaces sunt et infideles; unde saepe ssepius contingere potest ut signa ab improbis hominibus posita, aut non advertant, aut non attendant. Quam stulti igitur sunt qui diabolo confidunt !

(C) Nonnulla vero esse fa/^a magica, ope daemonis patrata, vix negari potest, quiJquid pauci theologi dixerunt ^o^lEng. Kliippeh, Etenim Scriptura nonnulla hujusmodi facSta commemorat : " Vocavit autem Pharao sapientes et maleficos, et fecerunt etiam ipsi per incantationes aegyptiacas et arcana quaedam similiter"^; item in N. T. agitur de operibus magicisa Simone, Elyma et puella pythonissi patratis^; et a Christo Pauloque praenuntiatur signa magna et prodigia futura esse tempore Antichristi, " ita ut in errorem inducantur (si fieri potest) etiam elecSti " '. Hinc S. Augustinus de hisce prodigiis loquens ait^ : " Addimus enim ad istam lucernam inextinguibilem et humanarum etmagicarum, id est per homines daemoniacarum artium, et ipsorum per se ipsos daemonum multa miracula : quae si negare voluerimus, eidem ipsi, cui credimus,sacrarum litterarum adversabimur veritati ". Multa hujusmodi fa6ta a scriptoribus ecclesiasticis narrantur, et Hcet quaedam fabulosa sint, non

• De Civit. Dei, lib. XVill, c. 18, P. Z., XLI, 574. 5 S. Theol.y I, q. iio, a. 2.

• Instit. th. dotrm., 1. I, § 77, not. 4, ubi dicit : " Arbitramiir qnaecumque dc eo rerum genere venditantur, esse commentitia aut somnia delirantis phantasiae **

^Exod., VII, II. ~6 4^., VIII, 9, 11; XIII, 8; XVI, 16. 7 Matt., XXIV, 24; // Thess., II, 9.

paiica a viris doctrina et pielate coaspicais referuntur, quae fidem sibi commendant ^

827. 2° iVostra aetate, sub nomine magnetismi, spiritismi^ et hypnotismi, multa publici juris fa6ta sunt phjenomena, de quibus \nq'iiri potest utrum sint diabolica an non.

(A) Magnetismi animalis inventor agnoscitur Antonius Mesmery Vindobonensis medicus, qui circa finem snec. XVIII, novos quaerens curandi modos, putavit 'se mirum invenisse medium in fluido quodam subtilissimo, quoJ flaido magnetico simile est, et supponitur ex animalium corp >ribus manare, immo omnia prorsus corpora pervadere. Quod systema evolverunt ejus discipuli, prgesertim Puysegur.Qt/. Braid^. Tria sunt praesertim phaenomena magnetismoadscripta, quaesive manuum gesticulationibus, vel magnetizatis substantiis, aut etiam simplici vokmtatis nutu verbis expresso, producuntur : convulsiones, variique physiologi effe6tus qui pro divers^ infirmorum conditione varii sunt; status quidam paralysis et catalepsiSy in quo membra rigida fiunt, et sensibilitas evanescit; somnus magneticus. in quo magnetizatus, hcet sensuum usu destitutus, videt tamen, audit et loquitur, immo mira cognoscit quae antea ipsi ignota erant, adtionesque perspicit quoe occulte vel procul peraguntur.

828. (B) Spiritismus modernus^ ortum habuit in Statibus Foederatis Americae. Jam anno 1832 tres pueri, ludentes manu superposita cuidam mensae, eam rotare fecerant, praxisque hujusmodi ilhco longe lateque per Americam difl^usa est. Sed an. 1848 nova ejusdem rei phasis inccepit in oppidulo Stat(is Neo-Eboracensis Hydesville nuncupato; videhcet in domo quam incolebat familja

• Nostri non est propositi facfta hujusmodi discutere, variasque magioe formas exponere; hac de re lege GDrres, die christliche Mystik^ vol. 4; Ribet, /. cit.; de Mirville, Des Esprits et de leurs manifestations; Bizouard, Des rapports de rhomme avec le d^mon, 6 vol. in-S", Paris, 1863-64; Perrone, de Virtutt Relioionis, p. 11, s. i, c. 2 et s. 2.

• Cf. Deleuze, Histoire critique du magnJtisme animal^ Paris, 1813; Puysegur, Memoirepour sei-vir h rhistoire... du magnetisme, Paris, 1830; J. Braid, Neurypnology, or the Rationale of nervous sleep..., London, 1843; A. Wood^ What is Mesmerism, Edinburg, 1851; Heideahain, Animal magnetism, London, 1880: Perrone, op. cit., n. 400 sq.; Gasc-Dssfosses, Magn^tisme vital, Paris, 1807; Surbled, Morale, t. IV, ch. 6.

3 Cf E. W. Capron, Modem Spiritualism, Boston, 1855; Edmonds and Dexter, Spiritualism, N.-York, 185^-55; AUan Kardec, Le livre des espi-itSy Le livre des midiiims, Paris 1864- 1865; O. Brownson The Spirit Rapper ; Crookes, I\esearches on the Phenomena of Spiritualism; E. Dupouy, Sciences occulies et physiologie psychique^ Paris, 1898; Gibier, Le Spiritisme, Doin, 1904: Maxwell, Les ph^no?nenes psychiques. — Moclerna» spiritismi theorias exponit L. Denis, Chrisiianisj,ie et spiritisme, Paris, 1903; Grasset, Z^ spiri' tisme devant la science^ Paris, Masson, 1904..

Fox e se{5^a Metbodistnriim, crepitus et rumores auditi sunt : stupefaclie quidem, sed non perterritx, dute adolescentulje (pije ibi degebant, putantes adesse spiritum, ab eo po^tularunt ut distin6tis idlibus vellet respondere; quod quidem ila successit, ut viediatrices intcr spiritus et personas qune cum spiritibus communicare vellent. paulo post evaserint. Exinde res non solum in America, sed in tota Europacrebuit, et annis 1852-54 communis fa6ta fuit. Ubique noiatum est prsecipua piiainomena nonnisi prcesentibus quibusdam personis fieri; qu?e personoe rnedia seu mediatores apperantur, cum nonnisi his mediajitibus phaenomena producantur. Nec singula media aequalem vim seu aptitudinem ad ea patranda habent, sed alia aliis peritiora sunt; insuper eadem media non videntur aeque apta ad eosdem effe(5tus in qualibet sessione producendos, sed plus minusve succedunt secundum varias circumstantias. — Diversae autem fuerunt spiritismi formge : aiic^uando enim spiritus responsa edebant mediantibus mensis rotantibus, sive varios i(5tus percutiendo, sive scribendo penn?e vel styh ope, aut per manum medii; nonnunquam autem dire(5ta fiebat spirituum evocatio et apparitio. Attamen minime dubitandum est plurimas fraudes in his omnibus intervenisse, et difficile est saepe verum a falso secernere'.

Inter ph?enomena q\i?Q scientifice perpensa fuerunt, et a fraudibus immunia esse existimaniur, hcec prtnesertim recenseri possunt :

Phaenomena physica : (a) strepitiis tabul?e, cujus pes se erigens et postea decHnans, terram percutit et ita responsa profert; qui motus et strepitus ahcjuoties occurrunt non solum quando astantes suas palmas super tabulam extendunt, sed etiam quando jam ab ea recesserunt . Ali(^uando etiam tabula rotans percutit unum aut alterum exastantibus. (b) Obje(5ta parietibus affixa, aut ea quae sunt in cubiculo, decidunt aut confuse moventur, non sine magno strepitu; post aliquod temporis, omnia ad pristinum statum redeunt^. (c) AHquoties scamnum vel tabula, ubi medium sedet, in aera levatur (quod levitatio dicitur), quin uUa appireat causa motus. (d) Haud raro apparent in cubiculo obscuro flammoe vel lumina

• Non paucae enim ex personis quae media se esse jadlitant, non solum simplices, sed etiam do(5tos decipere conantur; alioe, quae vere media sunt, fraudibus utuntur ad amplificanda phnenomena quoe produciint. Cfr. Proceedings Soc.f. psycii. researchesy VI, p. 253: XIII, p. 45; Maxwell, op. cit., p. 116 et 256-312. Ita, quoad sorores Fox^ quidam americani medici dixerunt ; " Les raps (loubles etaient produits pnr un inouvement rapide de deboitement et de remboitement dii genou". (Maxwell, op. cit., p. 258).

3 Fadta hujusmodi a tesiibus rtde dignis observata refert Maxwell, op. cit., p. 232-255. Huc specftant phcenomena quoe dicuntur lianfise., maison hnntie^ haunted house, de quibus vide E. Djpouy, op. cit., p. 273-309; Surbled, Hantise^ in Scien^e Catholique, 1899; Civilth cattolica^ Serie XVH, vol. IV, p. 436, etc. — ■♦ Maxweil, p. 87-92.

diversi coloris '. (e) Quandoque apparent manus humanse, pedes, caput; immo, licet raro, integrum corpus humanum, ordinarielongis et latis vestibus indutum, ambulans, cum adstantibus loquens, quod photographicam sui impressionem relinquit, sive in papyro, sive in cera, aut gypso, et ceteroquin tangi potest' : quse phaenomena vocantjr spirituum ijiaterializationes^ quia censentur esse corporea apparitio alicujus spiritus aut anim^ defun^lae. Multis vero persuasumest hos spiritus nihil aliad esse nisi personas humanas quse media dicuntur, vesiimentis specialibus et larvis indutas; rem ita se habere in nonnullis casibus compertum est^,

Phaenomsna intellectualia, Percussionibus tabulae rotantis, aui scriptura medii, vel etiam conversatione cum eodem, quffidam occulta aut secreta cognosci possunt. (a) Aiiquando manifestaniuv/u^a quse m loco distanti occurrunt, v. g., morbus aut mors ahcujus personae^; alias deteguntur objena quce amissa aut in occulto loco posita fuerant. (b) Snepe res indifferentes et parum inter se connexne proferuntur; haud raro falsa cum veris miscentur s. (c) Generatim responsa data accommodantur menti, ingenio et dispositionibus adstantium; si sunt christiani et devoti, nil dicitur contra rehgionem, sed potius commendatur Christi dodlrinaetcultus erga Dcum. Si vero adsunt impii aut increduh, negantur quredam dogmata catholica, pr^esertim poenarum aeternitas, indissolubiHtas matrimonialis vinculi; Dei nomen retinetur, sed paulo post pantheismus proponitur**. Tandem, praesentibus viris parum honestis, turpia quandoque proferuntur et commendantur. (d) Ahas revelatur prsesentia spiritus nequam et res sacras ac rehgiosas horrentis, ut constat ex convuhionibus tabulse quando ei imponuntur rosaria benedidta, etc; quaidam enim hujusmodi fadta ab oculatis testibus fide dignis relata sunt \ — Utrum vero necne secreta cordium et

' Maxwell, p. 135-162 et 209-212. — Celebris est prcesertim apparitio, per tres annos, spiritus qui se dicebat Katie King; ejus varias manifeslationes descripsit notissimus W. Crookes^ qui affirmat se non pauca discrimina animadvertisse inter corporalem formam hujus spiritus et jnediuni^ videlicet I\Iiss Cook, (Apud Dupouy, op. cit., p. 216-231). Quidam tamen putant do6lissimum Crookes deceptum fuisse : ita Davis, Lajin du monde des espritSy Paris, 1887, P- 39-9OJ idem autflor exponit, p. 224, quomodo Neo-Eboraci instituantur qui spirituum apparitionibus vulgus decipere volunt.

• Dupoay, op. cit., p. 115 126 et 140-143, 151-173; Gurney, Myers, Podmore, Phantasm^ of the living^ gallice redditum a L. Marillier sub titulo HallucinationsteUpathiques^ Paris, Alcan.

• Quod constat v. g. ex operibus ab Allan Kardec editis, Lelivre desesprits^ Li liijre des medinms.

7 D. D. God. St Marc, Rapport if^iscopal snr les tables tournantes ei par* lantesy 6 jul. 1853, ex archiviis Cancetlaria Rliedonensis.

DE ANGEt-IS. 405 futtiri eventus cuin certitudine revelentur, non tam certo constat ; fa6la sifjnidem allegata qiiihusdam videntur nihil aliud esse nisi ea quae j^robabiliter ex jam notis detegi aut praevideri possunt.